خدایان و بندگان در دوره‌ی اسلامیماهیت خداوندی، در تمدن‌های گوناگون، شکل و سیما و عناوین گوناگون یافت

خدایان و بندگان در دوره‌ی اسلامیماهیت خداوندی، در تمدن‌های گوناگون، شکل و سیما و عناوین گوناگون یافته است. اما یکی از گونه‌های ثابت آن، خدایانِ انسانی بوده‌اند: انسان در قامت خدا. بنظر، قرائت رسمی از اسلام نتوانست حتی در همان سده‌های نخست روزگار اسلامی نیز از زایش چنین خدایانی جلوگیری کند. به روایت فقیه بلخی، در عصر خلافت مهدی عباسی، یکی از همین خدایان ظهور کرد. مردی که به روایت او، "شوریده‌گونه به بازارها می‌کشتی تا یک وقت چنان افتاد که شوریده‌تر گشت و دعوی خدایی کرد" و این، پایان ظهور این خدایان نبود. ابن‌اثیر در ذکر رخدادهای سال ۲۹۸ق.، از پیداییِ خدای دیگری در بغداد سخن گفته است. خداییکه پیروانی نیز پیدا کرده بود و به یُمن این گزارش، نام او نیز مشخص شده است. به روایت ابن‌اثیر، در شعبان آن سال، گروهی در بعداد دستگیر شدند که "گفته می‌شد آن‌ها پیروی مردی بودند که خود [را] خدا می‌خواند و محمّد بن‌بشر نامیده می‌شد". پیداییِ این خدا، حدود یکصدسال با آن خدای عصر مهدی عباسی فاصله داشته است و این، گواه آن بود که خدایان دیگری نیز طلوع خواهند کرد. ظهور خدایان، بنظر متوقف نشده باشد و همچنان با بروز خدایان انسانی مواجه باشیم خدایانی که از یک مادرِ انسانی زاییده شده‌اند. بنظر، از ظهور آنها نباید چندان تعجب کرد؛ تعجب از پیروانی است که این خدایانِ زاییده‌شده را پرستش می‌کنند.منبع:۱- عزّالدّین علی بن‌محمّد ابن‌اثیر، تاریخ کامل (الکامل فی التاریخ (فارسی))، برگردان حمیدرضا آژیر(تهران: انتشارات اساطیر، ۱۳۸۲)، ص۴۶۴۴.۲- ابوالمعالی محمّد بن‌نعمت علوی فقیه بلخی، بیان الادیان (براساس نسخهٔ تازه‌یاب)، به تصحیح محمدتقی دانش‌پژوه با همکاری قدرت‌الله پیشنماززاده (تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار، ۱۳۷۶)، ص۱۴۷. @tanz_talkh_tarikh طنز تلخ تاریخ