▪️«چرا رنج و سختی همه بهر ماست؟!»ساعت 6 صبح شنبه 17 بهمن 1388 به اتاق بازجویی فراخوانده شدم. سابقه ن

▪️«چرا رنج و سختی همه بهر ماست؟!»ساعت 6 صبح شنبه 17 بهمن 1388 به اتاق بازجویی فراخوانده شدم. سابقه نداشت که در این ساعت بازجویی شوم، خصوصا که شب قبلش هم تا پاسی از شب در اتاق بازجویی بودم و به من گفته شد که حدود دو ماه باید در بازداشت بمانم. بعد از یک بازجویی مختصر به من گفته شد که قرار است آزاد شوم و اگر نکته ناگفته‌ای دارم، در آخرین برگه بنویسم. در آن برگه آخر نوشتم:اگر در تظاهرات 25 خرداد 88 که اخبار صدا و سیما هم آن را «راهپیمایی انبوه حامیان میرحسین موسوی» خواند، به جای میرحسین و کروبی، پهلوی و رجوی در رأس جمعیت بودند و مردم به فراخوان آنها آمده بودند، الان چه‌بسا شرایط دیگری را شاهد بودیم. همه حرف من و امثال من این است که این تجمعات و اعتراضات شنیده و دیده شود و به چشم فتنه و اغتشاش به آن نگاه نکنید. قصد این بخش از مردم فقط اصلاح امور است و باید تا شرایط وخیم‌تر نشده، به آنان توجه کرد.امروز شانزده سال از آن روز گذشت و آنچه که نباید می‌شد، به تلخی رخ داده و داغدار هزاران هم‌وطن خود شده‌ایم. بخشی از معترضان آن روزها هم اکنون در صدا و سیما مشابه همان استدلال‌ها و نگاه‌هایی را مطرح می‌کنند که خودشان زمانی منتقدش بودند. شکاف عمیقی بین معترضان سال‌های 1388 و 1401 رخ داده و صف‌بندی‌های جدیدی شکل گرفته است. شکل‌گیری صف‌بندی جدید لزوما نگران‌کننده نیست، ولی وقتی تخاطب میان این صف‌های جدید به‌غایت خشن و مخاطره‌آمیز باشد، باید در عوامل و بسترهای شکل‌گیری این صف‌بندی تأمل جدی کرد. استیصال و ناامیدی از صف‌بندی‌های سابق است که آن صف‌ها را به هم زده است. من هیچ‌گاه نه عضو احزاب و تشکل‌های سیاسی بوده‌ام و نه پست و مقام رسمی حکومتی داشته‌ام. از همان سال 88 به عنوان عنصر نامطلوب و بی‌بصیرت شناخته شده و در حاشیه قدرت به تحصیل و تحقیق و گاهی نیز تدریس مشغول بوده‌ام؛ بدون آنکه حق استخدام رسمی و ثابت در جایی به من بدهند.راهکار خودم را هم قبل و بعد انتخابات ریاست جمهوری در سال 1403 گفته‌ام (اینجا و اینجا). نمی‌دانم! شاید اکنون برای آن راهکار هم دیر شده باشد. خیلی‌های دیگر هم قبل و بعد من به این راهکار اشاره کرده بودند. در توییتر هم قبل و بعد قضایای تلخ اخیر نوشتم که جریان موسوم به اصلاح‌طلبی که قرار بود راه حلی برای تغییر به نفع جامعه و منافع ملی باشد، سال‌هاست که خود به بخشی از مشکل بدل شده و متأسفانه اجازه نمی‌دهد که سیستم به مشکلات عمیق خود پی ببرد. همین الان به جای آنکه بابت کشته شدن همین چند هزار نفری که خودشان فهرستش را منتشر کرده‌اند، عذرخواهی کرده و یکی دو نفرشان کناره‌گیری کنند، چند روز است که منت سرمان می‌گذارند که فقط سه هزار نفر جان عزیزشان را از دست داده‌اند و نه بیشتر! چنین جریانی آیا می‌تواند عامل اصلاح معایب حکومت باشد؟!اکنون که عاملیت از دست مردم خارج شده و کشورهای خارجی در اوج اثرگذاری و عاملیت هستند، امیدوارم اندک عقلانیتی هنوز مانده باشد و جرأت تصمیم‌گیری به نفع مردم و کشور در این بزنگاه تاریخی داشته باشند.بسیاری از ما رنج فراوانی برای عیب‌یابی و رفع عیب از ساختار سیاسی کشور کشیدیم، اما این رنج‌ها تبدیل به گنج نشد. از خطاهای مکررمان درس نگرفتیم و باز هم تکرارشان کردیم. از دموکراسی استفاده نمایشی کردیم تا باندبازی و رفیق‌بازی کنیم، اما مغز دموکراسی یعنی پذیرش خطاپذیری بشر و تعبیه سازکار برای جلوگیری از تکرار خطاها را درک نکردیم. این ایراد فقط متوجه حکومت نیست؛ جریان نواندیش دینی ما هم در هنر تکرار مکررات و غفلت از واقعیت‌های زمانه، چیزی کم از رقیبش روحانیت نداشت. ما از هر نظر به پایان یک عصر و مسیر رسیده‌ایم و نیازمند طرح جدیدی برای برون‌رفت از انسداد هستیم. از کنشگران پیشین نیز نمی‌توان انتظار زیادی داشت. آنان هر چه بلد بوده‌اند گفته‌اند و انجام داده‌اند. اگر می‌خواهند راهی نو بگشایند، دست از تکرار مکررات و نادیده گرفتن واقعیات بردارند و کناره بگیرند و سکوت کنند تا راه برای ذهن‌های نو و ایده‌های نو گشوده شود، البته اگر دیر نشده باشد ...@taqriraat