معرفی مقالۀ «معمای احمد: پرده‌برداری از تعاملات متنی قرآن با انجیل متی» [بخش ۲ از ۲ - بخش ۱ ]‌⭐️بینا

معرفی مقالۀ «معمای احمد: پرده‌برداری از تعاملات متنی قرآن با انجیل متی» [بخش ۲ از ۲ - بخش ۱ ]‌⭐️بینامتنیت آیات سورهٔ صف با متی ۱۲روابط بینامتنی آیات ۶-۹ سورهٔ صف با آیات متی ۱۲ فراتر از چند تناظری است که در نگاه اول به چشم می‌خورد. بر اساس بررسی‌های نویسندگان، برخی از این درهم‌تنیدگی‌ها نکات جالبی را در بردارد، از جمله:🔵تصویر انجیلی «چراغ کم‌سویی (سریانی: مطفطف)‌ که خدا مانع خاموشی‌اش می‌شود» به روشنی یادآور عبارت «یریدون لیطفئوا نور الله بأفواههم والله متمّ نوره» است (ردیف ۸ جدول)، امری که فراتر از معنا، در ریشۀ واژگان نیز همخوان است (مطفطف/لیطفئوا).🔵عبارتِ «پادشاهیِ خدا» [سریانی: ملکوت] در متی: ۲۸، عیناً در سورۀ صف تکرار نشده، بلکه در واژۀ «اسلام» بازتاب یافته: «وهو يدعى إلى الإسلام» (ردیف ۷ جدول). در واقع قرآن با رویکردی متفاوت به همان حقیقتِ انجیلی اشاره می‌کند و از منطقِ «م-ل-ک» (اقتدار و پادشاهی) به منطقِ «س-ل-م» (تسلیم) گذار می‌کند. با توجه به اینکه معنای "اسلام" در قرآن، «تسلیمِ خودخواستۀ انسان» است (Sinai, Key Terms of the Qur'an, 403-7)، قرآن عملاً برداشت نوینی از حکومت الهی ارائه داده که در آن، استقرارِ فرمانروایی خدا نه با سیطرۀ بیرونی، بلکه با «تسلیمِ آگاهانه» محقق می‌شود.🔵گرچه «دين الحقّ» معمولاً به «آیین راستین» ترجمه می‌شود، اما با نظر به ریشۀ سریانیِ کلمۀ «دین» (داوری) و ارتباط بینامتنی (ردیف ۹ جدول)، اینجا به معنای «داوری براساس حق» است (مانند کاربرد مشابه در «یوم الدین»). بنابراین، «... لیظهره علی الدین کله»‌ (ردیف ۱۰ جدول) به این معنا نیست که دین یا مذهبی جدید جایگزین سایر ادیان می‌شود، بلکه بدین معناست که «قضاوت بر اساس معیار حق» (دین الحق) بر تمامِ داوری‌های بشری غلبه کرده و آشکار خواهد شد.⭐️ حل معمای «احمد» در پرتو این ارتباطات تنگاتنگ بینامتنی، انتظار داریم که مضمون «اسمه احمد» نیز معادلی در متی داشته باشد. ☑️ریشۀ «ح‌م‌د» در تمامِ زبان‌های سامیِ غیرعربی به معنای «اشتیاق» است که دقیقاً معادلِ معناییِ فعلِ سریانی ʾeṣṭabīt است که در متی ۱۲: ۱۸ به کار رفته است. در این آیه، جمله‌ای از زبان خدا نقل شده که ارجاعی مستقیم به کتاب اشعیا دارد: «این است بندۀ من که به او "مشتاق هستم" (سریانی: ʾeṣṭabīt)، آنکه جانم به او "خشنود است" (یونانی: eudokēsen)». جالب آنکه واژهٔ به کار رفته در متن یونانی آیه (eudokēsen) نیز، در جاهای دیگرِ بایبل، نظیر مزامیر ۶۸: ۱۷، دقیقاً برابر با ریشۀ عبری «ح‌م‌د» (میل و اشتیاق) قرار گرفته است. ☑️ قرآن با آگاهی از این معنای ریشۀ «ح‌م‌د» در عبری، فعلِ اول شخصِ مفردِ هم‌ریشه با «محمد»، یعنی «اَحمَدُ» را به کار می‌برد (دقیقا مانند "مشتاق هستم" که اول شخص مفرد است). بنابراین «احمد» در اینجا فقط یک اسمِ شناسنامه‌ای نیست؛ بلکه یک «کُد» است که ما را مستقیما به پیشگویی انجیل و اشعیا ارجاع می‌دهد. تنها تفاوت آن است که در بایبل، خدا گوینده است («بندۀ من که مشتاق اویم»)؛ اما در قرآن، عیسی گوینده است («اسمه أحمد»). این پدیده را نویسندگان «تفسیرِ نام‌شناختی» (Onomastic Exegesis) می‌نامند؛ جایی که یک توصیف فعلی در متون پیشین، تبدیل به یک عنوان یا اسم برای اشاره به پیامبر جدید می‌شود.☑️ بنابراین، وقتی عیسی در قرآن بشارت به پیامبری می‌دهد که «اِسمُهُ اَحمَدُ»، در واقع دارد به مخاطبان مسیحی و یهودیِ خود کد می‌دهد. در اینجا اسم معنای اصیلِ خود در عربی را دارد؛ یعنی نشان یا وصف، و نه صرفاً نام. بنابراین معنای آیه این‌گونه می‌شود: عیسی می‌گوید: من آمدنِ پیامبری را مژده می‌دهم که نشانِ او، این [سخنِ خداوند در کتاب‌ اشعیا]ست: «[من] مشتاقِ او هستم».☑️ در کنار این لایهٔ معنایی برای اهل‌کتاب، واژۀ احمد برای مخاطب عرب‌زبان کارکردی «اسمی (nominal)» داشت. در فرهنگ عرب نام‌گذاری افراد با «افعال مضارع» کاملاً رایج بود (مانند نام «یحیی»: زنده می‌شود، یا «تغلب»: غلبه می‌کند)؛ لذا اعراب به‌راحتی می‌پذیرفتند که واژۀ «احمد» در کلام عیسی، به‌عنوان بشارتی به «محمد» (که هم‌ریشۀ آن است) تفسیر شود.⭐️ جمع‌بندی🔵آیات ۶-۹ سورۀ صف و نیز متی ۱۲ هر دو بشارتی را نقل می‌کنند به فردی که مأموریت نهایی‌اش برپاییِ حق است؛ فردی که خداوند دربارۀ او گفته: «من مشتاق اویم» (اسمه أحمد). او "حق" را به پیروزی می‌رساند، حتی اگر نورش کم‌سو شود؛ چرا که خدا مانع خاموشی‌اش می‌شود.🔵نویسندگان نتیجه می‌گیرند که این سطح از دقت در تعامل با متن، نشان‌دهندۀ یک «تعاملِ عالمانه» است. قرآن تنها یک شنونده منفعلِ داستان‌های انجیلی نیست، بلکه «مفسری فعال» و «خوانش‌گری مقتدر» است. قرآن مفاهیم مسیحی را می‌شناسد، آن‌ها را بومی‌سازی و اصلاح کرده و دست به‌ بازسازیِ الاهیاتیشان می‌زند.⬇️دریافت مقاله#انعکاس_مقاله@inekas