از خشونت مذهبی تا هم‌زیستیدرس‌های پنج جامعه کثرت‌گرا برای ایرانهمسایگانی که سال‌ها کنار هم زندگی کرد

از خشونت مذهبی تا هم‌زیستیدرس‌های پنج جامعه کثرت‌گرا برای ایرانهمسایگانی که سال‌ها کنار هم زندگی کرده بودند، ناگهان به قاتل یکدیگر تبدیل شدند. کشتار روز سن بارتلمی در پاریس، هزاران پروتستان را در چند روز به کام مرگ کشاند؛ تنها به این جرم که ایمانشان با اکثریت فرق داشت. اما از دل همین خون، فرانسه راهی به سوی هم‌زیستی یافت. این مسیر، امروز چه درسی برای جوامع دیگر دارد؟ ▪️از جنگ مذهبی تا فرمان نانتفرانسه در قرن شانزدهم درگیر جنگ‌های خونین کاتولیک‌ها و پروتستان‌ها بود. کشتار سن بارتلمی نقطه اوج این خشونت بود. اما در ۱۵۹۸، هانری چهارم که خود میان دو هویت دینی زیسته بود، فرمان نانت را صادر کرد؛ حقوقی محدود برای عبادت پروتستان‌ها. این فرمان کامل نبود و بعدها لغو شد، اما نخستین گام یک دولت اروپایی به‌سوی هم‌زیستی بود.▪️چشم‌انداز و ماموریتدر بریتانیا، فرانسه، هند، کانادا و آفریقای جنوبی، چشم‌انداز مشترک این است که افراد بتوانند آزادانه باور خود را برگزینند، تغییر دهند یا رد کنند. بریتانیا این را در «قانون حقوق بشر ۱۹۹۸» نهادینه کرده، فرانسه بر «لائیسیته» تاکید دارد، کانادا چندفرهنگی‌بودن را ارزش ملی می‌داند و هند سکولاریسم را در قانون اساسی دارد.▪️اهداف و مقاصداهداف اصلی این کشورها شامل حمایت از افراد در برابر تبعیض دینی، تضمین مشارکت برابر برای باورهای متنوع و پیشگیری از تعارضات دینی از طریق تضمین‌های حقوقی است. کانادا از سازوکارهای تطبیقی برای اقلیت‌های دینی پشتیبانی می‌کند، دادگاه قانون اساسی آفریقای جنوبی موازنه میان آزادی دینی و برابری برقرار می‌کند، و فرانسه بی‌طرفی دولت را در اولویت قرار می‌دهد.▪️رهبری در بریتانیا و فرانسهدر بریتانیا، رهبری میان سنت (نقش رسمی کلیسای انگلستان) و انطباق‌پذیری توازن دارد؛ دادگاه‌ها به پرونده‌های تبعیض دینی رسیدگی می‌کنند و رهبران جامعه مدنی گفتمان عمومی را شکل می‌دهند. در فرانسه، رهبری دولتی به‌شدت بر لائیسیته تاکید دارد اما با رهبری جامعه مدنی تکمیل می‌شود؛ چانه‌زنی مستمر میان اقتدار دولت و تکثر اجتماعی جریان دارد.▪️رهبری در کانادا، هند و آفریقای جنوبیدر کانادا، رهبری غیرمتمرکز و مشارکتی است؛ دیوان عالی نقشی محوری در تفسیر منشور حقوق دارد. در هند، دستگاه قضائی مدافع سکولاریسم است اما رهبری سیاسی نوسان‌های شدید دارد. آفریقای جنوبی با هدایت شخصیت‌هایی مانند نلسون ماندلا، قانون اساسی‌ای بنا کرد که بر برابری تاکید دارد. رهبری موثر از تعامل اقتدار حقوقی، اراده سیاسی و مشارکت مدنی برمی‌آید.▪️جامعه و محیطمحیط اجتماعی بریتانیا با تنوع دینی ناشی از مهاجرت پس از جنگ جهانی شکل گرفته و شوراهای میان‌دینی محلی فعال‌اند. فرانسه با لائیسیته سخت‌گیرانه، تنش‌هایی با جامعه‌های مسلمان ایجاد کرده است. کانادا تنوع را نهادی تشویق می‌کند. هند با تکثر تاریخی عمیق، گاه تنش‌های فرقه‌ای را تجربه می‌کند. آفریقای جنوبی پسا-آپارتاید بر آشتی و شمول تاکید دارد.▪️فعالیت‌ها و الگوی مشترکآزادی دین باید از طریق مشارکت مستمر حفظ شود، نه صرفا یک دستاورد حقوقی ثابت. در بریتانیا گفت‌وگوی میان‌دینی محوری است؛ در فرانسه جامعه مدنی شکاف‌های لائیسیته را پر می‌کند؛ کانادا بر چندفرهنگی‌بودن تاکید دارد؛ هند فعالیت‌ها را در سطح محلی پیش می‌برد؛ آفریقای جنوبی بر آشتی تمرکز دارد. الگوی مشترک: گفت‌وگو، آموزش، کنشگری حقوقی و ابتکارهای ریشه‌ای. ▪️درس‌هایی برای ایرانتجربه این پنج کشور نشان می‌دهد آزادی دین صرفا به چارچوب حقوقی وابسته نیست، بلکه نیازمند مشارکت پایدار جامعه مدنی است. برای ایران، درس‌های کلیدی عبارت‌اند از: امکان پرورش تدریجی کثرت‌گرایی حتی زیر ایدئولوژی‌های مسلط، ضرورت آگاهی حقوقی شهروندان، نقش گفت‌وگوی بین‌جماعتی در کاهش تنش، و اهمیت سازمان‌دهی ریشه‌ای که از سطح محله آغاز می‌شود، نه از بالا.متن کامل این نوشتار را در وبسایت گفت‌وشنود بخوانیدhttps://dialog.tavaana.org/religious-bloodshed-coexistence/#همزیستی #رواداری #گفتگو_توانا@Dialogue1402از خشونت مذهبی تا هم‌زیستیدرس‌های پنج جامعه کثرت‌گرا برای ایرانهمسایگانی که سال‌ها کنار هم زندگی کرده بودند، ناگهان به قاتل یکدیگر تبدیل شدند. کشتار روز سن بارتلمی در پاریس، هزاران پروتستان را در چند روز به کام مرگ کشاند؛ تنها به این جرم که ایمانشان با اکثریت فرق داشت. اما از دل همین خون، فرانسه راهی به سوی هم‌زیستی یافت. این مسیر، امروز چه درسی برای جوامع دیگر دارد؟ ▪️از جنگ مذهبی تا فرمان نانتفرانسه در قرن شانزدهم درگیر جنگ‌های خونین کاتولیک‌ها و پروتستان‌ها بود. کشتار سن بارتلمی نقطه اوج این خشونت بود. اما در ۱۵۹۸، هانری چهارم که خود میان دو هویت دینی زیسته بود، فرمان نانت را صادر کرد؛ حقوقی محدود برای عبادت پروتستان‌ها. این فرمان کامل نبود و بعدها لغو شد، اما نخستین گام یک دولت اروپایی به‌سوی هم‌زیستی بود.▪️چشم‌انداز و ماموریتدر بریتانیا، فرانسه، هند، کانادا و آفریقای جنوبی، چشم‌انداز مشترک این است که افراد بتوانند آزادانه باور خود را برگزینند، تغییر دهند یا رد کنند. بریتانیا این را در «قانون حقوق بشر ۱۹۹۸» نهادینه کرده، فرانسه بر «لائیسیته» تاکید دارد، کانادا چندفرهنگی‌بودن را ارزش ملی می‌داند و هند سکولاریسم را در قانون اساسی دارد.▪️اهداف و مقاصداهداف اصلی این کشورها شامل حمایت از افراد در برابر تبعیض دینی، تضمین مشارکت برابر برای باورهای متنوع و پیشگیری از تعارضات دینی از طریق تضمین‌های حقوقی است. کانادا از سازوکارهای تطبیقی برای اقلیت‌های دینی پشتیبانی می‌کند، دادگاه قانون اساسی آفریقای جنوبی موازنه میان آزادی دینی و برابری برقرار می‌کند، و فرانسه بی‌طرفی دولت را در اولویت قرار می‌دهد.▪️رهبری در بریتانیا و فرانسهدر بریتانیا، رهبری میان سنت (نقش رسمی کلیسای انگلستان) و انطباق‌پذیری توازن دارد؛ دادگاه‌ها به پرونده‌های تبعیض دینی رسیدگی می‌کنند و رهبران جامعه مدنی گفتمان عمومی را شکل می‌دهند. در فرانسه، رهبری دولتی به‌شدت بر لائیسیته تاکید دارد اما با رهبری جامعه مدنی تکمیل می‌شود؛ چانه‌زنی مستمر میان اقتدار دولت و تکثر اجتماعی جریان دارد.▪️رهبری در کانادا، هند و آفریقای جنوبیدر کانادا، رهبری غیرمتمرکز و مشارکتی است؛ دیوان عالی نقشی محوری در تفسیر منشور حقوق دارد. در هند، دستگاه قضائی مدافع سکولاریسم است اما رهبری سیاسی نوسان‌های شدید دارد. آفریقای جنوبی با هدایت شخصیت‌هایی مانند نلسون ماندلا، قانون اساسی‌ای بنا کرد که بر برابری تاکید دارد. رهبری موثر از تعامل اقتدار حقوقی، اراده سیاسی و مشارکت مدنی برمی‌آید.▪️جامعه و محیطمحیط اجتماعی بریتانیا با تنوع دینی ناشی از مهاجرت پس از جنگ جهانی شکل گرفته و شوراهای میان‌دینی محلی فعال‌اند. فرانسه با لائیسیته سخت‌گیرانه، تنش‌هایی با جامعه‌های مسلمان ایجاد کرده است. کانادا تنوع را نهادی تشویق می‌کند. هند با تکثر تاریخی عمیق، گاه تنش‌های فرقه‌ای را تجربه می‌کند. آفریقای جنوبی پسا-آپارتاید بر آشتی و شمول تاکید دارد.▪️فعالیت‌ها و الگوی مشترکآزادی دین باید از طریق مشارکت مستمر حفظ شود، نه صرفا یک دستاورد حقوقی ثابت. در بریتانیا گفت‌وگوی میان‌دینی محوری است؛ در فرانسه جامعه مدنی شکاف‌های لائیسیته را پر می‌کند؛ کانادا بر چندفرهنگی‌بودن تاکید دارد؛ هند فعالیت‌ها را در سطح محلی پیش می‌برد؛ آفریقای جنوبی بر آشتی تمرکز دارد. الگوی مشترک: گفت‌وگو، آموزش، کنشگری حقوقی و ابتکارهای ریشه‌ای. ▪️درس‌هایی برای ایرانتجربه این پنج کشور نشان می‌دهد آزادی دین صرفا به چارچوب حقوقی وابسته نیست، بلکه نیازمند مشارکت پایدار جامعه مدنی است. برای ایران، درس‌های کلیدی عبارت‌اند از: امکان پرورش تدریجی کثرت‌گرایی حتی زیر ایدئولوژی‌های مسلط، ضرورت آگاهی حقوقی شهروندان، نقش گفت‌وگوی بین‌جماعتی در کاهش تنش، و اهمیت سازمان‌دهی ریشه‌ای که از سطح محله آغاز می‌شود، نه از بالا.متن کامل این نوشتار را در وبسایت گفت‌وشنود بخوانیدhttps://dialog.tavaana.org/religious-bloodshed-coexistence/#همزیستی #رواداری #گفتگو_توانا@Dialogue1402