الگوی مصرف فرهنگی در میان دانشجویان؛ درس‌هایی از یک پژوهش برای صنعت نشر📌روزهایی که گذشت، مشغول خوان

الگوی مصرف فرهنگی در میان دانشجویان؛ درس‌هایی از یک پژوهش برای صنعت نشر📌روزهایی که گذشت، مشغول خواندن کتاب «مطالعات مصرف فرهنگی» نوشتهٔ دکتر محمد رضایی بودم؛ پژوهشی دربارهٔ زیستِ فرهنگی دانشجویان ایرانی. در بخش مربوط به مصرف فرهنگی کتاب، تصویری از کلیشهٔ همیشگی «جوان‌ها کتاب نمی‌خوانند» ارائه می‌‌شود که به نظرم قابل تأمل است. بر اساس این پژوهش، مهم‌ترین الگوهایی که دانشجویان را به سمت کتاب‌خوانی می‌کشاند، این‌ها هستند: ۱. خانواده و کودکی پژوهش می‌گوید که ریشهٔ عادت کتاب‌خوانی در خانه شکل می‌گیرد: پدر و مادری که خودشان می‌خوانند، خواهر و برادری که الگو می‌شوند و تشویق به خرید کتاب از سال‌های کودکی. براین اساس کتاب‌خوانی پیش از آنکه انتخاب فردی باشد، منشی است که از میدان زندگی شخصی فرد ریشه می‌گیرد. ۲. گروه‌های دوستی و محیط دانشگاه برای دانشجویان عضویت در جمعی که خواندن برایش ارزش است، هویت متمایزی می‌سازد. دانشجویان در این پژوهش با عضویت در حلقه‌های کتاب‌خوانی خود را متعلق به یک گروه دوستانِ فرهیخته تعریف می‌کنند و همین تعلق، موتور خواندنِ بیشتر و پرشورتر می‌شود. ۳. توانایی سخن‌گفتن یکی دیگر از انگیزه‌های مطرح‌شده در پژوهش این بود که پاسخگویان گفتند از «خواندن» برای اینکه در جمع حرفی برای گفتن داشته باشند، بهره می‌گیرند. کتاب برای آن‌ها ابزار تولید گفتار و برساختن هویت است؛ موضوعی که گاهی مهم‌تر از خودِ محتوای کتاب می‌شود. ۴. حرکت علیه واقعیت روزمره موضوع چهارم که به نظر می‌رسد به مرور اهمیت بیشتری نیز می‌یابد این است که دانشجویان هدف‌شان از مطالعه را تاب‌آوردن در برابر گزندگی زندگی روزمره از طریق پناه‌بردن به جهان کتاب‌ها (به‌ویژه رمان) اعلام کرده‌اند. دکتر رضایی این یافته را «حرکت علیه واقعیت زیست روزمره» می‌نامد. ۵. کارکرد جبرانی برای گروهی دیگر از پاسخگویان کتاب‌ها جایگزین فقدان‌هایی هستند که با آن مواجه‌اند: آرامشی را که در بیرون نیست در کتاب‌ها جست‌وجو می‌شود.یک جمع‌بندی برای امروز به جز اینها، روی دیگر سکه که می‌توان به این پژوهش افزود، موانعی است مثل بی‌حوصلگیِ فرهنگی (شاید تا حدی برآمده از ذهن الگوریتمی‌شده)، هزینهٔ بالای خرید کتاب (به خصوص در ۶ ماه اخیر)، و «تکلیفی‌شدن خواندن» به خصوص برای نوجوانان و جوانان تا جایی که درس‌های جزوه‌محور دانشگاهی و مدرسه‌ای، خواندنِ آزاد را به حاشیه می‌راند و سلطهٔ اصلی با اتاق تکثیر جزوه است تا کتابخانه دانشکده‌.و اما در نهایت: نکتهٔ کلیدی این پژوهش — برای ما اهالی نشر و برای هر کسی که دلش می‌خواهد کتاب خوانده شود — این است: کتاب‌خوانی محصول تبلیغ نیست؛ محصول زمینه است: خانه‌ای که در آن کتاب خوانده می‌شود، جمعی که خواندن در آن ارزش است، و محیطی که خواندن در آن معنا دارد. موانعی هم که برشمردیم — از بی‌حوصلگی فرهنگی تا قیمت کتاب و جزوه‌محوریِ آموزش — در واقع همان جاهایی هستند که این زمینه کم‌رنگ شده است. پس شاید به‌جای پرسیدنِ «چرا نمی‌خوانند»، بهتر باشد بپرسیم: در خانه، در جمع دوستان، و در دانشگاه‌ و در فضاهای دیگر از جمله کتابفروشی‌ها، کتابخانه‌ها و فضاهای عمومی، چه زمینه‌هایی می‌توانیم برای خواندن بسازیم؟#فرهنگی #پرورشی #دانشگاه #آموزش_عالی #مدیریت_آموزشی #مشاوره #سیاستگذاری_آموزشی #مطالعه #کتاب #کتابخوانی #والدگری منبع:@infotopia🔻🔻🔻یادگیرنده مادام‌العمر باشیم:@TeacherasLLL