حباب‌های خاکستر: بازخوانیِ مرگِ ابدیِ انسان در عصرِ بی‌وزنیدر اندیشه سینوی و مبتنی بر مبانی روان‌شنا

حباب‌های خاکستر: بازخوانیِ مرگِ ابدیِ انسان در عصرِ بی‌وزنیدر اندیشه سینوی و مبتنی بر مبانی روان‌شناسی فلسفی شیخ‌الرئیس، بقای نفس پس از مفارقت از بدن، مشروط به فعلیت یافتن قوه عاقله و استقلال وجودی آن از ماده است. ابن‌سینا در آثاری چون «شفا» و «نجات»، با صراحت به سرنوشت نفوسی اشاره می‌کند که تمام حیات خویش را در مرتبه حس و خیال سپری کرده و هرگز به ساحت تجرد و ادراک ارتقا نیافته‌اند. اینان که در ادبیات فلسفی غالباً تحت عنوان انسان‌های محصور در زیست حیوانی شناخته می‌شوند، فاقد آن جوهر و قوام متافیزیکی‌اند که پس از مرگِ کالبد، توان استمرار و بقا داشته باشد. با فروپاشی بدن، نفسِ توسعه‌نیافته‌ی آنان نیز که تعلقی تام به ماده داشته، مضمحل می‌گردد و به خاموشی مطلق می‌گراید. هم‌سو با این رهیافت فلسفی، در بطن تفاسیر باطنی متون مقدس نیز عده‌ای از مفسران بر این باور رفته‌اند که برای چنین انسان‌های تهی‌مایه‌ای، اساساً رستاخیزی در کار نخواهد بود؛ چرا که دادگاه هستی تنها برای ارواحی برپا می‌شود که هویتی مستقل ساخته باشند، نه برای سایه‌هایی که با مرگِ جسم، برای همیشه در تاریکیِ عدم فرو می‌روند.فهم امروزی از «انسانِ مدرن»، تجسمِ عینیِ همین زوال و بی‌وزنیِ مطلق است؛ جانوری که در چنبره‌ی روزمرگی و ابتذال چنان تقلیل یافته که دیگر ارزشِ چندانی برای ارزیابیِ کیهانی ندارد. نه گناهانِ او واجدِ آن شکوهِ طغیان‌گرانه و عمیق است و نه کارهای نیکش ریشه در فضیلتی استعلایی دارد؛ تمامیِ افعالِ او در قلمرویی حقیرانه انجام می‌گیرد که اساساً نیازی نیست دفتری برای حسابرسیِ آن‌ها گشوده شود. این انسان، دچار «فقدانِ وزنِ وجودی» است؛ حبابی معلق در خلأ که نه عمقی برای رستگاری دارد و نه ارتفاعی برای سقوط. او در مداری از مصرف، غرایزِ شرطی‌شده و واکنش‌های مکانیکی می‌چرخد و فاقد هرگونه ثِقلِ هویتی است که بتوان آن را در ترازویی قرار داد. برای موجودی که در طولِ حیاتِ مادی‌اش حتی یک لحظه به معنایِ حقیقیِ کلمه «وجود» نداشته و صرفاً یک ماشینِ بیولوژیکِ واکنشی بوده است، اساساً چه اهمیتی دارد که رستاخیزی در کار باشد یا نه؟ او پیش از مرگ فیزیکی‌اش، به لحاظِ وجودی مرده است و خاک، پایانِ قطعیِ این بی‌وزنیِ بی‌اهمیت است.@towardinside