بخش دوم فقدان این عزیزان و عزیزان دیگری که طی سال های گذشته از دست داده ایم، برای حزب اتحاد، برای جر

بخش دوم فقدان این عزیزان و عزیزان دیگری که طی سال های گذشته از دست داده ایم، برای حزب اتحاد، برای جریان اصلاح‌طلبی و برای همه کسانی که به آینده‌ای انسانی‌تر و عادلانه‌تر برای ایران می‌اندیشند، ضایعه‌ای سنگین است. روحشان شاد و یادشان گرامی باد در این کنگره…بخش سومبحران حکمرانی در ایران، هم‌زمان بحران عقلانیت جمعی نیز هست. کنار گذاشتن کارشناسان مستقل، نادیده گرفتن تجربه‌های انباشته، بی‌اعتنایی به دانش تخصصی و ترجیح تصمیم‌های ایدئولوژیک و کوتاه‌مدت بر تحلیل‌های علمی و واقع‌بینانه، کشور را از امکان یادگیری، اصلاح و انطباق با واقعیت‌های متغیر محروم کرده است.هیچ کشوری، بدون گفت‌وگوی ملی، بدون پذیرش تنوع دیدگاه‌ها و بدون بهره‌گیری از خرد جمعی، قادر به عبور از بحران‌های ساختاری نخواهد بود. حذف گفت‌وگو، به معنای حذف اصلاح است؛ و حذف اصلاح، به معنای انباشت بحران‌ها.از بحران سیاست خارجی تا فرسایش جامعهخانم‌ها و آقایان؛آنچه در بخش نخست گفته شد، یک هشدار بود؛ هشداری نسبت به بحرانی که ریشه در شیوه حکمرانی دارد. اکنون اجازه دهید این بحث را یک گام جلوتر ببریم و با صراحت بیشتری نشان دهیم که این بحران چگونه در سیاست خارجی، در مناسبات قدرت، و در نهایت در زندگی روزمره مردم بازتولید شده است.هیچ نظام سیاسی، در هیچ نقطه‌ای از جهان، بدون رضایت نسبی و مشارکت واقعی اکثریت جامعه، پایدار و قدرتمند نمانده است. این یک قاعده تاریخی است. نظام‌هایی که به‌جای مردم، به ابزارهای کنترلی تکیه کردند؛ به‌جای مشارکت، حذف را برگزیدند؛ و به‌جای اصلاح، انکار را ادامه دادند، شاید مدتی دوام آوردند، اما در نهایت هزینه‌های بسیار سنگین‌تری پرداختند—هم برای خود و هم برای ملت‌هایشان.زمانی که توزیع قدرت، منابع و فرصت‌ها نه بر اساس شایستگی، بلکه بر مبنای ارادت‌سالاری، حلقه‌های بسته و حذف رقبا صورت می‌گیرد، نتیجه چیزی جز توزیع رانت، اتلاف گسترده منابع ملی و تضعیف عمیق اعتماد عمومی نخواهد بود. مسئله ایران، کمبود نیروی انسانی توانمند نیست؛ ایران از نظر سرمایه انسانی، یکی از غنی‌ترین کشورهای منطقه است. بحران اصلی، بحران حذف نیروهای توانمند است؛ حذف به‌دلیل تفاوت دیدگاه، گرایش سیاسی، یا حتی استقلال فکری.وقتی شایستگی جای خود را به وفاداری می‌دهد، فرآیند تصمیم‌سازی فقیر می‌شود، خطاها تکرار می‌شوند و هزینه‌ها بر دوش جامعه می‌افتد. حاصل چنین ساختاری، حکمرانی‌ای است که نه می‌آموزد، نه اصلاح می‌شود و نه توان مواجهه با پیچیدگی‌های دنیای امروز را دارد. این مسیر، مسیر فرسایش است، نه ثبات.در حوزه سیاست خارجی نیز باید بی‌پرده سخن گفت. وضعیت اقتصادی و اجتماعی ایران در سال‌های اخیر، به‌شدت تحت تأثیر تحریم‌های بین‌المللی قرار داشته است. پس از خروج آمریکا از برجام و فعال شدن سازوکار اسنپ‌بک، کاهش شدید درآمدهای نفتی، محدودیت‌های بانکی، دشواری مبادلات تجاری و انزوای اقتصادی، ظرفیت‌های توسعه کشور را به‌طور جدی محدود کرده است.آنچه در طول بیش از یک سال گذشته در منطقه اتفاق افتاده نیز باعث شده ایران بیش از هر زمان دیگری در تنهایی استراتژیک گرفتار آید.اما نکته‌ای که نباید از آن غفلت کرد این است که بار اصلی این فشارها، نه بر ساختار قدرت، بلکه بر زندگی روزمره مردم است. این مردم بودند که تورم را لمس کردند، ارزش پس‌اندازهایشان کاهش یافت، امنیت شغلی‌شان تضعیف شد و افق آینده پیش رویشان تیره‌تر گردید. تحریم، یک مفهوم انتزاعی نیست؛ تحریم در هیچ کجای دنیا نعمت نیست! تحریم یعنی فشار مستقیم بر معیشت، سلامت روان و امید اجتماعی.باید این واقعیت را پذیرفت اگرچه تهدیدات امنیتی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه کشور واقعی‌اند، اما پاسخ به این تهدیدها نمی‌تواند در قالب سیاست خارجی غیرعقلانی، پرهزینه و مبتنی بر ستیز و تقابل دائمی تعریف شود.تجربه سال‌های گذشته به‌روشنی نشان داده است که•تقابل و ستیز مستمر، امنیت پایدار نمی‌آورد؛ • دشمن‌سازی بی‌پایان، توسعه نمی‌سازد؛ • و سیاست خارجی فاقد عقلانیت، مستقیماً معیشت مردم را هدف قرار می‌دهد.امنیت واقعی، از مسیر قدرت اقتصادی، انسجام اجتماعی و مشروعیت داخلی حاصل می‌شود. کشوری که اقتصادش فرسوده، جامعه‌اش دوپاره و سرمایه اجتماعی‌اش تحلیل رفته باشد، حتی اگر در ظاهر پرهزینه‌ترین سیاست‌های امنیتی را دنبال کند، در عمل آسیب‌پذیرتر خواهد بود.بخش عمده تحریم‌های فلج‌کننده علیه ایران، به پرونده هسته‌ای گره خورده است. در این باره هشدارهای داده شده و اما اگر ما بر دستیابی به یک توافق دیپلماتیک پایدار تاکید داریم، از سر خوش‌خیالی و به‌معنای ساده‌انگاری دشمنان، نادیده گرفتن منافع ملی یا تسلیم نیست، بلکه یک ضرورت راهبردی برای کاهش فشار بر مردم و بازگرداندن کشور به مسیر توسعه است.مذاکره و توافق، ابزار عقلانی مدیریت منازعه‌اند. تجربه جهانی هم نشان می‌دهد کشورهایی که توانسته‌اند منازعات پیچیده خود را از مسیر دیپلماسی حل‌وفصل کنند، هزینه‌های کمتری پرداخته و فرصت‌های بیشتری برای توسعه فراهم آورده‌اند. ایران نیز راهی جز حل این منازعات ندارد.