بخش سوم بحران حکمرانی در ایران، هم‌زمان بحران عقلانیت جمعی نیز هست. کنار گذاشتن کارشناسان مستقل، ناد

بخش سوم بحران حکمرانی در ایران، هم‌زمان بحران عقلانیت جمعی نیز هست. کنار گذاشتن کارشناسان مستقل، نادیده گرفتن تجربه‌های انباشته، بی‌اعتنایی به دانش تخصصی و ترجیح تصمیم‌های ایدئولوژیک و کوتاه‌مدت بر تحلیل‌های علمی و واقع‌بینانه، کشور را از امکان یادگیری، اصلاح…بخش چهارماما شاید بزرگ‌ترین و خطرناک‌ترین بحران امروز ایران، شکاف عمیق و رو‌به‌گسترش میان حاکمیت و ملت باشد؛ شکافی که اگر ترمیم نشود، هیچ سیاست اقتصادی، امنیتی یا خارجی قادر به جبران آن نخواهد بود.نشانه‌های این گسست روشن‌اند: کاهش معنادار مشارکت سیاسی، بی‌اعتمادی فراگیر به نهادهای رسمی، گسترش بی‌تفاوتی اجتماعی، و خشم فروخورده‌ای که در لایه‌های مختلف جامعه انباشته شده است؛ خشمی که اعتراضات اخیر نشان داد تا چه حد مستعد شعله‌ور شدن است و به همین دلیل تاکید می کنیم که سرکوب این اعترض ها بدترین و غیرعقلانی ترین نوع مواجهه با جامعه ای است که حداقل در جنگ ۱۲ روزه صبوری و ایراندوستی خود را ثابت کرده است. این‌ها نشانه‌های یک بحران فزاینده‌اند؛ بحرانی که اگر نادیده گرفته شود، ناگهان و با هزینه‌هایی سنگین‌تر و گاه غیرقابل جبران، خود را نشان خواهد داد.وقتی اکثریت مردم احساس می‌کنند در تصمیم‌گیری‌ها نقشی ندارند، وقتی می‌بینند هزینه سیاست‌ها بر دوش آنان است اما منافعش نصیب اقلیتی محدود می‌شود، سرمایه اجتماعی فرو می‌ریزد. و باید صریح گفت: بدون اعتماد عمومی، هیچ حکمرانی—با اتکا به ابزارهای کنترلی، سرکوب و امنیتی‌سازی—دوام نخواهد آورد.به فرموده امام علی(ع):«چقدر عبرت ها بسیارند و چقدر عبرت گرفتن ها اندک»بخش دوم: تحلیل وضعیت جامعه ایرانخانم‌ها و آقایان؛جامعه ایران امروز، جامعه‌ای خسته، فرسوده و سرخورده است. فشارهای اقتصادی، تورم مزمن، کاهش قدرت خرید، فساد ساختاری و محدودیت‌های اجتماعی، تنها بخشی از واقعیت زندگی روزمره مردم را تشکیل می‌دهد. اما در کنار همه این‌ها، یک عامل کلیدی وجود دارد که کمتر به آن پرداخته شده است: نابرابری درآمدی فزاینده.نابرابری درآمدی امروز به یکی از مهم‌ترین عوامل تضعیف قشر متوسط و تشدید نارضایتی اجتماعی تبدیل شده است. تمرکز ثروت در دست گروه‌های خاص، دسترسی نابرابر به فرصت‌ها، و شکاف روزافزون میان دهک‌های درآمدی، نه‌تنها عدالت اجتماعی را مخدوش کرده، بلکه بنیان‌های ثبات اجتماعی را نیز به‌شدت تضعیف نموده است.قشر متوسط—که نقش ضربه‌گیر بحران‌ها را ایفا می‌کند—امروز در حال سقوط به دهک‌های پایین‌تر است. اگر این روند متوقف نشود، جامعه به‌سوی دو‌قطبی خطرناک «برخوردار–محروم» نیز سوق داده خواهد شد؛ وضعیتی که پیامدهای اجتماعی و سیاسی آن به‌مراتب سنگین‌تر از بحران‌های اقتصادی است.جوانان این سرزمین، که باید موتور توسعه باشند، امروز آینده خود را بیرون از مرزها جست‌وجو می‌کنند. مهاجرت گسترده نخبگان، دانشجویان و نیروهای متخصص، نشانه‌ای روشن از بحران امید است. جامعه‌ای که جوانانش به آینده در داخل کشور باور ندارند، جامعه‌ای است که زنگ خطر برای آینده‌اش به صدا درآمده است. در همین حال، کارگران، معلمان، پرستاران و بازنشستگان با مشکلاتی مواجه‌اند که حکمرانی یا توان حل آن‌ها را ندارد، یا اراده‌ای جدی برای حلشان نشان نمی‌دهد. این گروه‌ها ستون‌های واقعی جامعه‌اند، اما بیشترین فشار را تحمل می‌کنند و کمترین سهم را از منابع و فرآیندهای تصمیم‌سازی دارندیکی از عمیق‌ترین و در عین حال نادیده‌گرفته‌شده‌ترین ابعاد بحران اجتماعی در ایران امروز، تداوم تبعیض‌های ساختاری علیه زنان است. زنانی که نیمی از جمعیت کشور و بخش بزرگی از سرمایه انسانی، علمی و حرفه‌ای ایران را تشکیل می‌دهند، همچنان با موانع حقوقی، نهادی، اقتصادی و فرهنگی در مسیر مشارکت برابر مواجه‌اند.تبعیض علیه زنان تنها یک مسئله فرهنگی یا نمادین نیست؛ مسئله‌ای عمیقاً توسعه‌ای است. حذف یا محدودسازی زنان از بازار کار، مدیریت و فرآیندهای تصمیم‌سازی، به‌معنای اتلاف منابع انسانی و تضعیف توان توسعه ملی است. هیچ کشوری با نادیده گرفتن نیمی از شهروندان خود، به توسعه پایدار دست نیافته است.ایجاد فرصت های برابر، رفع تبعیض و پایان دادن به خشونت علیه زنان نه امتیاز دادن است و نه تهدید ارزش‌ها؛ بلکه بازگرداندن عقلانیت به حکمرانی و استفاده از تمامی ظرفیت‌های ملی است.بعد دیگر بحران اجتماعی در ایران شکاف عمیق و رو‌به‌گسترش میان نسل‌هاست. نسل جوان امروز ایران، نه‌تنها با مشکلات معیشتی و محدودیت‌های ساختاری روبه‌روست، بلکه احساس می‌کند در روایت رسمی از آینده کشور، جایگاهی برای او تعریف نشده است.تفاوت عمیق در تجربه زیسته، نظام ارزشی، سبک زندگی و انتظارات، بدون وجود سازوکارهای گفت‌وگو و فهم متقابل، به بی‌اعتمادی متقابل و گسست نسلی انجامیده است. نسلی که احساس می‌کند دیده و شنیده نمی‌شود، به‌تدریج از مشارکت اجتماعی و سیاسی فاصله می‌گیرد یا راه خروج را برمی‌گزیند و یا در خود فرو می رپد و یا اینکه در نهایت عصیان می کند.اگر این شکاف نسلی ترمیم نشود، نه‌تنها سرمایه اجتماعی بازتولید نخواهد شد، بلکه هر پروژه اصلاحی نیز با فقدان پشتوانه اجتماعی مواجه خواهد بود.