🔺داروسازی در خدمت انسان یا بازار؟در پنجم شهریور روز داروساز جا دارد یادی کنیم از دکتر آرسن خاچاطوری میناسیان، از نام‌های ماندگار تاریخ داروسازی ایران. داروساز ارمنی‌تبار اهل رشت که نامش با نخستین داروخانه شبانه‌روزی و نخستین خانه سالمندان ایران و بیش از همه با یاری بی‌دریغ به بیماران و نیازمندان گره خورده است.او را «مسیح گیلان» نامیده‌اند؛ عنوانی پرمعنا برای مردی که در سال‌های دشوار جنگ جهانی دوم، هنگامی که ایران با فقر، بیماری و پیامدهای اشغال دست‌وپنجه نرم می‌کرد، بخش بزرگی از توان و زندگی خود را وقف خدمت به مردم کرد.آرسن در لابراتوار خود دارو می‌ساخت و آنها را با کمترین بها و گاه رایگان در اختیار بیماران و نیازمندان می‌گذاشت. نگاه انسان محور او بیش از هر زمان امروز مورد نیاز است.رقبای آرسن برای کنار زدن او از میدان، از بدگویی و تخریب فروگذار نکردند؛ اما او جایگاه خود را نه در بازار و تبلیغات، بلکه در دل مردم ساخته بود.وقتی در فروردین ۱۳۵۶ درگذشت، رشت به سوگ نشست. مسیحی و مسلمان در مراسم تشییع او حضور یافتند و پیکرش را تا آرامگاه ابدی بدرقه کردند. شهری که سال‌ها خدمت بی‌منت او را دیده بود،  در واپسین سفر، به احترامش تمام قد ایستاده بود.میراث آرسن اما امروز فراتر از چند نهاد و اقدام خیریه است. روش، منش و اخلاق او می‌تواند الگویی برای مفهوم «داروسازی با سیمای انسانی» باشد.این مفهوم امروز اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ در دوره‌ای که داروسازی، از کارخانه تا داروخانه و بلکه از صندلی‌های خریدنی دانشگاه تا خانه، بیش از گذشته با منطق بازار، سودآوری و تجاری‌سازی گره خورده است. صنعت دارو البته بدون سرمایه، تولید، فناوری و بازار نمی‌تواند به حیات خود ادامه دهد؛ مسئله از جایی آغاز می‌شود که انسانِ بیمار از «موضوع خدمت» به «مشتری» و بدن او به بازاری دائماً قابل توسعه تبدیل شود.در چنین الگویی، نیازهای درمانی انسان می‌تواند به فرصتی برای بازاریابی بدل شود؛ از دارو و مکمل گرفته تا تبلیغات، نسخه‌نویسی و زنجیره پیچیده تولید، واردات، توزیع و فروش.حتی می‌توان به صورت مصنوعی نیازهای انسان به دارو را توسعه داد و مطابق امیال صاحبان شرکت و متولیان وارادات و ویژه‌خواران ریز و درشت این زنجیره به آن جهت و شدت بخشید.سوگمندانه حاشیه‌های مربوط به امضاهای طلایی، تعارض منافع و رانت در بخش‌هایی از نظام دارویی کشور  نشان می‌دهد که مرز میان سلامت عمومی و منافع اقتصادی، همیشه چنان که باید روشن نیست.در این میان، یادکرد آرسن میناسیان فقط ادای احترام به یک داروساز نیکوکار نیست؛ بلکه یادآوری این پرسش بنیادین است که داروسازی در نهایت برای چه کسی است: برای انسان یا برای بازار؟باید از روزی ترسید که شرکتی تجاری، به جای پیروی از سلوک آرسن، نام او را بخرد و بر خط تولید خود بگذارد؛ همان‌گونه که این روزها نام بسیاری از نیکان و بزرگان، به ابزاری برای برندینگ و فروش تبدیل شده است.آن روز، شاید نام آرسن همچنان بر سردر یک شرکت بدرخشد، اما چیزی از معنای آرسن باقی نمانده باشد.#صلاح_الدین_خدیو @sharname1