چگونه‌ای؟گفتند: «چونی؟» گفت: «چگونه باشد کسی که بامداد برخیزد و نداند که تا شامگاه خواهد زیست یا نه؟»(ذکر اویس القرنی؛ تذکرة‌الاولیاء: ص۲۵)نقل است که کسی ازو پرسید که «چه‌گونه‌ای؟» گفت: «چه‌گونه بود احوالِ کسی که در دریا بوَد و کشتی بشکند و هر کسی بر تخته‌ای بماند؟» گفتند: «صعب.» گفت: «حالِ من چنان است.»(ذکر حسن بصری؛ تذکرة‌الاولیاء: ص۴۴)گفتند: «چونی؟» گفت: «نانِ خدای می‌خورم و فرمانِ شیطان می‌برم.»(ذکرِ مالک دینار؛ تذکرة‌الاولیاء: ص۵۲)کسی از وی پرسید که «چگونه‌ای؟» گفت: «چگونه بوَد کسی که عمرش می‌کاهد و گناهش می‌افزاید.»(ذکر محمد واسع؛ تذکرة‌الاولیاء: ص۵۸)از او پرسیدند که «چونی شب؟» گفت: «مرغی را که بر بابزَن[=سیخ کباب] زده باشند و به آتش بیرون می‌گردانند، حاجت نبوَد ازو پرسیدن.»(ذکر شاه شجاع کرمانی؛ تذکرة‌الاولیاء: ص۳۹۰)و نقل است که احمد گفت: «جمله‌ٔ خلق را دیدم چون گاو و خر همه از یک آخُر علف می‌خوردند.» سایلی گفت: «خواجه تو کجا بودی؟» گفت: «من نیز با ایشان بودم. امّا فرق آن بود که ایشان می‌خوردند و می‌خندیدند و برهم می‌جستند و می‌ندانستند و من می‌خوردم و می‌گریستم و سر بر زانو نهاده بودم و می‌دانستم.»(ذکر احمد خضرویه؛ تذکرة‌الاولیاء: ص۳۶۱)گفتی مرا که: «چونی؟»، در روی ما نظر کنگفتی: «خوشی تو بی ما»، زین طعنه‌ها گذر کنگفتی مرا به خنده: «خوش باد روزگارت»کس بی تو خوش نباشد، رو قصه‌ٔ دگر کن(کلیات شمس، غزل ۲۰۳۰)@sedigh_63