‍ ‍ 🔘 ابتذالِ شر در لباسِ ضدشورش✍️مصطفی حیدرزادگان▪️آنچه در خبر حمله‌ی مأمورین به بیمارستان و ضرب‌و

‍ ‍ 🔘 ابتذالِ شر در لباسِ ضدشورش✍️مصطفی حیدرزادگان▪️آنچه در خبر حمله‌ی مأمورین به بیمارستان و ضرب‌وشتم مجروحان بازگشته از اعتراضات اخیر شنیده شد، اگرچه به‌شدت تکان‌دهنده است، اما از جنس «استثنا» یا «لغزش لحظه‌ای چند مأمور خشمگین» نیست. این سنخ از خشونت، به‌ویژه وقتی در فضاهایی رخ می‌دهد که به‌صورت تاریخی، اخلاقی و حقوقی باید مصون از تحرکات امنیتی باشند (مانند بیمارستان)، نشانه‌ی ورود یک نظام سیاسی و امنیتی به مرحله‌ای است که در آن، مرزهای اخلاقی شکسته و حتی به یک اعتبار، بی‌معنا شده‌اند.مسئله این‌جا نه فقط شدت افسارگسیخته و نامتناسب خشونت اعمالی، که کیفیت جاری آن است: خشونتی که بدون تردید، بدون مکث، و بدون احساس گناه اعمال می‌شود.▪️نخستین شرط امکان‌پذیری چنین خشونتی، خارج‌کردن معترض از دایره‌ی مردم است. در گفتمان رسمی، معترض دیگر شهروندِ صاحب حق نیست؛ او به «اغتشاشگر»، «عامل دشمن»، «مخل امنیت» یا «تهدید وجودی» تقلیل داده می‌شود. این جابه‌جایی زبانی، صرفاً یک بازی لفظی نیست؛ یک عملیات مهندسی و بازتعریف مرزهای اخلاق است.وقتی فردی از مقام «انسانِ دارای حق» به مقام «خطر» تنزل داده می‌شود، اعمال خشونت علیه او نه‌تنها دیگر نقض اخلاق نیست، بلکه اجرای وظیفه و مستوجب تشویق تلقی می‌شود. در این منطق، مجروحِ معترض، به‌جای انسانی نیازمند درمان، «دشمنی نیمه‌جان» است که بقایش خود یک تهدید امنیتی محسوب می‌شود. به همین دلیل است که حمله به بیمارستان، درون این منطق، با یک جابه‌جایی، از یک بی‌اخلاقی و عبور از خط قرمز حق بشری/شهروندی، به یک اقدام منطقی، درست و لازم بدل می‌شود.▪️اما این منطق چگونه در سطح فردی عمل می‌کند؟ این‌جا به نقطه‌ای می‌رسیم که پژوهش‌های کلاسیک روان‌شناسی اجتماعی و تأملات فلسفی به هم می‌رسند. آزمایش‌های استنلی میلگرام و فیلیپ زیمباردو نشان دادند که انسان‌های عادی، بدون پیش‌زمینه‌ی خشونت‌طلبانه، وقتی در ساختاری مبتنی بر اطاعت، نقش/وظیفه و سلسله‌مراتب قرار می‌گیرند، قادرند اعمالی انجام دهند که در شرایط عادی از آن‌ها منزجرند.اطاعت از دستور، واگذاری مسئولیت به سیستم، و پناه‌گرفتن پشت نقش سازمانی باعث می‌شود فرد به‌تدریج وجدان شخصی خود را معلق کند.▪️اما آنچه این تصویر را عمیق‌تر و هولناک‌تر می‌کند، مفهوم «ابتذال شر» نزد هانا آرنت است. آرنت، در گزارشش از محاکمه‌ی آیشمن، به این نتیجه رسید که شرِ مدرن الزاماً محصول نفرت، سادیسم یا نیت آگاهانه‌ی شیطانی نیست؛ بلکه اغلب از بی‌فکری می‌آید.از لحظه‌ای که فرد دیگر از خود نمی‌پرسد «این کار درست است یا نه»، و فقط می‌پرسد «دستور چیست»، شر نه به‌عنوان انتخابی رادیکال و از روی بدطینتی، بلکه به‌عنوان یک روال عادی پدیدار می‌شود. مأمور سرکوب، در این معنا، الزاماً هیولا نیست؛ او انسانی است که فکر اخلاقی‌اش را به ساختار واگذار کرده و از این‌رو، قادر است بدون احساس تناقض درونی، به مجروح بی‌دفاع ضربه بزند.▪️این تعلیق فکر، با فاصله‌ای نمادین و هویتی تشدید می‌شود. یونیفرم، آموزش ایدئولوژیک، زبان درون‌گروهی، و روایت دائمی «خط مقدم بودن»، فرد را از جامعه‌ای که در آن زیسته جدا می‌کند. او دیگر خود را هم‌سرنوشت با مردمی که مقابلش ایستاده‌اند نمی‌بیند؛ بلکه خود را نگهبان نظمی می‌داند که گویا بدون او فرو می‌پاشد.در چنین وضعی، رنج مردم نمایشی مخرب و خطرناک و خون و جانشان، هزینه‌ی اجتناب‌ناپذیر حفظ ثبات و نظم موجود تلقی می‌شود.▪️در لایه‌ای دیگر، باید به خشم طبقاتی وارونه‌شده نیز توجه کرد. بسیاری از نیروهای سرکوب، خود از طبقات فرودست یا متوسطِ پایین و فرسوده می‌آیند؛ با دستمزدهای ناچیز، آینده‌ای مبهم، و تجربه‌ی مزمن بی‌قدرتی و قدرنادیدگی. اما این خشم، به‌جای آن‌که به سمت ساختارهای مولد نابرابری و تحقیر هدایت شود، به نزدیک‌ترین هدف در دسترس کانالیزه می‌شود: معترض خیابانی.به‌خصوص وقتی حس می‌شود این معترضان، از طبقه‌ی متوسط و بالاتری هستند که خوشی زیر دلشان زده و دنبال اهدافِ (به‌زعم این نیروها) غیرضروری‌اند. این‌جاست که ستم‌دیده، به‌دلیل جابه‌جاییِ اشتباهِ مسیر خشمش و نه از شرارت ذاتی و خباثت ماهوی، به عامل ستم بدل می‌شود.ادامه متنـــــــــــــــــــــــ#سیاست#صدای_نوین_خراسان 🆔@VoNoKh