🔘ایران؛ در میانه‌ی خشم، استیصال و رؤیای ناجی✍️ مصطفی حیدرزادگان آنچه در خلال اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ و پس از آن در ایران رخ داد، فقط تشدید شکاف سیاسی نبود؛ نوعی فروپاشی تدریجی ظرفیت گفت‌وگوی عقلانی در فضای عمومی ایران بود. جامعه‌ای که سال‌ها زیر فشار سرکوب، بحران اقتصادی، ناامیدی و خشم انباشته زندگی کرده بود، بیش از هر زمان دیگری مستعد افتادن در دام «راه‌حل‌های فوری» شد؛ همان وسوسه‌ی تاریخیِ خطرناکی که همیشه در بزنگاه‌های فروپاشی اجتماعی ظاهر می‌شود: این تصور که آزادی را می‌توان یک‌شبه، با یک فراخوان، یک شورش ناگهانی، یک حمله خارجی یا یک «رهبر نجات‌بخش» به دست آورد، بی‌آنکه قبلا آمادگی‌های لازم و پیش‌نیازهای تغییر در بیرون و درون جامعه‌ی مدنی پرورده و مهیا شده باشد و اصولا ساخت جامعه‌ی مدنی به مفهوم دقیق آن، مورد توجه قرار گرفته باشد.در این فضا، جریان پادشاهی‌خواهی بیش از هر زمان دیگری رشد کرد. بخشی از آن، نیروهای سنتی و قدیمی سلطنت‌طلب بودند؛ اما بخش مهم‌تر، مردمی بودند که لزوماً اعتقاد ایدئولوژیک به سلطنت نداشتند، بلکه از سر استیصال به این نتیجه رسیده بودند که «گزینه‌ و آلترناتیو دیگری وجود ندارد». همین ناامیدی، به‌تدریج نوعی مصونیت انتقادی پیرامون رضا پهلوی ساخت؛ فضایی که در آن، هر نقدی به جای آن‌که به‌عنوان بخشی از گفت‌وگوی سیاسی به شمار آید، به‌مثابه خیانت تلقی می‌شد.فراخوان‌های ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه نمونه‌ی روشنی از همین وضعیت بود. دعوت به حمله به صداوسیما، مراکز امنیتی/نظامی و پاسگاه‌ها، آن هم با این ادعا که «چندین هزار نفر از نیروهای امنیتی ریزش داشته‌اند» یا «فقط تعداد کمی باقی مانده‌اند»، نه‌تنها فاقد دقت و شناخت واقعیت بود، بلکه از نظر تاریخی و سیاسی نیز خطرناک بود. هرکس کمترین آشنایی‌ای با جنبش‌های مدنی، سرکوب دولتی و تجربه‌ی کشورهای دیگر داشته باشد، می‌داند که چنین فراخوان‌هایی عملاً به تشدید خشونت، مشروعیت‌بخشی به سرکوب و افزایش هزینه‌ی انسانی منجر می‌شود. حکومت‌های اقتدارگرا دقیقاً همین‌جا، یعنی در زمین خشونت قوی‌ترند؛ آن‌ها سال‌ها برای همین سناریو آماده شده‌اند و سازمان‌دهی کرده‌اند.اما مسئله فقط اشتباهات سیاسی نبود؛ مسئله، شکل‌گیری تدریجی یک فرهنگ ضدتفکر بود. هر مخالفتی به‌سرعت با برچسب‌هایی مانند «چپول»، «نفهم»، «جمهوری اسلامی‌چی»، «حکومتی»، «بزدل» یا «ضد آزادی» پاسخ داده می‌شد. کتاب خواندن، مطالعه‌ی تاریخ، ارجاع به تجربه‌ی ملت‌های دیگر و هشدار درباره‌ی مخاطرات تلاش برای فروپاشاندن یک‌شبه‌ی حاکمیت، به‌جای آنکه نشانه‌ی مسئولیت‌پذیری سیاسی تلقی شود، تبدیل شد به سوژه‌ی تمسخر. انگار بخشی از جامعه به این نقطه رسیده بود که تفکر پیچیده را مانع «انقلاب [سریع]» می‌دانست. و این می‌تواند همان نقطه‌ای باشد که جوامع در آن مستعد بازتولید استبداد می‌شوند.جامعه‌ای که تحمل شنیدن نقد را از دست بدهد، حتی اگر حکومتش تغییر کند، لزوماً آزاد نمی‌شود. چون استبداد فقط در ساختار حکومت نیست؛ در فرهنگ سیاسی هم هست. در ذهنیتی هست که می‌گوید: «یا با ما هستی یا دشمن مایی.» در همان منطقی هست که دیروز مخالفان حکومت را سرکوب می‌کرد و امروز منتقدان اپوزیسیون را تخطئه می‌کند و با افتخار لباس ساواک می‌پوشد و شغل رویایی خود برای فردای "آزادی" را استخدام در آن سازمان می‌داند و آن را جار هم می‌زند!و بعد، جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران از راه رسید؛ جنگی که البته به عنوان مرحله‌ای لازم و حتی مطلوب برای پیش بردن پروژه‌ی رهایی مراد می‌شد و افراد نه چندان کمی، پای‌کوبان و هلهله‌کنان به جنگنده‌ها و بمب‌هایشان خوشامد گفتند و دوباره همان دوگانه‌ی مرگبار فعال شد. هرکس با جنگ مخالفت می‌کرد، متهم می‌شد که طرفدار جمهوری اسلامی است. انگار مخالفت با بمباران، ویرانی و تحریم، مساوی بود با دفاع از حکومت. در حالی که این، یکی از ابتدایی‌ترین مغالطه‌های سیاسی است: مخالفت با جنگ، الزاماً حمایت از حکومت مستقر نیست؛ همان‌طور که مخالفت با حکومت، الزاماً حمایت از حمله‌ی خارجی نیست.ادامه متنـــــــــــــــــــــــ#سیاست#صدای_نوین_خراسان 🆔@VoNoKh