سقوط فاو اولین ضربه سنگین عراق به ایران بود. پیامدهای سقوط فاو خود را بسیار زود نشان داد. انسجام جبه

سقوط فاو اولین ضربه سنگین عراق به ایران بود. پیامدهای سقوط فاو خود را بسیار زود نشان داد. انسجام جبهه های ایران متزلزل شده بود. در خرداد ماه 67 هاشمی رفسنجانی با اختیارات تام فرمانده جنگ شده بوده اما در جلسات حتی فرماندهانی که سرسختانه موافق ادامه جنگ بودند نیز میگفتند ادامه جنگ به نفع ایران نیست. خود هاشمی بعد ها گفت:در سال آخر جنگ برای من جای تعجب بود، وقتی آقای شمخانی که من او را مرد جنگ میدانستم گفت این جنگ دیگر به نفع ما نیست. بعد هم این نظر را از احمد کاظمی شنیدم. فکر نمیکردم او هم همچین تصوری داشته باشد.سازمان مجاهدین خلق در دومین حمله نظامی خود به منطقه مهران حمله می‌کند و موفق می‌شود برای مدت کوتاهی آن را تصرف کند. در 4 تیرماه عراق به جزایر مجنون حمله کرد. ابتدا جزیره را با بمب های شیمیایی کامل آلوده کردند و سپس وارد منطقه شدند. جزایر دیگر جای ماندن نبود. خیلی از نیروهای مستقر در جزیره به شلیک گلوله دوم نرسیدند. وقتی دستور عقب نشینی صادر شد خیلی از نیروها در مقابل عراقی ها قرار گرفته بودند و مقاومت میکردند.در 12 تیرماه 1367 ناو وینسس به یک هواپیمای مسافربری ایران شلیک کرد و باعث مرگ 290 نفر غیر نظامی شد. در آشفته بازار تیرماه 67 بازار شایعات در جامعه داغ شده بود و صحبت هایی نظیر اینکه سقوط های مشکوک اخیر برای پایان دادن به جنگ است شنیده میشد و به حدی این صحبت ها جدی شد که هاشمی نیز به آن واکنش نشان داد و گفت : رزمندگان تا آخرین قطره خون برای نگه داشتن فاو ایستادند و این حرف ها ظلم به شهیدان ماست.در 24 تیرماه عراق به جنوب دهلران حمله کرد. عراق این رویه را در پیش گرفته بود که به مناطقی که پدافند ضعیف دارد و نیروی کمی در آن مستقر است حمله کند و نیروهای ایرانی را اسیر کند. تکرار این روند باعث شده بود تا هوشیاری از این تاکتیک عراقی ها در بین نیروهای ایرانی به وجود آید. به همین علت زمانی که عراق حمله کرد نیروها عقب نشینی کردند تا اسیر ندهند و اسناد و مدارک را به سرعت امحا کردند.اما مردم، امام جمعه وقت و استاندار درک درستی از عقب نشینی نداشته و این عقب نشینی را به منزله فرار از جبهه میدانستند. این موضوع باعث ایجاد یک جو بد علیه ارتش شد و مردم اسلحه و لباس سربازان را میگرفتند و به آنها ناسزا میگفتند. کریم عبادت در خاطرات خود بیان میکند:در عقب نشینی ها بعضی نیروها توی دشت پخش شده بودند و از گرسنگی و تشنگی سرشان را زیر بوته های خار کردبودند. وقتی بالای سر بعضی رسیدیم تمام کرده بودند. بعضی زنده بودند و با خوردن اولین جرعه آب شهید شدند. 100 نفر اینجور شهید شدند. تعدادی خود را خسته و درمانده به جاده رسانده بودند سرپل نادری که به مردم عصبانی و خشمگین برمیخورند، مردم اسلحه شان را میگیرند و به آنها فحش و ناسزا میدهند و میگویندشما ارتشی ها بردل و ترسو هستید. زخم زبان پیر آدم را در می آورد.عراق با 11 لشکر در یک عملیات گسترده منطقه وسیعی در غرب عین خوش، موسیان و جنوب دهلران انجام میده و در کمتر از 5 ساعت عراق دهلران را اشغال کرد. این اولین بار بود که عراق بعد از سال 61 تا این حد در خاک ایران پیشروی میکرد.اشغال دهلران اخرین سدهای مقاومت برای عدم پذیرش قطعنامه را شکست و صداها برای ختم جنگ بیشتر شنیده میشد. اما تیر آخر زمانی رها شد که محسن رضایی فرماندهی سپاه پاسداران در نامه ای به هاشمی رفسنجانی فرمانده جنگ نوشت که برای ادامه جنگ به انبوهی از تسلیحات و توسعه سازمان رزم تا 350 تیپ پیاده نیاز است و جنگ تا 5 سال آینده نیز ادامه خواهد داشت. ایران در 27 تیرماه 1367 قطعنامه 598 را پذیرفت.پذیرش قطعنامه باعث نشد حملات عراق متوقف شود. در 31 تیرماه 67 هجوم عراق برای ایرانی ها غافلگیر کننده بود. سردار کوثری فرمانده لشکر 27 که برای مراسم ختم جانشین خود که یک هفته قبل شهید شده بود به اصفهان رفته بود می گوید: عراقی ها از مرز گذشتند و در جاده اهواز خرمشهر جولان میدادند. از یک طرف به ایستگاه حمیدیه و حسینیه رسیدند و 6 کیلومتر جلوتر یک بیمارستان صحرایی را منهدم کردند و از طرف دیگر به سمت کارون پیش آمدند.پیشروی عراق از جنوب نگران کننده بود و بار دیگر عراق در تلاش بود تا خود را به خرمشهر رسانده و در خوزستان تا جایی که ممکن است زمین بگیرد. فرماندهان و مسئولین تمام تلاش خود را برای بسیج نیرو در منطقه بکار بسته بودند و تا مقاومت در برابر پیشروی عراق تا زمان رسیدن نیروی کمکی شکل بگیرد.احمد خمینی نیز پیام امام را به فرماندهان سپاه رساند: این نقطه حیاتی کفر و اسلام است. یعنی نقطه شکست یا پیروزی اسلام یا کفر است و باید متر به متر جنگید هیچی از هیچکس پذیرفته نیست و اینجا نقطه ای است که یا موجب میشود سپاه حیات پیدا کند دوباره در کشور یا برای همیشه یک سپاه ذلیل و مرده ای بشود.بخش چهارمL.t@warhistory1