🔲 نقدی به ما با نگاهی به سریال بانوی عمارت✍️ نجمه واحدی / بخش دومدو – دومین شکل سرکوب منتقد در این جامعه شده اینکه «شما خوبی های اثر را ندیده اید»! وقتی من در فلان سکانس به نمایش خشونت نسبت به زنان اعتراض می کنم ممکن است شما پاسخ بدهید «نه اتفاقا این سریال خیلی عاشقانه بود و شازده و فخری کلی هم با هم خوب بودند». اول اینکه شما هنوز «اثر رسانه» را دقیق متوجه نشده اید. شخصیتهای سریالها دوستان ما نیستند که از رفتارشان دفاع کنیم و اگر جایی خطایی از آنها سر زد به بزرگی خودمان ببخشیمشان. تک تک سکانسهای یک سریال برای مخاطب پیامی دارد و یک منتقد حق دارد فقط به یک صحنه از یک فیلم (یک جزء از یک بیلبورد تبلیغاتی، یک جمله از یک مقاله) نقد کند، فارغ از اینکه بقیه ی محتوا چه بوده. رسمی که در جامعه باب شده این است که صاحب اثر یا مدافعان یک اثر، تملق و مجیز گفتن برای نکات مثبت اثر را از منتقدین طلبکارند! شما حتما باید نقاط قوت اثر یا نیمه پر لیوان را اول نشان بدهید، تا بعد از آن حق داشته باشید که به نقطه ضعفها هم اشاره کنید. انگار به من بگویند این یادداشت تو موضع درستی نداشت و من به جای توضیح یا دفاع از این یادداشت بگویم در عوض من کلی یادداشت خوب دیگر نوشته ام! منتقد، مجیزگوی شما نیست، منتقد، منتقد است و انتقادش می تواند نقد کل یک اثر (شامل خوبی ها و بدی ها) نباشد و فقط برشی از یک اثر را نقد کند. وقتی کارهای مهران مدیری، کلیشه های جنسیتی در مجموعه کلاه قرمزی، فلان برنامه یا حرکت نادرست احسان علیخانی و ده ها مورد دیگر هم نقد شد، «دلدادگان» این افراد یا مجموعه ها نمی توانستند صدای انتقاد منتقدین را بشنوند؛ دقیقا به همین دلیل که با بزرگ و بزرگتر کردن آنچه آنها نقاط قوت می دانستند، سعی می کردند ضعفها را نادیده بگیرند، و نگذارند که نقطه ضعفها نقد شوند، تا اثر یا صاحب اثر رشد کند.سه – وقتی از «بازنمایی فرهنگ غلط» در فیلمها انتقاد می کنیم، همیشه مقابل این دفاع قرار می گیریم که «واقعیت را که نمی شود سانسور کرد! فیلم دارد آنچه «هست» را نمایش می دهد». این هم می تواند یک دفاع باشد، ولی من از دو جهت این دفاع را نمی پذیرم. اول اینکه نویسنده و کارگردان باید در فیلم «حرفش را بزند». او مجبور نیست این حرف را با دوباره نمایش دادن نادرستی ها بزند. به زبان ساده تر، این کارگردان و فیلمنامه نویس است که انتخاب می کند که شما چه چیزی را ببینید و چه چیزی را نبینید. حتی در ساختن یک فیلم مستند هم، کارگردان مجبور نیست آنچه که نمی خواهد را نمایش بدهد. و این نمایش ندادن لزوما تحریف یا سانسور واقعیت نیست. دومین دلیل هم مستقیما به شرایط ساخت و پخش سریالها در صدا و سیمای ما برمی گردد. اگر فکر می کنیم کارگردان ناگزیر است واقعیت را همانطور که بوده نمایش دهد، چرا مثلا حمامهای زنانه که بخشی از واقعیتهای تاریخی هستند را نمایش نمی دهد؟ یا همان نوازش و بوسه ای که سیلی و کتک زدن معمولا جایگزینش می شود؟ به این دلیل ساده که «نمی تواند» و فیلم در آن صورت مجوز پخش نمی گیرد. و مسئله ی من دقیقا همین جاست. نشان دادن «چندهمسری»، «خواستگاری از دختر دوازده ساله»، «سیلی زدن به همسر»، «آتش زدن یک خانه برای به حرف آوردن کسی که وانمود می کند لال است»، و چیزهایی که در دیگر سریالها می بینیم مثل حیوان آزاری، بدرفتاری با کودکان، سر بریدن در فیلمهای تاریخی و غیره، همه چیزهایی هستند که تلویزیون ما حذفش نمی کند و کارگردانهای ما «انتخاب می کنند» که در سریالشان آنها را بگنجانند. اگر فیلتری در پس افکار این عده بود که چنین مواردی را هم «خط قرمز»های خود بدانند، اینها هم همان واقعیتهایی می شدند که لزوما نمایش داده نمی شوند، نه به این دلیل که وجود نداشته اند. نوشته بودم در این سریال وقتی "شازده" همسر دوم را به خانه ای می آورد که همسر اول هنوز در آن هست، یک جای کار می لنگد و این رفتار نادرست است. (اگر نادرستی اش خیلی عجیب است می توانید از #کلیشه_برعکس استفاده کنید. جای زن و مرد را عوض کنید تا ببینید باز هم به راحتی می گویید «خب آخه شوهر اول ول کرده بوده و رفته بوده وقتی "فخری" دومین شوهر رو می گیره!»). اما جواب من این شده که خب در زمان قاجار چند همسری که خیلی عجیب نبوده! باور کنید این فیلم یک داستان خیالی ست، همه ی این شخصیتها زاده ی تخیلات نویسنده اند و نویسنده ها می توانند طبق الگوهای مردسالار «تخیل نکنند». حتی اگر فیلم برشی از واقعیت بود هم نویسنده مجبور نبود آنچه نمی پسندد را درون روایتش بیاورد.ادامه دارد...#رسانه #صداوسیما#چرا_به_فمینیسم_نیاز_داریم @WhyWeNeedFeminism