🧠 ما با مغز درباره مغز فکر می کنیم!دنیای عجیبی است. فیزیک، کیهان شناسی، زیست شناسی و زمین شناسی، شی

🧠 ما با مغز درباره مغز فکر می کنیم!دنیای عجیبی است. فیزیک، کیهان شناسی، زیست شناسی و زمین شناسی، شیمی و فیزیولوژی و دیگر علوم به همان میزان که فهم و شناخت ما از جهان هستی را زیاد می کنند، به ما نشان می دهند که جهان تا چه حد پیچیده و عجیب است.زمانی که با رویکرد علمی به رویدادهای جهان نگاه کنیم همه چیز را عجیب تر و حیرت انگیزتر هم می بینیم. آن وقت قطرات باران که به شیشه می خورند، وزش ناگهانی باد که پنجره اتاق را محکم می بندد، حرکت ابرها، پیچیدن صدای سوت قطار داخل تونل، تشکیل رنگین کمان، سوختن یک شمع، سوسو زدن نور ستاره در آسمان، سرد شدن خودبه خودی لیوان قهوه داغ روی میز و خیلی پدیده های روزمره به مراتب عجیب تر از آن به نظر می رسند که ظاهرا هستند. به عبارت بهتر، رویکرد علمی به جهان یک سنخ احساس حیرت را در انسان زنده می کند و سبب می شود هیچ رویداد و اتفاقی در جهان به نظر آدمیزاد بدیهی نباشد.پشت همین دست نوشته که اکنون می خوانید، داستان حیرت انگیزی پنهان شده است. این یادداشت که اکنون می بینید، اندیشه ای است که چند هفته قبل از انتشارش در مغز من تولید شده. آن هم داخل واگن قطار مسیر شهر گوتینگن، حدود پنج هزار کیلومتر دورتر از شما در یک قاره دیگر. از دیدگاه فیزیولوژیک، در مغز من یکجور برهم کنش بین نورون ها (و سیناپس ها) و یک تبادل الکتروشیمیایی یا تکانه الکتریکی مثلا یون های سدیم و پتاسیم به میزان ۷۰- میلی ولت تا ۵۰ میلی ولت اتفاق افتاده است. سپس ایده ی نوشتن این متن، با تحریک عصبی ماهیچه های انگشت، روی صفحه کلید تایپ و به کدهای دیجیتالی تبدیل شده است و بعد هم از طریق ماهواره ها به صورت امواج الکترومغناطیسی دوباره در کامپیوتر دفتر مجله دانستنیها به یکسری کد 0 و 1 تبدیل شده. مانیتور این کدها را (به صورت حروف الفبا) نشان داده و شما این حروف را می بینید، نور در شبکیه چشم تان به تکانه های الکتریکی تبدیل شده و با سرعت ۱۲۰ متر بر ثانیه برای پردازش به مغز شما می رسد. در مغز شما دوباره همان اتفاقی می افتد که در مغز من افتاد، شما مفهوم این نوشته را درک می کنید و در قالب یک مفهوم راجع به آن فکر می کنید. یعنی تکانه های الکتریکی و همان تبادل الکتروشیمیایی یون های سدیم و پتاسیم. حتی موضوع می تواند از این هم پیچیده تر باشد. مثلا اگر درباره محتوای این دست نوشته با دوست خود صحبت کنید، در این حالت این دومینو را -که از یون های سدیم و پتاسیم نورون های مغز من آغاز شده- با ارتعاش حنجره تان به امواج صوتی تبدیل کرده اید که در گوش دوست شما با ارتعاشی مکانیکی پرده گوشش به مغز او ارجاع داده و دوباره تبدیل به مفهوم می شود. پیچیدگی شبکه سیگنال دهی مغز تقریبا تصورناپذیر است. یکصد میلیارد نورون که هر کدام هزار سیناپس دارد، ماشینی با صد تریلیون ارتباط متقابل پدید آورده. اگر شمارش آنها را با سرعت یک عدد در هر ثانیه شروع کنید تا ۳۰ میلیون سال پس از این هم هنوز در حال شمارش خواهید بود! باری! این تنها بخشی از سرگذشت چند سطر دست نوشته ایست که شما اکنون آنرا مطالعه می کنید. غیر از این اتفاقات روزمره زندگی همه ما به طرز حیرت برانگیزی عجیب و پیچیده اند. هرچند که چندین و چند قاعده اصلی بر تمامی رویدادهای جهان حاکم است. به بیان دیگر این قواعد هم بر بدن ما و هم بر محیط و اشیاء اطراف حاکم هستند. مثلا قوانین ترمودینامیک هم روی تبادل حرارت بین فنجان قهوه داغ روی میز با محیط اثر می کند و هم روی حرارت بدن ما. یا زمانی که خودرو ناگهان ترمز می کند بدن ما نیز مثل یک جسم معمولی بی جان تحت تاثیر قوانین فیزیک به جلو متمایل می شود. آیا مناسبات مکانیکی دنیا بر اندیشه انسان نیز حاکم است؟ این یکی از پرمناقشه ترین مباحث علوم شناختی Cognitive science است؛ یعنی پژوهش درباره حالت ذهنی انسان، قبل و بعد از فکر و اندیشه. پژوهشگران علوم شناختی سال هاست که در پی یافتن پاسخی به این نوع پرسش ها هستند. آیا فکر انسان درست مثل یک ماشین به صورت جبری عمل می کند یا اراده آزاد بر اندیشه انسان حاکم است. هنوز هیچ کس پاسخ دقیق این پرسش را نمی داند.#عرفان_کسرایی