❤️ لایه‌های عریان قدرت؛ مردسالاری چگونه خود را به نمایش می‌گذارد؟🖍 منصور محمدیدر داستان مشهور لباس جدید پادشاه، هانس کریستین آندرسن، نویسندهٔ نامدار دانمارکی، پادشاهی شیفتهٔ شکوه و نمایش را روایت می‌کند که فریب دو پارچه‌فروش را می‌خورد؛ شیادانی که ادعا می‌کنند لباسی می‌بافند که تنها افراد دانا و شایسته قادر به دیدن آن هستند. پادشاه، وزیران و درباریان، با آنکه هیچ لباسی نمی‌بینند، از ترس آنکه نالایق یا نادان تلقی شوند، همگی وجود آن را تأیید می‌کنند. نمایش تا آنجا پیش می‌رود که پادشاه برهنه در برابر مردم رژه می‌رود، تا اینکه کودکی سکوت را می‌شکند و حقیقت را بر زبان می‌آورد: پادشاه هیچ لباسی بر تن ندارد.این داستان معمولاً به‌عنوان نقدی بر خودفریبی، چاپلوسی یا اقتدار سیاسی خوانده شده است. لباس جدید پادشاه را می‌توان تمثیلی از نظم مردسالار نیز دانست؛ نظمی که بیش از آنکه بر اجبار مستقیم استوار باشد، از رهگذر تولید هنجار، شرم و مشارکت جمعی بازتولید می‌شود. از این منظر، داستان آندرسن تنها دربارهٔ فریب یک پادشاه نیست، بلکه دربارهٔ سازوکار اجتماعیِ قدرت است؛ سازوکاری که در آن اقتدار تنها اعمال نمی‌شود، بلکه اجرا، بازشناخته و مشروعیت‌بخشی می‌شود.✅مردسالاری زمانی به قدرتی پایدار تبدیل می‌شود که دیگر صرفاً ایدئولوژی گروهی خاص نباشد، بلکه به آنچه آنتونیو گرامشی «عقل سلیم» می‌نامد، بدل شود؛ مجموعه‌ای از باورها و هنجارهایی که آن‌چنان طبیعی و بدیهی جلوه می‌کنند که دیگر کمتر کسی آن‌ها را به پرسش می‌گیرد. در داستان آندرسن نیز مردم، با وجود آنکه هیچ‌یک لباس را نمی‌بینند، در ستایش آن با یکدیگر هم‌صدا می‌شوند. آنان نه با زور، بلکه از خلال درونی شدن معیارهایی که پیش‌تر ساخته شده‌اند، در تداوم این نمایش سهیم می‌شوند. در این مرحله، فریب دیگر صرفاً یک دروغ نیست، بلکه به واقعیتی اجتماعی تبدیل شده است.تحلیل گرامشی از هژمونی، این لحظه را به‌خوبی توضیح می‌دهد. نظم مسلط، بیش از آنکه از راه اجبار دوام یابد، از رهگذر پذیرش و بازشناسی اجتماعی بازتولید می‌شود. اقتدار پادشاه نیز نه بر وجود واقعی لباس، بلکه بر همین پذیرش جمعی استوار است. تا زمانی که مردم در این نمایش مشارکت می‌کنند، برهنگی پادشاه دیده نمی‌شود؛ زیرا آنچه دیده می‌شود، نه واقعیت، بلکه نظمی است که خود را به جای واقعیت نشانده است. به بیان دیگر، قدرت زمانی به بیشترین استحکام خود می‌رسد که دیگر نیازی به اثبات نداشته باشد و به بداهت تبدیل شود.🌸داستان نشان می‌دهد که همین نظم، با وجود ظاهر استوارش، همواره شکننده است. قدرتی که مشروعیت خود را از اجرای مداوم یک نمایش و از سکوت جمعی وام می‌گیرد، ناگزیر در معرض گسست نیز قرار دارد؛ کافی است کسی قواعد بازی را نپذیرد و آنچه را همگان بدیهی می‌پندارند، دوباره نام‌گذاری کند. لحظه‌ای که کودک می‌گوید «پادشاه برهنه است»، صرفاً افشای یک دروغ نیست؛ لحظه‌ای است که بداهتِ نظم موجود فرو می‌ریزد و آنچه طبیعی، اجتناب‌ناپذیر و تغییرناپذیر می‌نمود، به‌مثابه امری برساخته و تاریخی آشکار می‌شود. از این منظر، آنچه کودک عریان می‌کند، فقط پادشاه نیست؛ خودِ سازوکار قدرت است. این خوانش نیز بر همین نکته تأکید می‌کند:✒️ نخستین گام در فروپاشی هر نظم مردسالار، شکستِ قدرت نیست؛ شکستِ بداهت آن است.#مردسالاری📎ادامه مطلب ▫️harasswatch✈️@Zane_Ruz_Channel