شب چله خجسته بادپژوهشی که پیشکش شما می شود بسیار ظریف و ارزشمند است و قابل اندیشیدن شب چله جشن زایش ( نه به معنی به دنیا آمدن بلکه به معنی بیرون آمدن) نور و روشنی در سحرگاه یکم دی از دل تاریکی پس از بلندترین شب سال است و ما آن را جشن می گیریم ( مانند اشاره قرآن کریم که می فرماید شب را از دل روز و روز را از دل شب بیرون می آورد ) این جشن را یلدا نگوییم زیرا یلدا گرچه معنی زایش می دهد و آن پیوستگی با زایش و تابش نور مهر در سحرگاه یکم دی و آغاز روشنایی پس از پایان تاریکی است ولی واژه ایرانی نیستایرانی ها دو گاهشماری دارند یکی گاهشماری ملی که از آغاز فروردین است و دیگری گاهشماری دینی که از آغاز دی استپس، شب چله جشن آغاز سال دینی است، دین میترایی یعنی دین آریایی ها پیش از زرتشتمیترا یا میتره همان مهر است به اعتقاد مهرپرستان مهر در سحرگاه یکم دی که بلندترین شب سال به پایان می رسد از درون تاریکی نور یعنی روشنایی زاده می شود از آیین های اصلی شب چله بیدار ماندن تا صبح و تماشای جلوه مهر که همان نور پیش از طلوع خورشید است می باشد و اما مهر چیست: مهر بزرگ ترین فرشته ایرانی آریایی است که همواره می درخشد و نورش بر جهان می تابد و مهر در اوستا از آفریدگان اهورامزدا است و ایزد نگهبان عهد و پیمان و از این رو فرشته روشنایی است تا هیچ چیز بر او پوشیده نباشدگذر چند هزار ساله زمان و دگرگونی دین ایرانی ها در درازای زمان سبب فراموشی و نیز دگرگونی اصل این رویداد شده است هر چند که هنوز مفاهیم بلندترین شب سال و زایش نور یعنی طلوع نور پس از پایان تاریکی و جشن و به تماشا نشستن جلوه مهر که همان نور پیش از طلوع خورشید است همچنان باقيستبسیار مهم است که بدانیم و فراموش نکنیم که ما بلندترین شب سال را جشن نمی گیریم ما آغاز نور و روشنایی را جشن می گیریم مهر فرشته ای است نیکو بالا و دارای هزار گوش و ده هزار چشم تا همه گفتارها و کردارها را بشنود و نیز دارای پنج هزار دیده بان است تا رویدادها را به او خبر دهند مهر همیشه بیدار است و نگران مردمان و مانند پهلوانان زره زرین بر تن و سپر سیمین بر دوش دارد گرزی گران در دست گرفته بر گردونه ای زرین سوار است که دارای چرخ های درخشان زرین است و چهار اسب سپید با سم های پوشیده از سیم و زر آن را به گرد گیتی می گردانند در گردونه او هزار کمان هزار تیر که پر کرکس در آنها نشانده اند و ناوک زرین دارند و هزار نیزه هزار تبرزين هزار خنجر هزار گرزه آهنین نهاده شده که به تندی به سوی پیمان شکنان روان می گرددفقرات ۱۲ و ۱۳ از کرده مهر یشت چنین می گوید: مهر را می ستاییم که دارای دشت های گسترده است از گفتار راستین آگاه است زبان آوری که هزار گوش دارد خوش اندامی که هزار چشم دارد بلند بالایی که بر فراز برج پهن ایستاده زورمندی که بی خواب پاسبان است نخستین ایزد مینویی که پیش از خورشید فنا ناپذیر تیز اسب در بالای کوه هرا بر می آید و از آنجا تمام خانه های آریایی را می نکرد کسی که پس از فرو رفتن خورشید به در آید دو انتهای این زمین فراخ گرد را پیموده آنچه بین زمین و آسمان است را می نگرد برگرفته از کتاب زروان نوشته فریدون جنیدی آیین های ایرانی را پاس بداریم@zarvansanjeshezaman