مرگ بر مرگ؛ زنده باد زندگیقرن‌ها پیش، مولانا مرگ را نه نفیِ زندگی، که ادامه‌ی آن می‌دید؛ عبور از شکل

مرگ بر مرگ؛ زنده باد زندگیقرن‌ها پیش، مولانا مرگ را نه نفیِ زندگی، که ادامه‌ی آن می‌دید؛ عبور از شکلی به شکلی دیگر و از مرتبه‌ای به مرتبه‌ی والاتر.در چشمِ او مُردن پایان راه نیست بلکه تنها تغییر منزل است:از جمادی مُردم و نامی شدموز نما مُردم به حیوان برزدممُردم از حیوانی و آدم شدمپس چه ترسم؟ کی ز مُردن کم شدم؟حمله‌ای دیگر بمیرم از بشرتا برآرم از ملایک بال و پربار دیگر از ملک پران شومآنچه اندر وهم ناید آن شوم[۱]مولانا مرگ را پدیده‌ای خنثی و یک‌شکل نمی‌بیند؛ در نگاه او مرگ آینه است، نه حادثه‌ای مستقل. بازتابِ جان آدمی است.آنچه انسان در زندگی بوده، مرگ همان را به او باز می‌گرداند.مرگ هر یک ای پسر همرنگ اوستپیش دشمن دشمن و بر دوست دوست[۲]درین بیت مرگ به‌صورت «دشمن» و «دوست» تصویر شده؛ دو چهره‌ی متضاد که بسته به نسبت انسان با زندگی، متغیر و متفاوت خواهد بود بنابراین مولانا با دو مصراع کوتاه، فلسفه‌‌ای کامل از مرگ ارائه می‌دهد؛ بدون توضیح اضافه، و بی‌هیچ تردید.لحن‌ِ او آموزگارانه و مهربان است. با خطابِ «ای پسر» گویی تجربه‌ای زیسته را به آرامی منتقل می‌کند.در عرفان مولانا، مرگ گسست نیست، وصل است. بازگشت به اصل خویشتن  است. پس نمی‌تواند هراسناک باشد، مگر برای انسانی که در زندگی از حقیقت گریخته باشد.به تعبیر دیگر:آن‌که با «زندگیِ اصیل» دشمن بوده، مرگ را دشمن می‌بیند.آن‌که به زندگی «آری» گفته، مرگ را ادامه‌ی همان آری می‌یابد.مولانا نمی‌گوید با مرگ بجنگ؛می‌گوید چنان زندگی کن که مرگ، قدرتِ دشمنی نداشته باشد.برای کسی که با زندگی در ستیز بوده، مرگ دشمن است و برای کسی که با زندگی، حقیقت و عشق در آشتی بوده و زندگی را پاس بدارد،  دیگر مرگ دشمن نیست.به عنوان مثال، کسی که با مهر و عشق و عاطفه غریبه است؛ هم اوست که در دامان مرگ پرورش یافته و گویی در طول عمر بی‌برکتِ خویش همواره با عشق و زندگی بیگانه بوده است.«مرگ بر مرگ» در زبان مولانا، نفرینِ نیستی نیست؛قیام علیه مرگی است که پیش از خاموشیِ تن، در جان رخنه می‌کند.مرگی که شوق را می‌میراند، معنا را می‌خشکاند و انسان را به زیستنِ بی‌زندگی خو می‌دهد.مولانا با چنین مرگی در ستیز است؛و مرگی را می‌پذیرد که دروازه‌ی شدن است، نه مُهرِ پایان.در واقع، مرگ «چهره» ندارد، چهره را ما به مرگ می‌دهیم.این چیزی است که باید کاملا فرا گرفت، درک کرد و با آن زیست.در مدارس اگر به کودکان نیاموزند که زندگی از هرچیز دیگر ارزشمندتر است، پس چه چیز ارزشمند دیگری برای آموختن وجود خواهد داشت؟در میان انبوه زنده‌باد مُرده‌بادها، هیچ‌یک به درخشانی سخن نیکوس کازانتزاکیس نیست؛ آنجا که از زبان زوربای یونانی فریاد می‌زند: زنده باد زندگی؛ مرگ بر مرگ.کاش در سرود مراسم صبح‌‌گاهی مدرسه‌ها نیز می‌گنجاندند: زنده بادا زندگی، مرگ بر مرگ.همان که شاعر معاصر، شفیعی کدکنی از آخرین واگویه‌ی برگ شنید:در زمانی که بر خاک غلطیداز تگرگ سحرگاهی،آن برگ، زیر لب،تند با باد می‌گفت:زنده بادا زندگانی!مرگ بر مرگ!»در منطقِ مولانا، «مرگ بر مرگ» یعنینه گفتن به خاموشیِ جان، و آری گفتن به زیستی که حتی مرگ را نیز از معنا پُر می‌کند.عاشقان را هر نفس مُردن بُوَدمُردنی کز وی حیاتِ نو رسد[۳]مرگِ ترسناک، محصول زندگیِ نازیسته است.[۱] و [۲] دفتر سوم[۳]دیوان شمس🔻نسخه های زندگی:🍃 @zlife