✅ دریافتهایی که مشمول مالیات و عوارض ارزش افزوده نیستند🔴 یک نکته بسیار مهم برای حسابداران و مؤدیان…
انتشار: 2026/08/12 10:01 UTCدریافت: 2026/08/16 19:37 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/16 19:37 UTC
✅ دریافتهایی که مشمول مالیات و عوارض ارزش افزوده نیستند🔴 یک نکته بسیار مهم برای حسابداران و مؤدیانبر اساس تبصره ماده ۹ قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۴۰۰، هرگاه دریافت وجه توسط مؤدی مستند به فروش کالا یا ارائه خدمت نباشد، این دریافت، «عرضه خدمت» محسوب نمیشود و در نتیجه ماخذ محاسبه مالیات و عوارض ارزش افزوده قرار نمیگیرد.🔻 مواردی که قانون صراحتاً بهعنوان نمونه بیان کرده است: دریافت هرگونه خسارتمانند خسارتی که بابت نقض تعهد، تأخیر، عدم انجام تعهد یا سایر موارد دریافت میشود؛ مشروط بر اینکه ماهیت واقعی آن، بهای کالا یا خدمت نباشد.درآمد حاصل از تسعیر داراییهای ارزیسود ناشی از تسعیر داراییهای ارزی، صرفاً به دلیل شناسایی این درآمد، عرضه کالا یا ارائه خدمت محسوب نمیشود. انواع سودمانند سود حاصل از سپردهها و سایر سودهایی که ماهیت آنها دریافت بهای کالا یا خدمت نیست.انواع جریمهدریافت جریمه، در صورتی که بخشی از بهای کالا یا خدمت تلقی نشود، مشمول مالیات و عوارض ارزش افزوده نیست.⚠️ بنابراین عبارت داخل قانون بسیار مهم است:«مادامی که [جریمه] بخشی از بهای کالا و خدمات تلقی نگردد»پس صرف اینکه مبلغی عنوان «جریمه» داشته باشد، بهتنهایی برای خروج آن از ارزش افزوده کافی نیست؛ ماهیت واقعی دریافت باید بررسی شود.آورده نقدی یا غیرنقدی بهعنوان سرمایهورود وجه یا دارایی به شرکت از محل افزایش سرمایه، در صورتی که واقعاً ماهیت آورده سرمایهای داشته باشد، فروش کالا یا ارائه خدمت نیست.انواع کمکهای دولتیکمکهای دولتی نیز در صورتی که دریافت آنها مستند به فروش کالا یا ارائه خدمت نباشد، طبق تبصره ماده ۹، عرضه محسوب نمیشوند.🔷️ نکته بسیار مهم: «معاف» با «خارج از شمول» یکی نیستدر این موارد نباید بگوییم:❌ «این درآمدها از مالیات بر ارزش افزوده معاف هستند.»✔️عبارت دقیقتر این است: این دریافتها، در شرایط مقرر در تبصره ماده ۹، عرضه کالا یا ارائه خدمت محسوب نمیشوند و بنابراین ماخذ محاسبه مالیات و عوارض ارزش افزوده نیستند.تفاوت این دو اصطلاح از نظر رسیدگی مالیاتی بسیار مهم است.🔷️ مثال ۱ ـ دریافت خسارتشرکت «الف» بابت تأخیر پیمانکار، مبلغ ۵۰۰ میلیون ریال خسارت دریافت میکند.اگر این مبلغ واقعاً خسارت باشد و بابت فروش کالا یا ارائه خدمت دریافت نشده باشد:● عرضهای صورت نگرفته است.● مبلغ ۵۰۰ میلیون ریال ماخذ مالیات و عوارض ارزش افزوده نیست.● صرف دریافت وجه، موجب تعلق ارزش افزوده نمیشود.🔷️ مثال ۲ ـ جریمه قراردادیشرکت بابت تأخیر مشتری در انجام تعهد، مبلغی تحت عنوان جریمه دریافت میکند.اگر جریمه واقعاً ماهیت جریمه داشته باشد و بخشی از بهای کالا یا خدمت نباشد:📌 مشمول مالیات و عوارض ارزش افزوده نیست.اما اگر مبلغی که «جریمه» نامیده شده، در واقع افزایش بهای کالا یا خدمت یا مابهالتفاوت قیمت باشد، صرف عنوان جریمه نمیتواند آن را از شمول ارزش افزوده خارج کند.🔷️ مثال ۳ ـ افزایش سرمایهشرکا مبلغ ۱۰ میلیارد ریال بهعنوان آورده نقدی بابت افزایش سرمایه به حساب شرکت واریز میکنند.این مبلغ:● فروش کالا نیست.● ارائه خدمت نیست.● درآمد عملیاتی حاصل از عرضه نیست.بنابراین طبق تبصره ماده ۹، ماخذ محاسبه مالیات و عوارض ارزش افزوده نخواهد بود.🔷️ مثال ۴ ـ سود تسعیر ارزشرکت دارای دارایی ارزی است و در پایان دوره مالی، به دلیل تغییر نرخ ارز، سود تسعیر شناسایی میکند.این سود، صرف شناسایی شدن، بابت فروش کالا یا ارائه خدمت ایجاد نشده است؛ بنابراین در چارچوب حکم صریح تبصره ماده ۹، عرضه محسوب نمیشود.🔷️ نکته مهم حسابداری«مشمول نبودن ارزش افزوده» به این معنی نیست که مبلغ موردنظر از تمام مالیاتها خارج است.برای مثال، سود تسعیر ارز ممکن است از نظر مالیاتهای مستقیم آثار مالیاتی خود را داشته باشد؛ بنابراین باید بین:● مالیات بر ارزش افزودهو● مالیات بر درآمد / مالیاتهای مستقیمتفکیک قائل شد.همچنین نحوه شناسایی و ارائه حسابداری این اقلام باید مطابق استانداردهای حسابداری مربوط انجام شود؛ عدم شمول ارزش افزوده به معنای عدم ثبت حسابداری یا عدم شناسایی درآمد نیست.📌 مستند قانونی:تبصره ماده ۹ قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۴۰۰/۰۳/۰۲.⚠️ اصلاح عبارت رایج:بهجای «بند ب ماده ۹» بهتر است نوشته شود:◇ «تبصره ماده ۹ قانون مالیات بر ارزش افزوده»زیرا «بند ب ماده ۹» ناظر به بخش دیگری از ماده ۹، یعنی خدمات معاف، است.┄┅┄┅✶🌸✶┄┅┄🇮🇷 خانه حسابداری در تلگرام 🔻t.me/joinchat/O-97N2c8b7kjB04l%D8%A7%DB%8…

