سفر شگفت‌انگیز یک #جگوار ، بیش از ۲۱۰۰ کیلومتر بدون مقصدی مشخصدر بسیاری از گونه‌های گربه‌سانان، به‌…

سفر شگفت‌انگیز یک #جگوار ، بیش از ۲۱۰۰ کیلومتر بدون مقصدی مشخصدر بسیاری از گونه‌های گربه‌سانان، به‌ویژه گربه‌های خانگی، جابه‌جایی‌ها معمولاً در محدوده‌ای نسبتاً ثابت و آشنا انجام می‌شود. حتی در گونه‌های بزرگ‌تر مانند جگوار نیز تصور رایج این بوده که افراد بالغ، پس از تثبیت قلمرو، بیشتر وقت خود را در همان محدوده سپری می‌کنند و تنها جابه‌جایی‌های محدودی برای یافتن جفت یا منابع غذایی انجام می‌دهند. اما پژوهشی تازه که در مجله‌یEcologyمنتشر شده، این تصور را با ثبت یکی از خارق‌العاده‌ترین سفرهای شناخته‌شده در میان گربه‌سانان نئوتروپیک به چالش کشیده است. پژوهشگران یک جگوار نر ۹۲ کیلوگرمی به نام گاسپار را در نوامبر ۲۰۲۴ در امتداد رودخانه آراگوایا در برزیل به یک قلاده مجهز به GPS مجهز کردند. گاسپار پیش از آغاز سفر، در قلمرویی حدود ۶۹۷ کیلومتر مربع زندگی می‌کرد، اما سپس وارد مرحله‌ای از پراکنش شد که در نهایت او را در مسیری با جابه‌جایی خط مستقیم ۲۱۲۲ کیلومتری از مرز جنگل‌های آمازون تا نواحی داخلی سرادو رساند. طی این مطالعه بیش از ۵۰۵۰ موقعیت مکانی با فاصله‌های یک‌ساعته ثبت شد و پژوهشگران توانستند تقریباً تمام مراحل این سفر کم‌سابقه را بازسازی کنند. آنچه این سفر را استثنایی می‌کند، فقط طول مسیر نیست، بلکه ماهیت حرکت آن است. گاسپار نزدیک به ۳۸۱ روز در حال پراکنش بود و به‌طور میانگین روزانه حدود ۹٫۸ کیلومتر جابه‌جا می‌شد. برخلاف مهاجرت‌های جهت‌دار که معمولاً مقصد مشخصی دارند، تحلیل مسیر نشان داد حرکت او بیشتر با الگویی فرصت‌طلبانه و انعطاف‌پذیر انجام شده است.آن جانور اگرچه در مجموع به سمت جنوب‌غرب حرکت می‌کرد، اما شواهدی از حرکت مستقیم به سوی یک مقصد مشخص دیده نشد. این موضوع نشان می‌دهد که پراکنش در جگوارها می‌تواند فرایندی پویا و وابسته به شرایط محیط باشد، نه صرفاً حرکتی از نقطه «الف» به «ب». یکی دیگر از یافته‌های مهم پژوهش، توانایی بالای گاسپار در سازگاری با مناظر انسانی بود. او در آغاز بیشتر در جنگل‌ها و ساواناهای طبیعی تردد می‌کرد، اما در ادامه سفر، برای عبور از مناطق تکه‌تکه‌شده، استفاده از زیستگاه‌های دست‌خورده انسانی مانند مراتع، مزارع برنج و نیشکر را افزایش داد؛ هرچند همچنان بخش عمده زمان خود را در پوشش‌های طبیعی گذراند. این انعطاف رفتاری نشان می‌دهد که جگوارها در صورت نیاز می‌توانند از میان چشم‌اندازهای تغییر یافته نیز عبور کنند؛ موضوعی که برای طراحی کریدورهای حفاظتی اهمیت فراوانی دارد. این رکورد همچنین در مقایسه با دیگر گوشتخواران بزرگ نیز چشمگیر است. فاصله ثبت‌شده برای گاسپار بسیار بیشتر از پراکنش‌های معمول جگوارها و حتی بیشتر از رکوردهای ثبت‌شده برای برخی ببرهاست و آن را در کنار طولانی‌ترین جابه‌جایی‌های شناخته‌شده در میان پستانداران خشکی‌زی، مانند برخی گرگ‌ها، کاریبوها و شیرهای آفریقایی قرار می‌دهد. این یافته نشان می‌دهد که ظرفیت حرکتی جگوارها تاکنون دست‌کم گرفته شده بود و این گونه می‌تواند در مقیاس‌هایی بسیار بزرگ‌تر از تصور پیشین در چشم‌اندازهای طبیعی جابه‌جا شود. سرانجام این سفر همچنان ناشناخته باقی مانده است. آخرین داده GPS در ۲۷ نوامبر ۲۰۲۵ ثبت شد و پس از آن ارتباط با قلاده قطع شد؛ شوربختانه مشخص نیست گاسپار قربانی شکار، از کار افتادن تجهیزات یا عامل دیگری شده است، یا همچنان در زیستگاه‌های وسیع آمریکای جنوبی به زندگی ادامه می‌دهد.اگرچه جگوارها از نظر تکاملی با گربه‌های خانگی خویشاوند هستند، اما فاصلهٔ تکاملی قابل‌توجهی میان آن‌ها وجود دارد. بااین‌حال، داستان گاسپار فراتر از سرگذشت یک جگوار است؛ این مطالعه نشان می‌دهد که حتی درباره یکی از شناخته‌شده‌ترین شکارچیان رأس هرم غذایی نیز هنوز پرسش‌های بنیادینی درباره رفتار حرکتی، پراکنش، انتخاب مسیر و نیازهای حفاظتی باقی مانده است. چنین داده‌هایی می‌توانند در آینده نقش مهمی در طراحی شبکه‌های حفاظتی و حفظ پیوستگی زیستگاه‌های بزرگ‌مقیاس برای گوشتخواران بزرگ ایفا کنند.دستاوردهای کامل این پژوهش با عنوانExtreme straight-line dispersal of a male jaguarدر مجله معتبر علمی اکولوژی به چاپ رسیده است. مشاهده اصل مقاله در مجله‌یEcology⚛ @AndisheKonim