✏️ بهشتی که دانشمندان مالِ خودشان دانستند(پردهی اول از سهگانهی «شعر و فیزیک»)فکر میکنیم شعر و ف…
انتشار: 2026/07/06 07:02 UTCدریافت: 2026/08/01 00:08 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/01 00:08 UTC
✏️ بهشتی که دانشمندان مالِ خودشان دانستند(پردهی اول از سهگانهی «شعر و فیزیک»)فکر میکنیم شعر و فیزیک در دو ساختمانِ جدا زندگی میکنند. ولی گاهی یک شعر، آنقدر با علمِ زمانهاش درهمتنیده میشود که دانشمندان آن را نه یک «اثرِ ادبی»، بلکه یکی از خودشان میبینند. «بهشتِ گمشده»ی جان میلتون دقیقاً همین شعر است — و داستانش از یک تپه در نزدیکیِ فلورانس شروع میشود.⬜️یک دیدار در حصرسالِ ۱۶۳۸. یک شاعرِ سیسالهی انگلیسی در سفرِ ایتالیا، از تپههای آرچِتری بالا میرود تا به دیدنِ پیرمردی نابینا و زندانی در خانهی خودش برود: گالیله، محکومِ تفتیشِ عقاید. آن شاعر، جان میلتون بود. سه دهه بعد، وقتی بزرگترین حماسهی زبانِ انگلیسی را نوشت، آن دیدار را فراموش نکرد.در سراسرِ «بهشتِ گمشده» (۱۶۶۷)، تنها انسانِ زندهای که میلتون به اسم از او یاد میکند، همین گالیله است — «هنرمندِ توسکانی» که ماه را از پشتِ «شیشهی نوری»اش مینگرد و کوهها و درهها و لکههای سطحش را میبیند؛ عیناً همان چیزهایی که گالیله در «پیامآورِ ستارگان» (۱۶۱۰) گزارش کرده بود. یعنی تلسکوپ و کشفهایش، مستقیماً وارد بافتِ شعر شدهاند.⬜️ شعری که در قلبِ انقلابِ علمی متولد شدو این هیچ تصادفی نیست. به تقویم نگاه کنید: «بهشتِ گمشده» فقط هفت سال پس از تأسیسِ «انجمنِ سلطنتیِ» لندن و بیست سال پیش از انتشارِ «اصولِ» نیوتن چاپ شد — درست وسطِ اولین انقلابِ علمی.و دغدغهی بنیانگذارانِ آن انجمن — هوک، بیکن، ویلکینز — همان دغدغهی الهیاتیِ خودِ میلتون بود: این باور که «هبوطِ» انسان، دانشِ او از جهان را ناقص کرد، و علم میتواند بخشی از آن دانشِ گمشده را بازگردانَد. رابرت هوک (همان که میکروسکوپ را مشهور کرد) در مقدمهی «میکروگرافیا» (۱۶۶۵) نوشت: همانطور که بشر با چشیدنِ میوهی درختِ ممنوعه سقوط کرد، شاید ما فرزندانش با چشیدنِ میوههای «دانشِ طبیعی» بخشی از آن را پس بگیریم. یعنی «بهشتِ گمشده»ی میلتون و پروژهی «بهشتِ نیمهبازیافته از راهِ دانشِ» آن دانشمندان، دو رویِ یک گفتوگو بودند.🌐 فروتنیای که به علم پهلو میزندجالبترین بخش اینجاست: میلتون حاضر نشد شعرش را به یک کیهانشناسیِ قطعی زنجیر کند. در دفترِ هشتم، وقتی آدم میپرسد بالاخره خورشید دورِ زمین میگردد یا زمین دورِ خورشید، فرشته عمداً پاسخ را باز میگذارد: «در پیِ رازهای پنهان، فکرت را خسته نکن.»بیرون از بافتِ تاریخی، شاید این را «محافظهکاری» بخوانیم. ولی میلتونشناسانِ حوزهی علم آن را چیزِ دیگری میدانند: فروتنیِ معرفتشناختی. همان جنسِ پرسشی که تیکو براهه با شعارِ «Quid si sic؟» («اگر چنین باشد چه؟») میپرسید؛ و همان چیزی که جان ویلکینز — کشیش و همبنیانگذارِ انجمنِ سلطنتی — در رسالهای در سالِ ۱۶۴۰ پیش کشید، آنجا که استدلال میکرد خودِ زمین یک «سیاره» است. میلتون در جوابندادن، خودش را در صفِ جدیترین گمانهزنیهای آن عصر دربارهی ساختارِ جهان نشاند.⬜️ و در آخر، یک سلاحمیلتون آن دیدارِ فلورانس را رها نکرد. در «آریوپاگیتیکا» — دفاعیهی آتشینش از آزادیِ بیان — همان گالیلهِ خاموششده را به نمادِ آزادیِ اندیشه بدل کرد. نوشت که در ایتالیا «گالیلهِ پیر را یافت و دید، زندانیِ تفتیشِ عقاید، به جرمِ اینکه در نجوم جورِ دیگری از کشیشها فکر میکرد.»دانشمندی که حکومتِ مذهبی ساکتش کرد، در دستِ یک شاعر تبدیل شد به استدلالی علیهِ سانسور. زمین را ساکت نمیشد کرد؛ همانطور که خودِ گالیله زیرِ لب گفته بود: eppur si muove — «و با این همه، میچرخد».🎯 حرفِ آخرنتیجهی این همه؟ امروز منتقدان به «بهشتِ گمشده» میگویند «نخستین حماسهی علمی». شعری که تلسکوپِ گالیله را در خود جای داد، در کشمکشِ زمینمرکزی و خورشیدمرکزی جانبداری نکرد، و از یک دانشمندِ زندانی پرچمِ آزادیِ اندیشه ساخت.میلتون نمونهی شعریست که دانشمندان آن را از آنِ خود دانستند. ولی همهی شعرها اینقدر خوشاقبال نبودند. یک قرن بعد، شاعری ظهور کرد که علم اول مسخرهاش کرد و بعد، بیآنکه بخواهد، بر سردرِ معبدش نشاند — و آن، پردهی دومِ ماست.✈️ @Anjoman_Elmi_Phys_sut
پستهای تلگرام — انجمن علمی فیزیک شریف
📢 فراخوان همکاری در مدرسه تابستانی دانشکده فیزیک شریف◀️ ما در انجمن علمی دانشکده فیزیک دانشگاه صنعتی شریف قصد داریم مدرسهی تابستانی امسال را با محوریت مهارتهای محاسباتی، برنامهنویسی و نرمافزارهای دیجیتال برگزار کنیم. به همین منظور از دانشجویان، فارغالتحصیلان و متخصصانی که در حوزههای ذکر شده داخل فرم تسلط کافی دارند، دعوت میکنیم تا به عنوان مدرس با ما همکاری کنند.◀️ اگر تمایل به همکاری دارید، لطفاً فرم مشخصات و اولویتهای تدریس خود را از طریق لینک زیر تکمیل کنید.◀️ فرم همکاری مدرسه تابستانه ➡️ ⏳ نهایتاً تا ۲۶ مرداد ۱۴۰۵ فرم را تکمیل کنید.✅ پس از بررسی فرمهای دریافتی، با منتخبان جهت هماهنگی بیشتر تماس گرفته خواهد شد.✅ @Anjoman_Elmi_Phys_sut
🛸 سلسله جلسات «مباحثی در اخترفیزیک»👥 گروه حلقه ⭕️ عنوان جلسه: قضیهی ویریال در اخترفیزیک🐍 توضیحات:بسیاری از ما در درس مکانیک تحلیلی بهصورت گذرا با قضیهٔ ویریال آشنا شدهایم، اما این قضیه در اخترفیزیک جایگاهی بسیار مهمتر و کاربردیتر پیدا میکند. در این ارائه میخواهیم با چهرهٔ اخترفیزیکی قضیهٔ ویریال روبهرو شویم. این قضیه ابزاری کلیدی برای فهم تعادل و تحول سامانههای گرانشی است و در مسائلی مانند تشکیل ستارگان، پایداری ابرهای گازی، تخمین جرم خوشههای ستارهای و کهکشانی، و بررسی نقش مادهٔ تاریک کاربرد دارد.این ارائه در دو بخش مقدماتی و پیشرفته تنظیم شده است. در بخش مقدماتی، ابتدا قضیهٔ ویریال را با فرضهایی ساده استخراج میکنیم و سپس کاربرد آن را در تشکیل ستارگان بررسی خواهیم کرد. در ادامه، صورت گسستهٔ این قضیه را نیز بهدست میآوریم و کاربرد آن را در خوشههای ستارهای و دیگر سامانههای گسسته توضیح میدهیم.در بخش پیشرفته، قضیهٔ ویریال را در چارچوب دینامیک سیالات و با در نظر گرفتن میدان مغناطیسی، به شکلی دقیقتر بررسی میکنیم و در پایان، نگاهی کوتاه به آن از دیدگاه مکانیک آماری خواهیم داشت.◀️ پیشنیازها: 🔴 فیزیک عمومی (بخش مقدماتی)🔴 مکانیک آماری، مکانیک سیالات و کمی الکترومغناطیس (بخش پیشرفته)👤 ارائهدهنده: علیسینا فهیم👤 دانشجوی کارشناسی فیزیک شریف😀 جلسه به صورت آنلاین برگزار میگردد.😀 زمان: پنجشنبه ۱۵ مرداد ساعت ۱۵:۰۰🔗 لینک برگزاری در اتاق کوانتاحلقههای مطالعاتی کوانتا🔤🔤🔤🔤🔤🔤✈️ @QuantaSC🔷✈️ @anjoman_elmi_phys_sut
⁉️کشف ستارهای که نسبیت اینشتین را به چالش میکشد🌠ستارهشناسان با شناسایی ستارهٔ S301 در مرکز کهکشان، به یک آزمایشگاه طبیعی برای سنجش مرزهای گرانش دست یافتهاند. این ستاره با مداری بیضوی و فوق العاده کشیده، هر ۸.۷ سال یک بار تا فاصلهٔ تنها ۱۴۰ شعاع افق رویداد سیاه چالهٔ کلانجرم *Sag A نزدیک میشود و سرعتی بیش از ۸ درصد نور پیدا میکند.چنین شرایط افراطی، اثرات نسبیتی آشکاری به جا میگذارد: پیشروی حضیض مدار این ستاره در هر دور ۲ درجه است، در حالی که همین اثر برای عطارد تنها کسری از درجه در هر قرن محاسبه میشود. اما فراتر از تأیید نسبیت عام، همین شدت میدان گرانشی و سرعت بالا، بستری برای به چالش کشیدن خود نسبیت فراهم آورده است؛ زیرا در این مرتبه از دقت، اثرات ثانویهای مانند انتقالبهسرخ گرانشی و برهمکنش چرخش سیاهچاله با ستاره نمود پیدا میکنند که میتوانند انحرافات ظریف مدلهای جایگزین گرانش (نظریههای کوانتومی-گرانشی) را آشکار کنند.🌌با وجود اینکه رصد طیفی این ستاره به دلیل غبار مرکزی کهکشان و فروسرخ بودن نور آن همچنان دشوار است، تلسکوپهای آینده مانند GMT قدرت تفکیک لازم برای اندازهگیری اثرات مرتبهٔ دوم و سوم را خواهند داشت. پژوهشگران معتقدند که S301 نه فقط نسبیت عام را میسنجد، بلکه ممکن است اولین سرنخها از شکافهای آن را نیز در اختیار ما بگذارد.اگر چنین شکافهایی وجود داشته باشند. تنها زمان، پاسخگوی این پرسش بنیادین خواهد بود.✍🏻محنا زین افزار #خبر_جدید #نجوم #شباهنگ #کیهان_شناسی لینک خبر :universetoday.com/articles/a-star-orbitin… @shabahang_sut🆔 instagram.com/shabahangsut/%F0%9F%86%94 linkedin.com/build-relation/newsletter-fo…
🌌 رصد مستقیم ستارهی همدم ابطالجوزا⭐️ از حدود یک قرن پیش، نوسانات دورهای در روشنایی و سرعت شعاعی ابطالجوزا نشان میداد که جرمی نادیده در حال چرخش به دور آن است. با این حال، درخشش بیاندازه و ابعاد عظیم این ابرغول سرخ، مانند یک نورافکنِ کورکننده عمل میکرد و مانع از دیده شدن ستارهی همدمِ بسیار ضعیفتر در مجاورت آن میشد.سرانجام تیمی از ناسا به رهبری «استیو هاول» با استفاده از تلسکوپ Gemini North در هاوایی و ابزار تصویربرداری پیشرفتهی Alopeke موفق به ثبت این جرم شدند. این ابزار با استفاده از تکنیک Speckle Imaging (تصویربرداری لکهای)، هزاران فریم با سرعت بالا ثبت کرد تا اثر آشفتگیهای جو زمین را خنثی کرده و همدمِ محوشده در لبهی قرص ستاره را آشکار کند.دانشمندان نام پیشنهادی “Siwarha” (سیوارها به معنای دستبندِ او) را برای این همدم برگزیدهاند که اشارهای به موقعیت مداری نزدیک آن به دور ابطالجوزا دارد. کشف این همراهِ فرضی، پاسخ به یکی از قدیمیترین ابهامات رصدی در فیزیکِ ستارههای پرجرم است و نشان میدهد که بسیاری از ابرغولها در سیستمهای دوتایی متولد میشوند و تکامل مییابند.کشف سیوارها به ما در درک بهتر فرآیند انتقال جرم بین این دو ستاره و همچنین پیشبینی دقیقتر زمان انفجار ابرنواختری ابطالجوزا کمک میکند. هدف بعدی اخترشناسان، رصدِ برنامهریزیشده در نوامبر ۲۰۲۷ است؛ زمانی که این همدم به بیشترین جدایی مداری خود از ابطالجوزا میرسد و بهترین فرصت را برای سنجش دقیقترِ جرم و ویژگیهای فیزیکیاش فراهم میکند.✍🏻نرگس صادقی#اخبار_نجومی #نجوم #شباهنگ #کیهان_شناسی #ناسامنبع خبر:nasa.gov/science-research/astrophysics/na… @shabahang_sut🆔 instagram.com/shabahangsut/%F0%9F%86%94 linkedin.com/build-relation/newsletter-fo…
گاهی جدی گرفتن تعریفهای قدیمی پیامدهایی دارند که برایمان خوشایند نیست. مانند اینکه وجود دارد دمای بیشتری از دمای بینهایت.در مکانیک آماری، گویا بینهایت آخر خط نیست. [بخوانید: داغتر از بینهایت]
🎇نخستین کشف جو در یک سیارهٔ سنگیِ قابل سکونت؛ راز «هلیومِ گریزان» و تناقض ✨ستارهشناسان برای نخستین بار موفق به رصد مستقیم جو یک سیارهٔ سنگیِ فراخورشیدی در منطقهٔ قابل سکونت شدهاند. این سیاره که LHS1140b نام دارد و در فاصلهٔ ۴۹ سال نوری زمین قرار گرفته، به دور یک ستارهٔ کوتولهٔ قرمز میچرخد و هر ۲۵ روز یکبار به دور آن مدار میزند.تیمی به رهبری «کالین چروبیم» از دانشگاه هاروارد، با تلسکوپ ماژلان در شیلی، خط جذب هلیومِ برانگیخته را در لایههای بالای جو این سیاره شناسایی کردند. آنها تخمین میزنند که حدود ۲۲۰ تن هلیوم در ثانیه (تقریبآ اندازه وزن یک نهنگ آبی!) بر اثر تابش شدید ستاره از جو آن فرار میکند. اما جالبتر اینکه یک سال بعد، هیچ اثری از این هلیوم دیده نشد. دانشمندان توضیح میدهند که این تغییر به ناپدیدشدن جو نیست، بلکه به نوسانات بادها و تابش ستارهای برمیگردد که مانع از برانگیخته شدن اتمها و جذب نور میشود.هرچند مشاهدات پیشین تلسکوپ جیمز وب، جو پفکرده را رد کرده و به وجود گازهای سنگینتری مانند دیاکسیدکربن، نیتروژن و آب اشاره داشت، این تناقض با لایهلایه بودن جو حل میشود. به نظر میرسد لایهٔ بالایی سرشار از هلیومِ سبک است، درحالیکه گازهای سنگینتر در لایههای زیرین به دام افتادهاند.این سیاره که ۷۰٪ بزرگتر از زمین است، در حال از دست دادن آخرین بازماندههای پوشش اولیهٔ هیدروژن-هلیوم خود بوده و به «جهان هلیومی» معروف شده است. وجود چنین جوی، میتواند از سطح در برابر تشعشع محافظت کند و شرایط را برای حضور آب مایع فراهم آورد. رابین وردزورث، یکی از محققان ارشد، میگوید: «تنوع شگفتانگیز سیارههای فراخورشیدی هرگز از شگفتزدن ما باز نمیایستد.» این یافته نهتنها پنجرهای به سوی حیاتپذیری، بلکه دریچهای به گذشتهٔ دور زمینِ خودمان گشوده است.💫✍🏻محنا زین افزار #خبر_جدید #نجوم #شباهنگ #کیهان_شناسی لینک خبر:skyandtelescope.org/astronomy-news/first-… @shabahang_sut🆔 instagram.com/shabahangsut/%F0%9F%86%94 linkedin.com/build-relation/newsletter-fo…