انتخابهای پیشینی و روایت اینجهانی📝منصور براهیمیآیا میتوان گفت که هر انتخاب بنیادین، تا وقتی فقط…
انتشار: 2026/07/26 09:45 UTCویرایش: 2026/07/31 23:55 UTCدریافت: 2026/08/12 12:58 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/12 12:58 UTC
انتخابهای پیشینی و روایت اینجهانی📝منصور براهیمیآیا میتوان گفت که هر انتخاب بنیادین، تا وقتی فقط در درون فرد باقی بماند، صرفاً در حد تجربهای شخصی حفظ میشود. اما هنگامی که در عمل، گفتار یا شیوهی زیستن آشکار شود و دیگران بتوانند آن را ببینند و بازگو کنند، به «شهادت» بدل میگردد. در این صورت، زنجیرهای بسیار منسجم به دست میآید: حقیقتِ ازلی → انتخابِ زمانمند → روایت → شهادت → تذکار در دیگری. اگر این زنجیره را بپذیریم، آنگاه عاشورا دیگر صرفاً یک نمونه از انتخابهای بنیادین نیست؛ بلکه کاملترین تجسم آن است. در عاشورا، حقیقتِ ازلی در انتخابِ حسین(ع) متجلی میشود، این انتخاب در تاریخ و در مقاتل به روایت درمیآید، روایت به شهادت بدل میشود و شهادت در هر نسل، تذکار را در جان انسانهای دیگر برمیانگیزد. به همین دلیل است که عاشورا، برخلاف بسیاری از رخدادهای تاریخی، با روایت شدن فرسوده نمیشود، بلکه هر بار امکانِ انتخابی تازه را در اکنون میگشاید. این، به نظرم، نقطهای است که ممکن است در آن اندیشهی آقای قدوسی گفتوگویی خلاق با ریکور، و حتی فراتر از او، برقرار کند.آیا میتوان گفت رخدادها انسان را تغییر نمیدهند، انتخاب انسان در مواجهه با رخدادهاست که او را تغییر میدهد. ممکن است دو شخصیت دقیقاً یک واقعه را از سر بگذرانند، اما یکی قدیس شود و دیگری جنایتکار. پس سرنوشت محصول انتخاب است نه محصول حادثه. اگر این دستگاه مورد قبول باشد، میتوان گفت که هر داستان بزرگی، روایت تحقق یک انتخاب بنیادین است. به بیان دیگر، روایت فرایندِ آشکار شدن آزادی انسان در زمان است، زیرا انتخاب نتیجهی آزادی است. اگر آزادی نباشد، انتخاب صرفاً در حد نوعی واکنش باقی میماند. آیا روایت، «بازنماییِ» انتخابهای بنیادین است، یا خود، ابزاری است برای پدید آوردنِ انتخابهای بنیادین در مخاطب؟ اگر پاسخ دوم را بپذیریم، کارکرد اصلی ادبیات، تراژدی، حماسه، تعزیه و حتی قصص قرآنی دیگر صرفاً نقلِ زندگی دیگران نخواهد بود؛ بلکه آفریدنِ موقعیتی در جان مخاطب است که او را به آستانهی یک انتخاب وجودی برساند. در این صورت، روایت نه فقط دربارهی سرنوشت است، بلکه خود در ساختن سرنوشت انسان مشارکت میکند.به این جملهی مشهور ارسطو فکر کنید: تراژدی کنش (پراکسیس) را محاکات میکند، نه شخصیت را. سالها این جمله را چنین فهمیدهاند که شخصیت مهم نیست، اما شاید بتوان آن را طور دیگری خواند. کنش چیست؟ کنش همان لحظهای است که انسان انتخاب میکند. ما شخصیت را مستقیماً نمیشناسیم، بلکه شخصیت فقط در کنش آشکار میشود. پس شاید بتوان گفت: روایت، هنر آشکار کردن حقیقت انسان از طریق انتخابهای اوست. این دیگر فقط تفسیر ارسطو نیست، بلکه بسط و گسترش ارسطو است. آیا اهمیت عمل و تجسم اعمال در گفتمان دینی با تفسیری که از ارسطو ارائه دادیم همخوان است؟ به عبارت بهتر تجسم اعمال مواجههی فرد است با انتخابهایی بنیادینی که در زندگی به آنها دست زده (یا نزده)، و چنان که میگویند در این عالم و در نهایت در عالم برزخ وقوع مییابد.ووگلر، در کتاب «سفر نویسنده»، از سفر قهرمان یاد میکند. سفر قهرمان مراحلی دارد: دعوت، رد دعوت، عبور از آستانه (عبور از جهان عادی و روزمره)، آزمونها (یا خانها)، تاریکترین نقطهی غار، آزمون نهایی، بازگشت (با اکسیر). اما اگر همهٔ اینها را فشرده کنیم، تقریباً همهٔ مراحل فقط یک کار انجام میدهند: قهرمان را به نقطهای میرسانند که دیگر نتواند انتخاب بنیادین خود را به تعویق بیندازد. یعنی همهی مراحل، مقدمهاند، مرکز ثقل همان انتخاب بنیادین است. پس آیا میتوان گفت که عاشورا روایتِ «تصمیم گرفتن» نیست، بلکه روایتِ ظهور حقیقتِ تصمیم است.آیا میتوان گفت آنچه سرنوشت را میسازد، وفاداری یا بیوفایی به انتخاب بنیادین در گذر زمان است؟ روایت نیز دقیقاً همین را نشان میدهد: چگونه در الست یک «آری» یا «نه»، در صدها کنش کوچک و بزرگ تاریخی استمرار مییابد یا فرومیپاشد. اگر این نکته را بپذیریم، شاید بتوان تعریف روایت را این گونه بیان کرد: روایت، بازنماییِ زمانمندِ وفاداری یا بیوفاییِ انسان به انتخابی بنیادین است. به نظر میرسد این تعریف از دو جهت قدرت دارد: هم با تراژدی ارسطویی سازگار است، زیرا کنشها حقیقت شخصیت را آشکار میکنند؛ و هم با افقی که آقای قدوسی ترسیم میکنند، زیرا «قالوا بلی» صرفاً یک لحظهی ازلی نیست، بلکه حقیقتی است که وفاداری یا بیوفایی به آن، در طول تاریخ زندگی انسان به روایت درمیآید.گفتوگوی سوگواران| سال هجدهم | نشست پنجم🗓 دوشنبه ۵ مرداد ۱۴۰۵🕓 ساعت ۱۷:۳۰@bashgahandishe
تاریخچه بازدید مشاهدهشده
حدود 1 بازدید تازه در ساعت در این نمونهپستهای تلگرام — باشگاه اندیشه
🔹بازسازی معرفت دینی و چالشهای جهان جدید🎙 با حضورِ دکتر سید جواد میری📅 چهارشنبه ۲۱ مرداد ۱۴۰۵ ساعت ۱۷بازسازی معرفت دینی و چالشهای جهان جدید چالشهای معرفتی در جهان معاصر و نسبت آن با دین و معرفت دینی یکی از بنیانهای چالشی در سپهر اندیشه اسلامی بوده و هست. این چالشها به ظهور مفاهیمی چون معرفت سکولار، معرفت عرفی و معرفت دینی منجر شده است و معماران این اندیشهها چنین میپندارند که یا باید پیرو این باشیم یا پیرو آن و هیچگونه پیوندی میان این پارادایمها قابل تصور نیست. در میانه چنین چالشهایی چه باید کرد و آینده چه امکانهایی پیش روی ما گشوده است؟به مناسبت رحلت پیامبر اکرم (ص) و شهادت امام رضا(ع)📍 خیابان انقلاب خیابان وصال شیرازی کوچه نایبی پلاک ۲۳ باشگاه اندیشه@bashgahandishe
دربارهٔ نشستِمحمدی دیگر؛درنگی در روایت سیدمرتضی جزایری از تاریخ صدر اسلامچرا حسین (علیهالسّلام) از مدینه و مکّه بیرون آمد؟ چرا او در عاشورای ۶۱ هجری قمری در کربلا کشته شد؟این پرسش به اندازهی پاسخی که میتوان به آن داد، بزرگ است. بزرگ است به اندازهی آن کسی که از مدینه و مکّه بیرون آمد، و در عاشورای ۶۱ هجری قمری در کربلا کشته شد.پس از شهادت محمّد (صلّیاللهعلیهوآله) همهی کسانی که به زبان، نه به قلب، به او ایمان آورده بودند، از طریقتی که او عرضه کرده بود، بازگشتند.این فاصله، با جلوگیری از ثبت و جمعآوریِ گفتههای وی؛ با آغاز غارات و فتوحات؛ با نهادینهشدن خشونت و آدمکشی و تبعید؛ با تصدّی مناصب از سوی کسانی که تا سالهای آخر حیات وی با او جنگیده بودند؛ با پروبالدادن به تازهمسلمانانی که راست و دروغ را به یکدیگر میآمیختند؛ با حلالکردن حرامهای او و حرامکردن حلالهای وی؛ با تغییر معنای خدا، آخرت، وحی، اسلام و ایمان؛ و در یک کلمه: با «قلب اسلام»؛ سال به سال بیشتر و بیشتر میشد.سال ۶۱ هجری قمری، هنگامهی فریاد و بیداری است. سال کشیدنِ رقم بطلان بر همهی تحریفها و انحرافها از سنّت محمّد (صلّیاللهعلیهوآله).«قلب اسلام» برخاست؛ وارث ابراهیم و موسی و عیسی؛ زادهی اصلاب شامخه و ارحام مطهّره. خیزشی برای رهاییبخشیدن بندگان خدا از جهالت و حیرت ضلالت.جهل به چه؟رهایی از چه؟چه از میان رفته بود؟حسین (علیهالسّلام) عصارهی چه بود؟سیّدمرتضی جزایری با ما سخن خواهد گفت...🗓 دوشنبه ۱۹ مرداد ۱۴۰۵🕓 ساعت ۱۶@bashgahandishe
.گفتوگوی سوگوارانسال هجدهم | نشست هفتممحمدی دیگردرنگی در روایت سیدمرتضی جزایری از تاریخ صدر اسلامبا حضورِآرشام زادهعبداللهیچکیده نشست را اینجا بخوانید.🗓 دوشنبه ۱۹ مرداد ۱۴۰۵🕓 ساعت ۱۶خیابان انقلاب، خیابان وصال شیرازی، کوچه نایبی، پلاک ۲۳@bashgahandishe
پوشه شنیداری نشستی دربارهٔ کتاب«از رنجی که نیست؛ عدمیانگاریِ شر از فیثاغورس تا فخر رازی» با حضورِ علی نیکزاد (مولف)، ایرج آذرافزا، سینا سالاری، محمدرضا معینی (دبیر مدرسهٔ مطالعات دین باشگاه اندیشه)همکاریِ مدرسهٔ مطالعات دین باشگاه اندیشه با نشر طهشنبه، ۳ مرداد ۱۴۰۵00:25 محمدرضا معینی02:25 علی نیکزاد16:30 ایرج آذرفزا46:45 سینا سالاری01:09:50 پرسش و پاسخ@diinschool@tahabooks@bashgahandishe
مدرسه مطالعات مدرنیته و نقد متافیزیک باشگاه اندیشه برگزار میکند: 📚 فلسفهٔ تحلیلی؛ از ریشهها تا پیامدها فصل اول: سرآغاز فلسفهٔ تحلیلی با تدریس دکتر ایمان همتی 🔹 ۵ جلسه 🔹 چهارشنبهها، ساعت ۲۰ 🔹 بهصورت برخط (آنلاین) 🔹 شروع دوره: هفته دوم تیر۱۴۰۵ 🔹 شهریه:…مدرسه مطالعات مدرنیته و نقد متافیزیک باشگاه اندیشه برگزار میکند:📚 فلسفهٔ تحلیلی؛ از ریشهها تا پیامدهافصل دوم: فلسفهٔ فرگهبا تدریس دکتر ایمان همتی🔹 ۵ جلسه🔹 چهارشنبهها، ساعت ۲۰🔹 بهصورت برخط (آنلاین)🔹 طول دوره: مرداد و شهریور ۱۴۰۵🔹 شهریه: یک میلیون و پانصد هزار تومان اطلاعات تکمیلی درباره دوره را اینجا بخوانید.📞 جهت ثبتنام و دریافت اطلاعات بیشتر، با این اکانت در ارتباط باشید:@bashgahandisheschools#فلسفه_تحلیلی #باشگاه_اندیشه #مدرسه_مطالعات_مدرنیته #دکتر_ایمان_همتی #فلسفه #دوره_آموزشی #آنلاین #اندیشه_معاصر@bashgahandishe
.گفتوگوی سوگوارانسال هجدهم | نشست ششمغلامحسین ساعدی و "رمان مقتل"با حضورِ سیدجواد میری🗓 دوشنبه ۱۲ مرداد ۱۴۰۵🕓 ساعت ۱۷:۳۰یکی از پرسشهایی که همواره مطرح میشود این است که چرا "چپها" در ایران مفاهیم دینی و علیالخصوص شیعی را مورد بازخوانی و تفسیر قرار دادهاند حال آنکه خود هیچ باوری به دین و مذهب نداشتند؟ این پرسش مهمی است که نیاز به تامل درباره آن داریم. زیرا اگر در بستر عالمیت جدید از بازخوانی مفاهیم دینی در مدل چپ جهانی عدول کنیم بیش از دو آلترناتیو نخواهیم داشت یا گرفتار تفاسیر "راست افراطی" خواهیم شد و یا دچار خوانشهای "عرفانی" میشویم. در این نشست من رمان مقتل غلامحسین ساعدی را به عنوان یک مدل مورد بازخوانی قرار خواهم داد.@bashgahandishe
