تنوع تجربه دینیویلیام جیمز@Beheshteketab

ایمانوئل کانت نظریه‌ای عجیب درباره‌ی موضوعات اعتقادی چون خداوند، طرح و تدبير خلقت، نفس، آزادی آن، و زندگی پس از مرگ دارد. او می‌گوید این‌ها به هیچ وجه متعلق معرفت ما نیستند. برای درک مفاهیم همواره به محتوای حسی نیاز است و کلماتی چون «نفس»، «خدا» و جاودانگی چون دارای هیچ محتوای حسیِ مشخصی نیستند، از لحاظ نظری، کلماتی فاقد دلالت‌اند؛ اما در عین حال عجیب این‌جاست که این کلمات معنای معین و مشخصی برای اعمال ما دارند. ما می‌توانیم به گونه ای عمل کنیم که گویی " خدایی وجود دارد”؛ به گونه‌ای احساس نماییم که گویی آزاد هستیم؛ طبیعت را به شکلی در نظر بگیریم که انگار سرشار از طرح‌های خاص است؛ تدابیر و نقشه‌هایی برای زندگی خود طرح کنیم که گویی جاودانه‌ایم. پس می‌بینیم که این کلمات در واقع در زندگیِ اخلاقی ما تغییراتی حقیقی ایجاد می‌کنند. ایمان ما به این‌که این موضوعات نامفهوم واقعا وجود دارند، همان طور که کانت می‌گوید از نظر‌گاه عملی برای شناخت چیستی آنها، کاملا مهم بوده و از این جهت مجاز به شناخت محصل آنها هستیم. بنابراین، بر اساس گفته کانت، ما دارای پدیده‌ی عجیبی در ذهن هستیم؛ یعنی این‌که با تمام قدرت به وجود واقعی مجموعه‌ای از امور اعتقاد داریم که در واقع از هیچ کدام از آنها تصوری نداریم.ویلیام جیمز/تنوع تجربه دینی@Beheshteketab

ویلیام جیمز در کتاب تنوع تجربه دینی سعی می‌کنه به جای تعریف خشک و رسمی از دین، سراغ تجربه‌ی واقعی آدم‌ها بره؛ تجربه‌هایی که مؤمنان در ادیان مختلف از ایمان، دعا، شور دینی یا حتی بی‌ایمانی داشتند.اون بحثش را با روان‌شناسی و عصب‌شناسی شروع می‌کند و بعد به دو نگاه مهم درباره‌ی دین می‌پردازد، دینی که سلامت روان و آرامش میاره، و دینی که در دل رنج و بحران شکل می‌گیره. جیمز قدم‌به‌قدم جلو می‌ره و نشون می‌دهد چرا تجربه‌های دینی برای زندگی انسان ارزش و ضرورت دارند؛ چه در شکل عرفانی و فلسفی، چه در شکل ساده‌ی ایمان روزمره.

‍ کلمه‌ی «دین» در کاربرد معمول و عادی دو پهلوست. نگاهی کلی به تاریخ نشان می‌دهد که معمولا نوابغ دینی شاگردانی را جذب می‌کردند و گروه هایی همدل را تشکیل می‌دادند. هنگامی که این شاگردان و پیروان آن قدر قوت می‌یافتند تا خودشان را سازمان دهند، به نهادهای روحانی تبدیل شدند تا خواسته‌های واحدی را دنبال کنند. سپس روح سیاست و شهوت حکومت جزمی به این نهادها نفوذ می‌کرد و موجودیت اصیل و پاک آن را آلوده می‌ساخت به طوری که وقتی امروز کلمه «دین» را می‌شنویم، خود به خود به «کلیسا» یا نهاد رسمی می‌اندیشیم. برای برخی از افراد کلمه «کلیسا»، چنان با معنای ریا، ظلم و جور و پستی و شرارت و خرافات توام شده که در مجموع دین را مردود دانسته و نمی پذیرند.ویلیام جیمز تنوع تجربه دینی@Beheshteketab

درباره‌ی تنوع تجربه دینیویلیام جیمز در این کتاب با روشی تجربی و با رجوع به منابع و مستندات فراوان درباره نحوه مواجهه انسان با امر دینی و قدسی کنکاش می‌کند و ضمن ارائه تعریفی خاص از دین به نمودها و جلوه‌های حیات دینی در صاحبان تجربه دینی و مؤمنان در ادیان مختلف می‌پردازد. او از بحث دین و عصب‌شناسی شروع می‌کند و پس از تعریف کلی دین به بررسی دو رویکرد نسبت به دین می‌پردازد: دین سالم‌اندیشان و دین بیماراندیشان. در فصل مربوط به «ایمان‌آوری» به شرح مبسوط کیفیت منقلب شدن فرد از بی‌ایمانی به ایمان و شور دینی می‌پردازد و در فصلی دیگر پس از شرح مقام قدیسی یا پارسایی، ارزش این کیفیت را در زندگی تبیین می‌کند و پس از آن درباره‌ی ویژگی‌های مختلف حیات دینی به‌صورت خاص به عرفان و فلسفه نظر می‌اندازد و در پایان کتاب نتیجه‌گیری کلی خود را از آثار و نتایج و ارزش و ضرورت زندگی دینی بیان می‌دارد.

ویلیام جیمز در این کتاب با روشی تجربی و با رجوع به منابع و مستندات فراوان درباره‌ی نحوه مواجهه انسان با امر دینی و قدسی کنکاش می‌کند و ضمن ارائه تعریفی خاص از دین به نمودها و جلوه‌های حیات دینی در صاحبان تجربه دینی و مؤمنان در ادیان مختلف می‌پردازد. او از بحث دین و عصب‌شناسی شروع می‌کند و پس از تعریف کلی دین به بررسی دو رویکرد نسبت به دین می‌پردازد: دین سالم‌اندیشان و دین بیماراندیشان@Beheshteketab

یک بیمار مبتلا به سرطان در فرآیند روان درمانی می‌گفت: «سرطان، اختلالات روانی را درمان می‌کند.»‌گویی ابتلا به يک بیماری سخت مثل سرطان باعث می‌شود جزئیات رفتار سایرین و به طور کلی «جزئیات زندگی»، اهمیت خود را از دست بدهد. چون افراد، خود را در تقابل و رویارو با مرگ می‌بینند، پس عمیقا درک می‌کنند که فرصت کم است. آنها به جای درگیر کردن خود با جزئیات رفتار سایرین و اتفاقات روزمره و متعاقبا دچار اختلالات روانی شدن، کلیت و معنای کلی زندگی را می‌بینند. چون فکر می‌کنند فرصتی برای پرداختن به جزئیات ندارند.گویی درک گذرا و کوتاه بودن زندگی باعث می‌شود بیماران دریابند که حیف است زمان کوتاهی که دارند را صرف جزئیات بی‌ارزش کنند. چقدر از اضطراب‌ها و افسردگی‌ها و استرس‌های ما ناشی از پرداختن به جزئیات رفتار اطرافیانمان است! تنها تفاوت بیمارِ مبتلا به سرطان و فرد سالم در این است که شخص بیمار، واقعیت گذرا و کوتاه بودن زندگی را عمیقا باور کرده، چون در بدنش دلیلی برای تایید آن وجود دارد؛ اما فرد سالم این حقیقت را عمیقا باور ندارد. حتی اگر به زبان آن را تایید کند. پس فرد سالم چنان با جزئیات خود را درگیر می‌‌کند که انگار هزاران هزار سال دیگر برای پرداختن به مسائل مهم‌تر فرصت دارد.اروین د یالومروان‌ درمانی اگزیستانسیال@Beheshteketab