«دکتر شریعتی مردی برای تمام دوران»✍مهدی وفائی نژاد «فیلسوفها پفیوزهای تاریخ بودند؛ باید مانند ابوذ…
انتشار: 2026/06/24 10:40 UTC
«دکتر شریعتی مردی برای تمام دوران»✍مهدی وفائی نژاد «فیلسوفها پفیوزهای تاریخ بودند؛ باید مانند ابوذر عملگرا بود.» این سخنان شریعتی است؛ کسی که در تاریخ در تلاطم صد ساله اخیر ایران نگینی درخشان بود. او گذشته را با زبانی نو پیوند میداد و چیستی این عصر را با هستیِ رهاییبخش و عدالت خواهرانه اسلام درمیآمیخت. در روزگاری که هرچه هتاکتر باشی بیشتر دیده میشوی، شاهد حملاتی به وی هستیم از سوی کسانی که نه او را میشناسند و نه اندیشهاش را فهمیدهاند.وی را نمیتوان بهسادگی توصیف کرد؛ او نابغهای بود که کلمات را زنده میکرد و به سخن جان میبخشید. بهتر است بگوییم شریعتی ماحصل زمانه خویش بود؛ اندیشمندی که بر اساس اقتضای تاریخی و شرایط اجتماعیِ عصر خود ظهور کرد. در دورهای که بنبست فکری، خودباختگی و آنچه جلال آن را غربزدگی مینامید بر جامعه سایه افکنده بود و درونمایه متعفن این وضعیت، تار و پود اجتماع را به گند کشیده بود، نیاز جامعه نه تأیید و تسلیم، بلکه کنش بود؛ کنشی از جنس رهایی و بیدارسازی برای تودههایی که در تقابل با ظواهر سودپرستی و مصرفزدگی، از اندیشه تهی شده بودند. شریعتی در چنین فضایی میکوشید روحی تازه در کالبد جامعه بدمد و انسان ایرانی را از رخوت، انفعال و بیهویتی برهاند.او به دنبال رهایی بود؛ به دنبال نجاتبخشی و فکرسازی وی متأثر از فانون و با دستاویزی از مفاهیم رهاییبخش سوسیالیستی، چنگ بر ریسمان عدالت اسلامی افکند و با گشودن باب گفتوگو میان زبان مدرن و سنت، میکوشید بالی برای پرواز جامعه بسازد؛ برای خودیابی، برای فهم چیستی انسان. او آزادی انسان را طلب میکرد.به تعبیر من، شریعتی انقلاب را نه صرفاً اجتماعی، بلکه فردی میدید؛ یعنی دگرگونی اجتماعی را حاصل دگرگونی فردی میدانست. از اینرو فرد انقلابی را کنشگری محوری در جامعه میپنداشت. آزادی مورد نظر او آزادیای از جنس عدالت بود؛ از همینجاست که تأکیدش بر علی، حسین و ابوذر معنا مییابد: آزادگی، آزاد زیستن و در بند دنیا نبودن.او در یکی از سخنرانی هایش میگفت: «وحدت در ساحت فکر ممکن نیست؛ فکر ذاتاً تکثرآفرین است. وحدت در ساحت اجتماع ممکن است، نه در ساحت اندیشه.» او به دنبال راهی برای پرواز بود؛ برای در آغوش کشیدن انسانیت در عصر سلطه سرمایهداری، ماشین و تکنیک. در خودآگاهی انقلابی چنین تعریف میکند:«سوسیالیسم بدان گونه که ما تلقی میکنیم تنها به این خاطر مقبول نیست که در مسیر جبری تاریخ، پس از سرمایهداری، حتمیالوقوع است؛ بلکه به این خاطر است که انسان، که تنها موجود ارزشآفرین و به تعبیر اسلام حامل روح خداست، باید از بندگی اقتصادی در نظام سرمایهداری و زندان مالکیت استثماری آزاد شود و روح پست سودجویی و افزونطلبی مادی را که هیستری رقابت و اشرافیت طبقاتی زاده آن است، ریشهکن سازد و جامعه را یاری دهد تا تجلیگاه تعالی وجودی انسان شود.»شریعتی در پی ساختن انسانی دیالکتیکی بود؛ انسانی که محصول تضاد و گفتوگو با خود و جهان پیرامونش باشد، نه موجودی مطیع و بیاراده که همواره تحت استثمار قرار گیرد و بازیچه دست سودجویان باشد. فهم او از اسلام، فهمی متافیزیکی و رهاییبخش بود؛ همانگونه که نگاهش به جهان سرمایهداری انتقادی و ساختارشکنانه بود. او دریافته بود که برای تغییر، نه میتوان از سنت دست شست و نه میتوان مدرنیته را نادیده گرفت؛ بنابراین این دو را درهم آمیخت و کوشید انسانی الهی و عدالتخواه معرفی کند.در نهایت، شریعتی را باید نه صرفاً یک روشنفکر مذهبی، بلکه معمار نوعی خودآگاهی تاریخی دانست؛ اندیشمندی که کوشید انسان ایرانی را از خوابزدگی، از خودبیگانگی و از اسارت ساختارهای مسلط شود محور رها کند. او پروژهای ناتمام بود؛ پروژهای که همچنان الهامبخش است، زیرا پرسشهایی را طرح کرد که هنوز پرسشهای ماست: عدالت، آزادی، هویت و معنای زیستن. از همینرو، داوری درباره او نه با توهین، بلکه تنها با فهم و نقد منصفانه ممکن است.#علی_شریعتی@havarpress
پستهای تلگرام — بیژن عبدالکریمی
📚 نقد فرهنگی (از متن ادبی تا گفتمان) | نویسنده: سمیر الخلیل | مترجم: محمد فاطمیزاده | چاپ اول | نشر نقد فرهنگ | 1405 | ♦️خرید آنلاین از فروشگاه اینترنتی انتشارات نقد فرهنگ 🛵 ارسال از طریق پست ▪▪▪نقد فرهنگی یک روش نیست بلکه یک فعالیت شناختی است که به بررسی دستاوردهای مختلف فکری، معرفتی و گفتمانهایی میپردازد که حامل نظامهای تاریخی، تداولی یا اجتماعی هستند، حتی گفتمانهای نادیده مانند پیامکها و جوکها که از طریق زبان یا گفتمانهای بصری/ شنیداری (گفتمانهای تصویری) بیان میشوند. در اینجا هیچچیز حاشیهای نیست، آنچه مهم است بیان از طریق آنچه ذکر شد دربارۀ نظامهای فرهنگی با تلاشهای پنهانی است که به غیرظاهر اشاره دارد، با اینکه در حضور گفتمان کلیدهای مخفی وجود دارد که افقهای نظامی فراتر از آن را میگشاید. این گفتمان با یک کهکشان از دلالتهای متحرک در طول زمان سروکار دارد و دارای معانی دیگری است که هیچ ارتباطی با نشانههای تولیدشده توسط متون ادبی و تداعیهای معانی و زیباییشناسی زبان آنها ندارد.▪▪▪🛒برای خرید کتاب روی این لینک کلیک کنید🛒🟠به اینستاگرام نقد فرهنگ بپیوندید🟠@naqdefarhangpub.
منتشر شد: 📚 نقد فرهنگی (از متن ادبی تا گفتمان) | نویسنده: سمیر الخلیل | مترجم: محمد فاطمیزاده | چاپ اول | نشر نقد فرهنگ | 1405 | ♦️خرید آنلاین از فروشگاه اینترنتی انتشارات نقد فرهنگ 🛵 ارسال از طریق پست 🛒برای خرید کتاب روی این لینک کلیک کنید🛒🟠به اینستاگرام نقد فرهنگ بپیوندید🟠@naqdefarhangpub.
📚 رواقیان (راهنمای سرگشتگان) | نویسنده: اندرو هالوچاک | مترجم: سینا مشایخی | چاپ اول | نشر نقد فرهنگ | 1405 | ♦️خرید آنلاین از فروشگاه اینترنتی انتشارات نقد فرهنگ 🛵 ارسال از طریق پست▪️▪️▪️توضیح جذابیتِ اخلاق رواقی دشوار است. دیدگاههای اخلاقیِ ارسطو بهخاطرِ واقعگراییِ اخلاقیِ سرراست و مبتنی بر عقل سلیم بهسادگی افراد را جذب میکند. اخلاقِ او سختگیرانه اما مستدل است و در این استدلالپذیری، عقل سلیم همپیمانی ارزشمند مییابد. اما رواقیگری دقیقاً به این دلیل جذاب است که چندان مستدل به نظر نمیرسد. این مکتب، بسیار سختگیرانه است، و همین امر که اغلب بهعنوان نقص جدی در یک نظام اخلاقی تلقی میشود، باعث کنجکاوی بسیاری برای کشف آن شده است. رواقیگری در نگاه نخست از پارادوکسهای شگفتآور و غیرقابلپذیرشی رنج میبرد و این پاردوکسها بهنوبۀ خود مسائل و مشکلاتی را به همراه میآورند، اما آیا با وجود چنین مشکلاتی، شخص میتواند به رواقیگری متعارف که در دورهٔ باستانیِ آن وجود داشت، بهعنوان اخلاقی معقول برای امروز تمایل پیدا کند؟ او میتواند با رجوع به فیلسوفان مختلفِ رواقی در طولِ قرنها اخلاقی سازگار استخراج کند؟ نویسنده بر این باور است که چنین امکانی وجود دارد و در این کتاب نشان خواهد داد که آنچه در ابتدا غیرمعقول به نظر میرسد، در حقیقت کاملاً منطقی است.▪️▪️▪️🛒برای خرید کتاب روی این لینک کلیک کنید🛒🟠به اینستاگرام نقد فرهنگ بپیوندید🟠@naqdefarhangpub.
منتشر شد: 📚 رواقیان (راهنمای سرگشتگان) | نویسنده: اندرو هالوچاک | مترجم: سینا مشایخی | چاپ اول | نشر نقد فرهنگ | 1405 | ♦️خرید آنلاین از فروشگاه اینترنتی انتشارات نقد فرهنگ 🛵 ارسال از طریق پست 🛒برای خرید کتاب روی این لینک کلیک کنید🛒🟠به اینستاگرام نقد فرهنگ بپیوندید🟠@naqdefarhangpub.
📚 معماران طلایی، کیمیاگران، صلیبرزیها و نخستین بنّازادها | نویسنده: تبیاس کرتن | مترجم: آرش بختیار | چاپ اول | نشر نقد فرهنگ | 1405 |♦️خرید آنلاین از فروشگاه اینترنتی انتشارات نقد فرهنگ 🛵 ارسال از طریق پست ▪️▪️▪️در این اثر، خواننده به کشف معنای ژرفِ حکمت مغان و راز چیستیِ وجود انسانی دعوت میشود؛ معنایی که در اسناد تاریخی و در زندگی الهامبخشِ «معماران طلایی» تجلی یافته است.در گسترهای خیرهکننده از پژوهشهای دقیق، تُبیاس کرتِن بی آنکه به اسطورهپردازی یا شبهتاریخ متوسل شود، تازهترین یافتهها دربارهی شکلگیری کیمیاگری گنُسی، ریشههای واقعی بنّازادی (Freemasonry) مربوط به پیش از دوران مَهفِل اعظم (Grand Lodge) و نیز برادری رازآمیز صلیبِرُز (Rosicrucianism) را آشکار میکند. کتاب با دنبالکردن جریان معنوی و فلسفی هرمسی در طول ۱۶۰۰ سال تاریخ باطنی، خواننده را با مردان بزرگِ عرفان و حکمت آشنا میسازد؛ قهرمانان و استادانی معنوی چون هرمس، پاراسلسوس، کاسپار شُئِنکفلت، یُهان وَلنتین آندره و الیاس اَشمُل. برگردان و پردهبرداریهای شارح و مترجم اثر، آرش بختیار نیز مفاهیم ثقیل کتاب را از یک ترجمهی بیروح بیرون آورده و ضمن ایجاد ارتباطی اصیل با قلب حکمت پارسی، از طریق رگهای حکمت اشراق به آن جان تازهای بخشیده و رهیافت تازهای به یکی از معضلهای ایران معاصر، یعنی توطئهاندیشی فراهم آورده است.این کتاب بیشک انتخابی ضروری برای هر جویندهی حقیقت و معنویت و نیز پژوهندگانِ غرب است.▪️▪️▪️🛒برای خرید کتاب روی این لینک کلیک کنید🛒🟠به اینستاگرام نقد فرهنگ بپیوندید🟠@naqdefarhangpub.
منتشر شد: 📚 معماران طلایی، کیمیاگران، صلیبرزیها و نخستین بنّازادها | نویسنده: تبیاس کرتن | مترجم: آرش بختیار | چاپ اول | نشر نقد فرهنگ | 1405 | ♦️خرید آنلاین از فروشگاه اینترنتی انتشارات نقد فرهنگ 🛵 ارسال از طریق پست 🛒برای خرید کتاب روی این لینک کلیک کنید🛒🟠به اینستاگرام نقد فرهنگ بپیوندید🟠@naqdefarhangpub.
