💢آبیاری زیرسطحی، یک راهبرد ضروری در حکمرانی بخش کشاورزی ایران🔸در شرایطی که راندمان آبیاری در بخش کش…
انتشار: 2026/06/27 08:13 UTC
💢آبیاری زیرسطحی، یک راهبرد ضروری در حکمرانی بخش کشاورزی ایران🔸در شرایطی که راندمان آبیاری در بخش کشاورزی ایران تنها ۳۳ درصد برآورد میشود و کمبود آب به بحرانی پایدار تبدیل شده، آبیاری زیرسطحی میتواند یکی از راهبردهای جدی برای بقای کشاورزی باشد. در این روش، آب از طریق لولههای سوراخدار در عمق حدود ۴۰ تا ۵۰ سانتیمتری خاک مستقیماً در اختیار ریشه گیاه قرار میگیرد. مزیت اصلی، کاهش چشمگیر تبخیر سطحی و رواناب است؛ بهگونهای که محققان از صرفهجویی ۲۰ تا ۴۰ درصدی آب در این روش خبر دادهاند. همچنین، آبیاری زیرسطحی از رشد علفهای هرز جلوگیری میکند، امکان کوددهی همزمان را فراهم میآورد و خاک را در معرض پوستهشدگی و فرسایش قرار نمیدهد.🔸در ایران، این روش با موفقیت در باغات پسته کرمان مورد آزمایش قرار گرفته و پژوهشها نشان داده است که با طراحی درست، میتوان رطوبت خاک را تا ۱۲ درصد در منطقه ریشه افزایش داد. همچنین در کشت نیشکر جنوب کشور و یونجه همدان نیز نتایج امیدوارکنندهای در کاهش مصرف آب داشته است. سیستم لوله تراوا که توسط محققان دانشگاه یزد طراحی شده، نمونهای از فناوری بومی در این حوزه است که تاکنون در صدها پایلوت باغی اجرا شده است.🔸با این حال، آبیاری زیرسطحی نوشدارو نیست. هزینه نصب آن نسبت به سیستمهای رایج تا ۲۰ درصد گرانتر است، عیبیابی نشتی در لولههای مدفون دشوار است، و در خاکهای سنگلاخی عملاً قابل اجرا نیست. همچنین استفاده از آب شور میتواند منجر به تجمع نمک در ناحیه ریشه شود. بنابراین، این فناوری بیش از آنکه یک راهحل عمومی باشد، یک ابزار راهبردی برای مناطق خاص و محصولات ارزشمند است؛ ابزاری که اگر با دانش فنی و برنامهریزی دقیق همراه شود، میتواند گامی مؤثر در جهت امنیت آبی کشور باشد.علیرضا غلامشاهی