🔹تراستی ها و بحران ارزی ایران؛ ارزهای گمشده، رانتهای کلان و آینده بازار (دی ۱۴۰۴)✍️عبداله رحیم لوی…
انتشار: 2026/06/23 21:14 UTC
🔹تراستی ها و بحران ارزی ایران؛ ارزهای گمشده، رانتهای کلان و آینده بازار (دی ۱۴۰۴)✍️عبداله رحیم لوی بنیس🔹وضعیت فعلی بازار ارز در پایان آذر و دی ۱۴۰۴، نرخ دلار آزاد از حدود ۱۱۳ هزار تومان به بیش از ۱۴۰ هزار تومان جهش کرد و در برخی روزها حتی به ۱۴۵ هزار تومان نزدیک شد. این نوسانات شدید، معیشت مردم را تحت فشار قرار داده و تورم را تشدید کرده است.🔹حجم ارزهای بازنگشته - از سال ۱۳۹۷ تا آذر ۱۴۰۴: حدود ۱۱۷ میلیارد دلار ارز صادراتی (عمدتاً غیرنفتی مانند پتروشیمی، فولاد و معادن) به چرخه رسمی بازنگشته است. - ارزهای اخیر (۱۴۰۳-۱۴۰۴): حدود ۲۷ میلیارد دلار. - ارز نفتی رسوبکرده در تراستیها و صرافیهای امین: ۶.۷ تا ۷ میلیارد دلار. - برآورد ارز فعال سررسیدشده و قابل بازگشت فوری: ۲۰ تا ۳۰ میلیارد دلار. بیش از ۸۰% این مبالغ در اختیار شرکتهای دولتی و شبهدولتی (شستا، پتروشیمیها، فولاد، معادن و نهادهای عمومی) است.🔹خسارت روزانه تأخیر در بازگشت هر روز تأخیر در بازگشت این ارزها، فشار تورمی و کمبود عرضه ایجاد میکند: - برای ۲۰ میلیارد دلار رسوبکرده: ۱۰ تا ۲۰ میلیون دلار (معادل ۱.۴ تا ۲.۸ تریلیون تومان) خسارت روزانه به اقتصاد و قدرت خرید مردم. این خسارت عمدتاً از طریق افزایش نرخ دلار، تورم وارداتمحور و کوچک شدن سفره مردم تحمیل میشود.🔹منافع کلان بازنگردانندگان (رانت ماهانه) با فرض دوره متوسط یکماهه رسوب/گردش ارز در خارج: - اصلیترین منفعت: رانت تفاوت نرخ (دلار آزاد ≈۱۴۰ هزار تومان در مقابل نرخ رسمی/نیما ≈۸۲-۱۲۴ هزار تومان). - رانت ماهانه به ازای هر ۱ میلیون دلار: ۱۶ تا ۵۸ میلیارد تومان. - برای ۲۰ میلیارد دلار: ۳۲۰ تا ۱,۱۶۰ تریلیون تومان رانت ماهانه! علاوه بر این، سود بانکی دلاری (۴-۵% سالانه) و گردش در معاملات خارجی، سود اضافی ایجاد میکند. این ارقام نشان میدهد چرا برخی شرکتها و واسطهها تمایلی به بازگشت سریع ندارند.🔹وعده دولت و اقدامات اخیر - محمد قاسمی (معاون سازمان برنامه و بودجه): میلیاردها دلار ارز در تراستیها و شرکتها شناسایی شده و ظرف یک هفته وارد بازار خواهد شد (با همکاری بانک مرکزی و شورای عالی امنیت ملی). - انتصاب مجدد عبدالناصر همتی به ریاست بانک مرکزی (۸ دی ۱۴۰۴) برای کنترل بازار و کاهش رانت. - این اقدامات بخشی از بسته ۲۰بندی دولت پزشکیان برای مهار تورم و حمایت معیشتی (یارانه جدید حداقل ۷۰۰ هزار تومانی) است.🔹ریشهها و منافع کاسبان تحریم :عدم بازگشت ارز بیشتر نتیجه ساختار تحریمها، چندنرخی بودن ارز و رانت سیستمی و حتی توطئه هماهنگ علیه دولت فعلی. این مشکل از دولتهای قبلی وجود داشته و شرکتهای بدهکار اغلب وابسته به نهادهای قدرتمند فرادولتی هستند. با این حال، گمانه هایی هم عدم بازگشت را به تلاش برای زمینگیر کردن دولت پزشکیان نسبت میدهند.🔹چشمانداز اگر وعده ورود ارز محقق شود، نرخ دلار میتواند آرام گیرد و به زیر ۱۴۰ هزار تومان برگردد. اما حل ریشهای نیازمند: - تکنرخی کردن ارز - کاهش تحریمها - شفافیت واقعی در عملکرد شرکتهای شبهدولتی تا آن زمان، تأخیر در بازگشت ارزها به معنای ادامه رانت برای عدهای معدود و فشار تورمی بر میلیونها ایرانی است.t.me/eghtesademaa
