شیکاگو چه چیزهایی را یاد نمی دهد!؟✍️عبداله رحیم لوی بنیسدر شرایطی که تورم نقطهبهنقطه و انتظاری هم…
انتشار: 2026/06/27 05:54 UTC
شیکاگو چه چیزهایی را یاد نمی دهد!؟✍️عبداله رحیم لوی بنیسدر شرایطی که تورم نقطهبهنقطه و انتظاری همچنان در سطوح بالا قرار دارد و بنگاههای تولیدی با نرخهای تامین مالی موثر بالای ۴۰ درصد مواجهاند، پیشنهاد هماهنگسازی نرخ سود سپردههای بانکی با تورم (افزایش از سطوح فعلی ۲۰٫۵-۲۳ درصد به حدود ۳۰-۴۰ درصد یا بیشتر) یک سیاست شیکاگویی کلاسیک در محیط تورمی ساختاری ایران است. این رویکرد بدون توجه به مکانیسمهای خلق پول داخلی (بهویژه از محل سود سپردهها) و ناترازی بانکها، میتواند تورم را خودتقویت کند.خلاصه وضعیت پولی (پایان اسفند ۱۴۰۴)- حجم نقدینگی (M2): ۱۵٬۵۸۱ همت (بیش از ۱۵ هزار همت، رشد سالانه حدود ۵۳٫۳٪ نسبت به پایان ۱۴۰۳)- سهم شبهپول (عمدتاً سپردههای مدتدار و سرمایهگذاری): همچنان حدود ۷۵٪ یا کمی بیشتر (تقریباً ۱۱٬۷۰۰ همت+)- حجم کل سپردههای بانکی (ریالی + ارزی، بر اساس اجزای جدول شامل دیداری، پسانداز، سرمایهگذاری و …): بیش از ۱۷–۱۸ هزار همت (با توجه به رشد قوی و ارقام جدول)- نرخ سود مصوب سپرده: سقف ≈ ۲۰٫۵–۲۳٪ (با انحرافات بازار)- تورم: نقطهبهنقطه و سالانه در سطوح بالا (سالانه حدود ۵۰٫۶٪)۱. محاسبه خلق نقدینگی از محل سود سپردهها (سناریوی فعلی vs. پیشنهادی)سود پرداختی مستقیماً به شبهپول اضافه میشود و نقدینگی را بدون دارایی واقعی افزایش میدهد.سناریوی فعلی (۲۳٪):- سود سالانه تقریبی = ۱۷٬۵۰۰ همت (میانگین محافظهکارانه بر اساس جدول) × ۰٫۲۳ ≈ ۴٬۰۲۵ همت- این رقم بخش بسیار بزرگی از رشد نقدینگی ۵۳٫۳٪ را توضیح میدهد.سناریوی پیشنهادی هماهنگسازی با تورم (۴۰–۵۰٪):- با ۴۰٪: ۱۷٬۵۰۰ × ۰٫۴۰ = ۷٬۰۰۰ همت- با ۵۰٪: ۱۷٬۵۰۰ × ۰٫۵۰ = ۸٬۷۵۰ همتافزایش خلق پول اضافی:- حدود ۲٬۹۷۵ تا ۴٬۷۲۵ همت در سال- معادل ۱۹–۳۰٪ از کل نقدینگی فعلی (۱۵٫۵۸۱ همت)این حجم عظیم، مستقیماً از مکانیسمهای جدول (رشد شبهپول و سپردههای سرمایهگذاری) قابل استنتاج است و پایه تورم را به شدت تقویت میکند.۲. تأثیر بر انتظارات تورمی- کوتاهمدت: نرخ واقعی سود کمتر منفی → جذب موقت نقدینگی سیال به بانکها و کاهش فشار بر ارز و طلا.- بلندمدت (غالب): سیگنال رسمی پذیرش تورم بالا → تشدید انتظارات تورمی و حرکت به سطوح بالاتر (تجربه دهههای گذشته ایران این را تأیید میکند).۳. تأثیر بر بخش واقعی و بنگاههابنگاهها هماکنون با نرخ تأمین مالی مؤثر بالای ۴۰٪ مواجهاند. افزایش نرخ سپرده → افزایش حتمی نرخ تسهیلات (به ۴۵–۶۰٪+).نتایج:- رکود تورمی عمیقتر- کاهش شدید سرمایهگذاری مولد- افزایش مطالبات غیرجاری و تشدید ناترازی بانکها۴. مکانیسم پایه پولی و ضریب فزایندهبانکها برای پرداخت سود بالاتر ناچارند:1. رقابت شدید برای رولاور سپردهها2. وابستگی بیشتر به اضافهبرداشت یا تزریق پایه پولی از بانک مرکزینتیجه: شتاب پایه پولی + تبدیل شبهپول به پول سیال ، تورم بالاتر و خودتقویتشونده.❇️جمعبندی (اقتصاد بدون ایدئولوژی)در پایان اسفند ۱۴۰۴، با نقدینگی ۱۵٫۵۸۱ هم ، حجم سپردههای بیش از ۱۷ هزار همت و سهم بالای شبهپول، هماهنگسازی مکانیکی نرخ سود سپرده با تورم بالا باعث افزایش ۳ تا ۴٫۷ هزار همت خلق پول اضافی و تشدید فشار هزینهای بر تولید میشود.این سیاست دقیقاً همان اشتباهی است که مدلهای textbook شیکاگویی در اقتصادهای با ناترازی ساختاری بانکها، کسری بودجه مزمن و تورم انتظاری بالا مرتکب شدهاند.🔸آقای مدنی زاده آنچه از مکانیزم نرخ بهره در جزوات آموزشی شیکاگو آموزش داده می شود ، هیچ ربطی به اقتصاد دو دفتره ایران ندارد. اجالتا توصیه می کنم به جای هماهنگی مکانیکی نرخ سود با تورم،:- کنترل فوری و جدی پایه پولی- اصلاح ریشهای ناترازی بانکها (نه فقط ظاهری)- هدایت هدفمند اعتبار به بخش مولد- استفاده هوشمند از اوراق تورمدار و ابزارهای بازارمحوربدون اصلاحات ساختاری عمیق، هر افزایش نرخی فقط «آتش را با بنزین» خاموش میکند.t.me/eghtesademaa
