➖ دوگانۀ سوژۀ هیستریک و منحرفمحمدرضا تاجیک، نظریهپرداز و استاد دانشگاه، در یادداشتی که برای انتشار…
انتشار: 2026/06/30 12:20 UTC
➖ دوگانۀ سوژۀ هیستریک و منحرفمحمدرضا تاجیک، نظریهپرداز و استاد دانشگاه، در یادداشتی که برای انتشار در اختیار انصاف نیوز قرار داده است، نوشت:یکایران امروز، با دوگانۀ جدیدی مواجه است که میتوان آنرا با بهرهای از ترمینولوژی لکان «دوگانۀ هیستریک/منحرف» نامید. «هیسترک»ها، آن تصویر که از خود و جامعۀ خود ارائه میدهند، تلاشی است برای خودبیگانهسازی و اجرا یا ایفای نقشی متفاوت از آنچه دیگری بزرگ میل و اراده میکند.به بیان دیگر، تصویر و بازنمایی اینان، از خود و زندگی، همچون کالاهایی عمل میکند که دقیقا به میل و سلیقۀ (یا خرید و مصرف) خود تولید شدهاند.این بسیار ایرانیان، روزانه در حال تولید تصاویری از زندگی، متفاوت با آن تصاویر ویدئو آرتِ هنرمند لیتوانایی هستند که از خویشاوندانش که به مناسبت تعطیلات ایستر دور هم جمع شدهاند فیلم میگیرد، و آنها را بهشیوهای «قومنگارانه» همچون «عقبماندههای فرهنگی» به تصویر میکشد.این عده، که آگاهانه یا ناآگاهانه بدل به فرآوردههای فانتزیهای سیاسی و معطوف به قدرت و سلطۀ دیگری بزرگ شدهاند، خود را صادقانه وقف ژوئیسانسش میکنند، و از کیفش، کیف میکنند، و نقش «ابژه-ابزار»ی را در تئاتر سلطۀ دیگری بزرگ ایفا میکنند که فقدان در دیگری بزرگ را پرمیکند.سوژۀ هیستریک ایرانی، دائما در حال به چالشکشیدن دیگری بزرگ و هویداکردن فقدان و حفره و عدم انسجاماش، است. نگاه این سوژه، به بیان لکان، نه جزئی از «آرمان ایگو»ی (ego ideal) او، بلکه، جزئی هستیشناختی از ایگوی آرمانی (ideal ego) اوست.ایگوی آرمانی، همان خودِ رهایییافته از دیگری بزرگ و خودِ خودآیین است، در حالیکه، «آرمان ایگو» تصور او از فرد یا فردیتی است که میخواهد به آن بدل شود و از آن تقلید کند؛ ابژۀ آرمانیشدهای که مورداحترام و علاقه اوست.دودر مقابل سوژۀ هیستریک، ما با سوژۀ منحرفی در جامعۀ امروز ایرانی آشنا هستیم که میل او، میل دیگری بزرگ است، یا به بیان دیگر، میلِ او، در فضای نمادینی که دیریست در آن سکنی گزیده و بدان خوگر شده، از پیش شکل و جهت گرفته است.پنداری، این سوژه در بستر زبان دیگری بزرگ متولد شده است، و پنداری، جهان او، جهان زبان دیگری بزرگ، و خانۀ هستی او، زبان دیگری بزرگ است، و از اینرو، آن واقعیت و حقیقت که میبیند، محصول و فرآوردۀ زبان دیگری بزرگ است.این سوژه، بیشباهت به بازیگر «سوپاپراها» نیست. «سوپاپراها»، گونهای از سریالهای آبکی تلویزیون در مکزیک هستند که با سرعتی حیرتانگیز فیلمبرداری میشوند. اگر استاندارد ضبط مفید یک فیلم سینمایی دو دقیقه در روز باشد، این سریالهای مکزیکی بهطور متوسط ۲۵ دقیقه در روز فیلمبرداری میشوند.هر روز، یک اپیزود ۲۵ دقیقهای ضبط و بلافاصله روانۀ پخش میشود. شیوۀ ضبط و تصویربرداری این سوپاپراها، جالب توجه است. بازیگرها فیلمنامه را نمیخوانند.تمرینی پیشینی، در کار نیست. زمانی وجود ندارد. آنها، گریم میشوند و به سرعت جلوی دوربین میروند. گیرندههای کوچک و نامعلومی در گوش آنها وجود دارد که به عوامل پشت صحنه متصل است و از ثانیه اولی که جلوی دوربین میروند به آنها میگوید که باید چه کار کنند و چه بگویند.بازیگران این سریالها، یاد گرفتهاند که آنچه را میشنوند بیدرنگ اجرا کنند. حالا برو جلو؛ حالا بگو متاسفم؛ حالا برگرد عقب و از صحنه خارج شو… .سهسوژۀ منحرف، همچنین بیشباهت به شخصیت «گامپ» در فیلم «فورست گامپ» نیست. ژیژک، به فیلم فورست گامپ Forest Gump به کارگردانی رابرت زمهکیس [Robert Zemeckis] اشاره میکند، فیلمی که سادهلوحی را بهمثابه نقطۀ تعیین هویت، بهمثابه خودِ مثالی، ارائه میدهد، و لاجرم، بر حماقت بهمثابه شاهمقولهای ایدئولوژیک صحه میگذارد.گامپ، سادهلوحی است که بیهیچ تردیدِ عقیدتی یا هواخواهیِ متعصبانه، اوامر مافوقهایش را اجرا میکند. او، که فاقد کمترین حد «جهتیابیِ شناختی» (جیمسون [Jameson]) است، به دام ماشین پر زلم زیمبوی نمادینی افتاده که هیچ فاصلۀ کنایی (ironic distance) با آن ندارد – شاهدی منفعل و/یا شرکتکنندهای در نبردهای تاریخی-سیاسی که حتی سعی نمیکند اهمیتشان را درک کند (او هیچگاه از خویش نمیپرسد چرا مجبور است در ویتنام بجنگد، چرا ناگهان به چین اعزام میشود تا تنیس روی میز بازی کند، و غیره).ادامهی یادداشت:ensafnews.com/649809
پستهای تلگرام — انصاف نیوز
تاکید قالیباف بر متن تفاهمنامهی اسلامآبادمحمدباقر قالیباف رئیس تیم مذاکره کنندهی ایران با آمریکا، در توییتی نوشت:آمریکاییها فکر میکنند با فشار آوردن بیشتر به ایران میتوانند امتیازهایی بگیرند که هرگز بخشی از متن تفاهم نبوده است.بسنت (وزیر خزانهداری) و هگست (وزیر جنگ) اصلا در حد و اندازهٔ این کارها نیستند. منتظر نباشید که این تیم دلقکها معجزه کنند و مثل شعبدهبازها ناگهان خرگوشی از کلاهشان بیرون بکشند و شما را از بحرانی که با دست خودتان درست کردهاید بیرون بکشند.@ensafnews
➖روایت دبیر شورای اطلاع رسانی دولت از ماجرای قیمت بنزین در کرمانمحمد گلزاری، دبیر شورای اطلاع رسانی دولت چهاردهم در نشست بن بست اطلاع رسانی در دفتر توسعه آموزش رسانه گفت: «تصور این بود که این موضوع گران سازی بنزین، یک موضوع استانی ست و از ابعاد رسانه ای مسئله بی اطلاع بودند.» رسانه های استانی خبر را بازتاب دادند اما این مسئله جنبه ملی پیدا کرد و البته در لحظه آخر این تصمیم منتفی شد. @ensafnews
➖ نامه سرگشاده رحمتاله بیگدلی به امام جمعه تبریز: تریبون نمازجمعه جای هدایت و ارشاد است نه تهدید و ارعاب/خلاصهی متن/آنچه شما در خطبههای نمازجمعه درباره یک هنرمند و کارگردان تئاتر بر زبان آوردهاید، نهتنها با شأن این جایگاه تناسبی ندارد، بلکه ادبیاتی چون «آخرین اخطار را میدهم»، «بنشینید سر جای خودتان» و دعوت مردم به اینکه فردی را «سر جایش بنشانند»، بیش از آنکه زبان هدایت و ارشاد باشد، زبان تهدید و ارعاب است! تریبون نمازجمعه، تریبون عمومی هدایت و وحدت است، نه بلندگوی تهدید منتقدان و تحریک افکار عمومی علیه یک هنرمند!شما در واکنش به سخنان این هنرمند پرسیدهاید: «شما چه میفهمید که امام رضا (ع) را با یک فرد مقایسه میکنید؟» اینکه کسی بگوید: «چرا تقابل امام رضا (ع) با خلفای عباسی حقانیت دارد، اما تقابل بابک با خلفای عباسی اسلامستیزی است؟» به معنای تشبیه این دو شخصیت از جمیع جهات نیست. وجه مشترکی که این هنرمند بر آن انگشت گذاشته، صرفاً «ایستادگی در برابر خلفای عباسی» است. قصدش یکسانانگاری شخصیت و جایگاه امام رضا (ع) با بابک نبوده، بلکه پرسش او درباره یک معیار است. این پرسش را میتوان نقد کرد، اما نمیتوان بهجای پاسخ علمی، صاحب پرسش را تحقیر و تهدید کرد!از همه مهمتر، این پرسش جدی است: فردی در انتخابات از دکتر مسعود پزشکیان حمایت کرده و سخنی گفته که شما آن را نادرست میدانید؛ این چه ربطی به شخص رئیسجمهوری دارد که شما تریبون نمازجمعه را به بلندگوی تهدید رئیسجمهوری تبدیل میکنید؟! شما گفتهاید: «به اعتبار دولت آقای پزشکیان، هر صحبت گزافی را نگویید و هر مطلبی را ننویسید.»! اگر آن هنرمند فرضا مرتکب خطایی شده باشد، مسؤولیت خطایش برعهده خودش است. پس چرا باید پزشکیان و دولتش هزینهی سخن او را بپردازند؟! و اساساً چرا باید حمایت یک شهروند از یک نامزد انتخاباتی، پس از انتخابات به ابزار فشار علیه دولت تبدیل شود؟! اگر قرار است «وحدت» حفظ شود، نخستین گام، پرهیز از کشاندن اختلافات به تقابل دولت و جامعه است.پرسش دیگری نیز وجود دارد: آیا شما همین حساسیت و زبان تهدید را در قبال دولتهای دیگر از جمله دولت مرحوم رئیسی نیز داشتید؟ در پرونده فساد چای دبش با حجم فساد حدود ۳.۵ میلیارد دلار، دو وزیر دولت مرحوم رئیسی محکوم شدند. آیا درباره مسؤولیتهای احمدینژاد و سعید جلیلی در لغو قرارداد کرسنت که ضررهای دهها میلیارد دلاری را متوجه کشور کرده، از همین تریبون سخن گفتهاید؟! اگر معیار، حفظ وحدت و حمایت از دولت است، این معیار باید یکسان و غیرگزینشی باشد.امام جمعه باید پناهگاه نقد باشد، نه عامل تهدید و ارعاب. تریبون نمازجمعه باید جایی باشد که حتی منتقد احساس کند میتواند سخنش را بگوید و پاسخ علمی دریافت کند. اگر سخن یک هنرمند نادرست است، پاسخ آن استدلال است. اگر از نظر تاریخی اشتباه است، پاسخ آن تاریخ است. اما تهدید و تحقیر، مطلقاً برازندهی تریبون نمازجمعه و امام جمعه نیست.شما امروز بر جایگاهی نشستهاید که پیشینیان، آن را با خون، علم، تقوا، شجاعت و خدمت به مردم حرمت بخشیدهاند. حفظ حرمت این جایگاه، با تحمل نقد، پاسخ علمی، رعایت عدالت و پرهیز از دوگانگی در معیارها ممکن است. اگر سخن یک هنرمند خطاست، با استدلال اصلاحش کنید؛ اما تریبون نمازجمعه را به ابزار تهدید تبدیل نکنید! این جایگاه، جای تهدید و ارعاب مردم نیست؛ جای هدایت و ارشاد مردم است.متن کامل:ensafnews.com/660768@ensafnews
🎥 قائمپناه: ناچاریم به دلالها نفت بدهیم اما هدفمان جمعکردن کاسبی تحریم استمعاون اجرایی رئیسجمهوری با تشریح وضعیت فروش نفت در شرایط تحریم، گفت: در زمینه نفتی که ناچاریم برای فروش به تریدرها یا دلالان بدهیم، پرسشهایی همچون زمان فروش، چگونگی بازگشت پول و تامین سلامت محموله تا بارگیری مطرح است که این شرایط میتواند زمینه کاسبی تحریم را فراهم کند، هرچند دولت در پی برچیدن تحریمهاست تا دیگر کاسبی وجود نداشته باشد.@ensafnews
🎥 شفیعیان: رسانههای دولتی صُلب و سنگین و تنبلاندعلیاصغر شفیعیان به نقل خاطرهای از آغازین روزهای خبرنگاریاش پرداخت و گفت: من به عنوان خبرنگار افتخاری ایسنا، خبری را تهیه کردم، نوشتم و به دفتر تهران فکس کردم.او ادامه داد: سه روز بعد خبرنگار ایرنا مرا دید و گفت باید آن خبر را با فلانکس چک کنی. گفتم خسته نباشید، سه روز پیش خبر منتشر شده.میزبان نشست روز خبرنگار در انصاف نیوز گفت: ایرنا آنزمان در غرب مازندران چند طبقه ساختمان داشت، چندین کارمند و منشی و تایپست داشت اما از یک خبرنگار تازهکار عقب ماند.مدیرمسئول انصاف نیوز گفت: بخشی از مشکل، ورود دولت به عرصه رسانه و رسانهداری است.او اضافه کرد: ساختار رسانههای دولت قدیمی و تنبل و ناکارآمد است و در نتیجه نمیتواند بهترین کارها را هم درست روایت کند.@ensafnews
