🍃🍃جنگ چگونه زنان را از بازار کار ایران بیرون راند؟تبعات اقتصادی جنگ در ایران هنوز بهطور کامل آشکار…
انتشار: 2026/08/06 08:31 UTCدریافت: 2026/08/07 01:35 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/07 01:35 UTC
🍃🍃جنگ چگونه زنان را از بازار کار ایران بیرون راند؟تبعات اقتصادی جنگ در ایران هنوز بهطور کامل آشکار نشده و آنچه تاکنون دیده میشود، تنها آغاز بحران گستردهتری است که میتواند با افزایش تورم، گرانی و بیکاری همراه باشد. در این میان، نیروی کار، بهویژه فرودستترین و بیثباتترین بخش آن، بیشترین هزینه را میپردازد. شواهد موجود نشان میدهد زنان بیش از مردان در معرض از دست دادن شغل و درآمد قرار گرفتهاند؛ مسئلهای که هم در تجربههای میدانی و هم در آمارهای رسمی قابل مشاهده است.در روزهای جنگ، شهر تهران بیش از گذشته چهرهای مردانه پیدا کرد. بسیاری از زنان شاغل یا کار خود را از دست دادند یا ناچار شدند به دورکاری روی بیاورند و در خانه بمانند. در همین مدت، تعداد زنان دستفروش در خیابانها و مترو افزایش یافت و حتی برخی از آنان با لباسهای فرم محل کار سابق خود به دستفروشی روی آوردند. شماری از زنان بیکار شده میگویند در شرایط بحرانی، کارفرمایان زنان را آسانتر از مردان اخراج میکنند، زیرا همچنان این تصور وجود دارد که مسئولیت اصلی تأمین هزینههای خانواده برعهده مردان است.براساس گزارش معاونت زنان و خانواده ریاستجمهوری؛ در روزهای ابتدایی پس از جنگ حدود یکسوم متقاضیان بیمه بیکاری را زنان تشکیل میدادند. این رقم باتوجه به سهم بسیار پایین زنان از بازار کار، نشان میدهد آنان به شکل نامتناسبی درمعرض بیکاری قرارگرفتهاند. البته این آمار تنها زنان دارای مشاغل رسمی را شامل میشود و زنان روزمزد، بیثباتکار و فعال در کسبوکارهای آنلاین را دربرنمیگیرد؛ گروههایی که بخش مهمی از نیروی کار زن راتشکیل میدهند.یکی از مهمترین حوزههایی که زنان در آن آسیب دیدهاند، مشاغل وابسته به اینترنت است. گزارش «پایش ملی محیط کسب و کار ایران در زمستان ۱۴۰۴» نشان میدهد وضعیت محیط کسبوکار نسبت به پاییز بدترشده و«محدودیت دسترسی به شبکه تلفن همراه واینترنت» برای نخستین بار درمیان سه مشکل اصلی فعالان اقتصادی قرارگرفته است.این محدودیت برای زنانی که آموزش آنلاین، فروش اینترنتی یا دیگر فعالیتهای مجازی را دارند، عملاً به معنای ازدسترفتن درآمد است. یک مدرس آنلاین موسیقی توضیح میدهد که پس ازقطع اینترنت دراعتراضات دی و سپس آغاز جنگ، درآمد او طی چندماه به صفر رسیده است. او که بیمه مشاغل آزاد دارد، در زمان بیکاری امکان استفاده ازبیمه بیکاری ندارد وحتی به دلیل نداشتن درآمد، قادربه پرداخت حق بیمه خود نیز نبوده است. بهگفته او، آثار قطعی اینترنت حتی پس از برقراری اتصال ادامه دارد، زیرا هربار بخشی ازمشتریان یا شاگردان ازدست میروند.صاحبان فروشگاههای آنلاین نیزمیگویند قطع اینترنت میتواند یکشبه نتیجه ماهها فعالیت،تولید محتوا وهزینه تبلیغات را از بین ببرد.پس از وصل شدن اینترنت نیز بازسازی صفحه فروش و بازگرداندن مشتریان نیازمند زمان و هزینه است؛ هزینهای که بسیاری از کسبوکارهای کوچک توان پرداخت آن را ندارند.این آسیبها در شرایطی رخ میدهد که بازار کار ایران از پیش دارای شکاف جنسیتی عمیقی بوده است. بر اساس گزارش مجمع جهانی اقتصاد در سال ۲۰۲۳، ایران از نظر شکاف جنسیتی در میان ۱۴۶ کشور در رتبه ۱۴۳ قرار داشت. آمار مرکز آمار ایران نیز نشان میدهد در زمستان ۱۴۰۴ حدود ۲۳۳ هزار شغل زنان از بین رفته، در حالی که اشتغال مردان ۲۹۰ هزار نفر افزایش یافته است.در همین دوره، نرخ مشارکت اقتصادی مردان ۶۷.۲ درصد و زنان تنها ۱۲.۲ درصد بوده است؛ در حالی که نرخ بیکاری زنان ۱۵ درصد و مردان ۶.۲ درصد اعلام شده است. به عبارت دیگر، زنان هم مشارکت بسیار پایینتری در بازار کار دارند و هم در میان کسانی که وارد بازار کار شدهاند، با احتمال بیشتری بیکار میشوند.حدود ۶۰ درصد زنان شاغل نیز در بخش خدمات فعالیت میکنند؛ بخشی که در دوران جنگ و هفتههای پس از آن بهشدت آسیبپذیر بوده است. بسیاری از زنان از جمله زنان سرپرست خانوار در نتیجه این وضعیت شغل خود را از دست دادهاند. پژوهشهای مربوط به فقر چندبعدی نیز نشان میدهد زنان سرپرست خانوار، چه در مناطق شهری و چه روستایی، بیش از مردان سرپرست خانوار در معرض فقر قرار دارند.در مجموع، جنگ شکافهای موجود در بازار کار ایران را عمیقتر کرده است. زنان که پیش از جنگ نیز از امنیت شغلی، ثبات و فرصتهای برابر کمتری برخوردار بودند، اکنون با بیکاری، قطع درآمد و نبود حمایت اجتماعی مؤثر مواجهاند. افزایش دستفروشی و گسترش بیکاری، نابودی مشاغل آنلاین و کاهش اشتغال زنان نشان میدهد که هزینه اقتصادی جنگ به شکلی نابرابر بر دوش گروههایی قرار گرفته که پیش از این نیز آسیبپذیرتر بودند.در شرایطی که آثار کامل بحران اقتصادی هنوز نمایان نشده، چشمانداز کوتاهمدت برای بخش بزرگی از نیروی کار، بهویژه زنان، همچنان مبهم و نگرانکننده است.اتحاد بازنشستگان@etehad_bazn

