فارن افرز | سایه بلند «شوک ایران» با گذشت پنج ماه از بسته شدن تنگه هرمز، قیمت نفت و گاز علیرغم مسدو…
انتشار: 2026/08/14 06:14 UTCدریافت: 2026/08/14 07:22 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/14 07:22 UTC
فارن افرز | سایه بلند «شوک ایران» با گذشت پنج ماه از بسته شدن تنگه هرمز، قیمت نفت و گاز علیرغم مسدود شدن یکپنجم عرضه جهانی، با ترکیبی از ذخایر راهبردی، خطوط لوله جایگزین، و بهویژه کاهش تقاضای چین، کنترل شد. با این حال، این «تابآوری» رو به پایان است؛ برخلاف…فراخبر | تجارت خون بر بستر رکود؛ وقتی جنگ، موتور محرک سرمایه میشوددر اقتصاد سیاسی مدرن، جنگ دیگر یک انحراف از مسیر صلح یا خطای محاسباتی سیاستمداران نیست، بلکه یک «فرآیند ضروری» برای بقای نظام سرمایهداری است.نگاهی به بحرانهای ساختاری دهههای گذشته نشان میدهد هرگاه اقتصادهای صنعتی بزرگ با رکود، اضافهانباشت و بحران ناشی از اشباع بازارها روبهرو شدهاند، شعلهور ساختن مناقشات نظامی در نقاط راهبردی جهان به عنوان سوپاپ اطمینان وارد عمل شده است.ماشین جنگی غرب در دههی هفتاد میلادی، پس از فروپاشی سیستم پولی برتون و رکود تورمی ناشی از شوکهای نفتی، به شدت به یک محرک بزرگ نیاز داشت؛ محرکی که با مهندسی بحران و هدایت تنشها در مناطق پیرامونی تأمین شد.نمونه بارز و کلاسیک این مدل، جنگ تحمیلی عراق علیه ایران است.در آن منازعه فرسایشی، غرب تنها نظارهگر نبود، بلکه با تحریک و تجهیز همهجانبهی رژیم بعث، دو هدف کلیدی را به طور همزمان محقق ساخت:نخست، بازیافت عظیم دلارهای نفتی به سمت صنایع تسلیحاتی ایالات متحده و اروپا برای نجات از رکود داخلیدوم، ساییدن توان اقتصادی و نظامی دو قدرت بزرگ منطقه که میتوانستند ترتیبات امنیتی و انحصار انرژی خلیج فارس را به چالش بکشند.در این تجارت مرگبار، میلیاردها دلار ثروت ملی دو کشور به دود تبدیل شد تا کارخانجات اسلحهسازی در غرب با حداکثر ظرفیت کار کنند.این الگوی ویرانگر، امروز نیز در کالبد بحرانهای جدید از خاورمیانه تا شاخ آفریقا تکرار میشود؛ جایی که جنگ، ابزاری است برای کنترل منابع، غارت ثروتهای بکر و تضمین سود کلان الیگارشی حاکم بر اقتصاد جهانی، به قیمت ویرانی کامل ملتهای پیرامونی.آنچه خواندید برگرفته از کتاب «اقتصاد سیاسی ترکیبی (جنگ)» (The Political Economy of War) اثر پازل کلارک و جاب لوگ (Paul Clark & Michael Leebaert) بود/ فراز@farazdaily



