🔻دهه از دست رفته اصلاحات بنزینی 📝 مهدی عبداللهی، دبیر سرویس اقتصاد روزنامه فرهیختگان نوشت:🔻 از سال…

🔻دهه از دست رفته اصلاحات بنزینی 📝 مهدی عبداللهی، دبیر سرویس اقتصاد روزنامه فرهیختگان نوشت:🔻 از سال 1385 تا 1404 در مجموع تعداد 2 میلیون و 780 هزار دستگاه خودرو در ایران اسقاط شده و روند اسقاط نیز بسیار پرنوسان بوده است. این داده‌ها به خوبی نشان می‌دهد کمترین اسقاط خودرو در دولت دوازدهم یا دولت دوم حسن روحانی رخ داده است. 🔻 این اتفاق از این منظر مهم است که براساس برخی داده‌های رسمی و اظهارنظرهای کارشناسان، خودروهای فرسوده ۳۰ درصد بیشتر از خودروهای نو سوخت مصرف می‌‌کنند. علاوه بر طرح اسقاط خودروهای فرسوده که در دولت دوم حسن روحانی عملاً متوقف می‌شود، در دولت اول و دوم حسن روحانی عملاً سه پروژه دیگری که می‌توانست اصلاحات بنزینی را به سرانجام برساند و کشور را در این وضعیت فعلی قرار ندهد، متوقف شد. 🔻 اولین ابزار مهم مدیریت مصرف سوخت که از مسیر اصلی خود خارج شد، اصلاح تدریجی قیمت بنزین است. دولت در ابتدای کار، اصلاح قیمت بنزین را ادامه داد و در سال‌های ۱۳۹۳ و ۱۳۹۴ دو مرحله افزایش قیمت را اجرا کرد، اما پس از آن تا آبان ۱۳۹۸ قیمت بنزین را تغییر نداد. نقطه آغاز مسئله را باید در قانون هدفمندی یارانه‌ها جست‌وجو کرد. این قانون دولت را مکلف کرده بود قیمت داخلی بنزین و سایر فراورده‌ها را به‌تدریج تا پایان برنامه پنجم به محدوده‌ای نزدیک به قیمت فوب خلیج‌فارس برساند. بنابراین، 🔻 منطق قانون بر اصلاح تدریجی قیمت استوار بود، نه تثبیت بلندمدت قیمت اسمی. بنابراین، مسئله صرفاً این نیست که دولت قیمت بنزین را افزایش نداد؛ مسئله مهم‌تر این است که افزایش قیمت به یک فرایند مستمر و قابل‌پیش‌بینی تبدیل نشد.🔻 سرانجام دولت در آبان ۱۳۹۸ به سهمیه‌بندی و افزایش قیمت بازگشت، بنزین سهمیه‌ای ۱۵۰۰ تومان و آزاد ۳۰۰۰ تومان تعیین شد و سهمیه نیز از طریق کارت هوشمند سوخت شخصی اعمال شد. به بیان دیگر، اصلاحی که می‌توانست به‌صورت تدریجی و کم‌هزینه انجام شود، پس از چند سال توقف به یک اصلاح دفعی تبدیل شد و آبان 1398 را رقم زد که علاوه بر خسارت مادی و معنوی سنگین، مسیر اصلاحات بعدی را نیز مسدود کرد. 🔻 در سال ۱۳۹۵ نیز مجلس الزام قانونی استفاده از کارت سوخت را حذف کرد و در ادامه، دولت نیز اجرای حذف آن را ابلاغ کرد. این تصمیم از منظر کوتاه‌مدت می‌توانست ساده‌سازی نظام عرضه بنزین تلقی شود؛ اما از منظر سیاست‌گذاری انرژی، یک ابزار مهم مدیریت تقاضا از دست رفت. چهار سال بعد، هنگامی که دولت دوباره به سهمیه‌بندی بازگشت، همان کارت سوخت حذف ‌شده دوباره به مرکز سیاست بنزینی کشور برگشت. این رفت‌وبرگشت یک پیام روشن دارد؛ زیرساختی که برای مدیریت مصرف ساخته شده بود، در دوره‌ای که قیمت بنزین ثابت ماند حذف شد و زمانی که بحران مصرف تشدید شد، دوباره موردنیاز قرار گرفت.🔻 سومین پرونده، توسعه خودروهای دوگانه‌سوز و CNG است. ایران از اواسط دهه ۱۳۸۰ یک سیاست نسبتاً جدی برای جایگزینی بخشی از بنزین با گاز طبیعی را آغاز کرده بود. حتی در آیین‌نامه اجرایی تبصره ۱۳ بودجه ۱۳۸۵، تولید حداقل ۲۸۰ هزار خودروی سبک دوگانه‌سوز در همان سال هدف‌گذاری شده بود. همچنین تبدیل خودروهای عمومی به دوگانه‌سوز در اولویت قرار گرفته بود. 🔻 اما در دولت روحانی، این سیاست به موتور اصلی کاهش مصرف بنزین تبدیل نشد. روند تولید خودروهای دوگانه‌سوز نیز در برخی مدل‌ها با توقف یا افت جدی همراه شد؛ برای نمونه در سال‌های میانی دهه ۱۳۹۰ تولید برخی مدل‌های دوگانه‌سوز متوقف یا به‌شدت کاهش یافت.🔻 دولت روحانی در سال‌های پایانی خود همچنان سیاست‌هایی برای ساماندهی خودروهای دوگانه‌سوز و جایگاه‌های CNG داشت، اما از منظر سیاست کلان انرژی، CNG دیگر مانند سال‌های آغازین توسعه این صنعت، محور اصلی مدیریت مصرف بنزین نبود. این مسئله اهمیت زیادی داشت؛ زیرا در شرایطی که قیمت بنزین ثابت می‌ماند و خودروهای بنزینی نیز به‌سرعت افزایش می‌یافتند، کاهش سهم سوخت جایگزین به معنای وابستگی بیشتر حمل‌ونقل به بنزین بود.🔗 متن کامل گزارش را در سایت بخوانید🌐 FarhikhteganOnline.ir🔻 @FarhikhteganOnline