🔘 کشف یک «ابرزمین» احتمالاً زیستپذیر در فاصله فقط ۲۵ سال نوری🌌 طرحی گرافیکی از یک جهان زیستپذیر ک…
انتشار: 2026/07/09 06:39 UTC
🔘 کشف یک «ابرزمین» احتمالاً زیستپذیر در فاصله فقط ۲۵ سال نوری🌌 طرحی گرافیکی از یک جهان زیستپذیر که دور یک ستاره کوتوله سرخ میچرخه. (ESO/M. Kornmesser)¹★ یکی از بهترین جاها برای گشتن دنبال حیات خارج از منظومه شمسی، ممکنه عملاً درست بغل گوشمون باشه!²★ سیارهای که اولین بار سال ۲۰۲۴ شناسایی شد و دور یه ستاره کوتوله سرخ به اسم GJ 3378 میچرخه، ممکنه حتی خیلی بیشتر از اون چیزی که اولش فکر میکردیم شبیه زمین باشه.³★ این جهان که اسمش رو GJ 3378b گذاشتن، یه چیزیه که بهش میگیم «ابرزمین»؛ یعنی از زمین بزرگتره، ولی اوندرصد کوچک هست که ساختار سنگی داشته باشهدرست مثل تنها سیارهای در جهان که میدونیم توش حیات هست، یعنی زمین خودمون.⁴★ یه سری رصدهای تکمیلیِ مفصل نشون داده که GJ 3378b هنوز هم دقیقاً در فاصله مناسبی از ستارهش قرار داره تا آب مایع بتونه روی سطحش وجود داشته باشه (که این اولین مورد توی چکلیست زیستپذیریه). تازه، تخمین جرمش هم دقیقتر شده و از ۵.۳ برابرِ جرم زمین رسیده به فقط ۲.۳ برابر!⁵★ این یعنی احتمال سنگی بودنش خیلی بیشتره و با فاصله فقط ۲۵ سال نوری (که تو مقیاس فضایی مثل یه قدم زدن کوتاهه)، یه کاندیدای خیلی جذابتر برای تحقیقاتِ متمرکز روی حیات به نظر میرسه.⁶★ به گفته یه تیم تحقیقاتی به سرپرستی اخترشناس، پاول رابرتسون از دانشگاه کالیفرنیا در ارواین، این سیاره «جزو شبیهترین سیارههای فراخورشیدیِ احتمالی به زمین هست که توی همسایگی ۱۰ پارسکیِ خورشید شناخته شدن». این مقاله توی نشریه The Astrophysical Journal منتشر شده.⁷★ رابرتسون توی یه بیانیه میگه: «این یکی واقعاً هیجانانگیزه! این سیاره یکی از نزدیکترین همسایههای کیهانی ماست. ۲۵ سال نوری ممکنه راه درازی به نظر برسه، ولی کهکشان راه شیری حدود ۱۰۰ هزار سال نوری پهنا داره؛ پس با این حساب، این سیاره عملاً همسایه دیوار به دیوارمونه.» 🌌 جستجو برای یافتن حیات⁸★ یکی از بزرگترین سوالها در جهان اینه که آیا زمین توی تواناییش برای میزبانی از حیات تنهاست یا نه.⁹★ دانشمندان هنوز دارن تلاش میکنن بفهمن چه ویژگیهایی میتونه یه سیاره رو زیستپذیر کنه؛ از نوع ستارهای که دورش میچرخه و ساختار منظومهش گرفته، تا اینکه آیا صفحات تکتونیکی (زمینساختی) یا جو داره یا نه.¹⁰★ بررسی بعضی از این ویژگیها سختتر از بقیهست، اما اولین چیزی که دانشمندان معمولاً دست میذارن روش، یه محدوده مداریه که بهش میگیم «منطقه زیستپذیر» یا «کمربند حیات».¹¹★ این در واقع فاصله بین سیاره فراخورشیدی و ستاره میزبانشه که برای فهمیدن اینکه آیا سیاره میتونه آب مایع سطحی داشته باشه یا نه، حیاتیه. اگه زیادی نزدیک باشه آب تبخیر میشه، اگه زیادی دور باشه یخ میزنه.🌌 منظومه TRAPPIST-1 شامل هفت سیاره فراخورشیدی هست که دور یه ستاره کوتوله سرخ میچرخن. (ناسا)¹²★ رابرتسون میگه: «شعار ما اینه: "آب رو دنبال کن". آب تنها چیزیه که هر موجود زندهای روی زمین بهش نیاز داره، واسه همین این اولین چیزیه که وقتی میخوایم محیطهای حامی حیات رو پیدا کنیم، دنبالش میگردیم.»¹³★ سوال بعدی معمولاً جنس و ترکیب سیارهست. ما میدونیم سیارههای سنگی میتونن میزبان حیات باشن، چون خودمون داریم روی یکیشون زندگی میکنیم! بقیه انواع جهانها هم ممکنه اینطوری باشن، ولی هنوز این رو نمیدونیم؛ پس برای غربال کردن گزینهها، سیارههای سنگی میان تو لیست اصلی و بقیه میرن تو لیست «شاید».¹⁴★ سیاره GJ 3378b زمانی توجه دانشمندان سیارهشناسی رو جلب کرد که تحلیلهای اولیه نشون دادن دوره مداریش ۲۴.۷۳ روزه؛ رقمی که اون رو دقیقاً وسط منطقه زیستپذیر ستارهش قرار میداد.¹⁵★ اگرچه این دوره زمانی خیلی کوتاهتر از یک سالِ زمینه، ولی کوتولههای سرخ خیلی سردتر و کمنورتر از خورشید هستن، واسه همین منطقه زیستپذیرشون خیلی خیلی نزدیکتر به ستاره قرار داره. ✨ حل معمای جرم سیاره با این حال، هنوز یه علامت سوال بزرگ روی جرم این سیاره فراخورشیدی سنگینی میکرد.¹۶★ جرم حدود ۵ برابر زمین، مرز باریک و مبهم بین دو نوع سیارهست. زیر این جرم، جهانها به احتمال زیاد «ابرزمینهای سنگی» هستن. بالای این جرم، سیارههای فراخورشیدی بیشتر شبیه «مینینپتونها» میشن—یعنی جهانهای گازی با جو غلیظ و مهآلود.¹⁷★ تخمین جرم اولیه GJ 3378b حدود ۵.۳ برابر زمین بود که دقیقاً روی مرز قرار میگرفت، و این یکی از سوالهایی بود که رابرتسون و تیمش امیدوار بودن حلش کنن.🌌 طرحی گرافیکی از منظره احتمالی روی سطح سیاره GJ 3378b. (نیکولای برمن/دانشگاه کالیفرنیا در ارواین)


