** تحلیل و زیبایی شناسی غزل « دفتر زمانه » سروده فرخی یزدی شاعر دوره بیداریهرگز دلم برای کم و بیش…
انتشار: 2026/07/05 08:48 UTC
** تحلیل و زیبایی شناسی غزل « دفتر زمانه » سروده فرخی یزدی شاعر دوره بیداریهرگز دلم برای کم و بیش غم نداشتآری نداشت غم که غم بیش و کم نداشتدر دفتر زمانه فتد نامش از قلمهر ملتی که مردم صاحب قلم نداشتدر پیشگاه اهل خرد نیست محترمهر کس که فکر جامعه را محترم نداشتبا آنکه جیب و جام من از مال و می تهی استما را فراغتی است که جمشید جم نداشتانصاف و عدل داشت موافق بسی، ولیچون فرخی موافق ثابت قدم نداشتفرخی یزدی شاعر و روزنامه نگار مبارز و آزادی خواه عصر مشروطه در سال ۱۲۶۸ شمسی در شهر یزد پا به عرصه حیات گذاشت. او را در شانزده سالگی به دلیل سرودن شعری از مدرسه اخراج کردند و به ناچار به سبب تنگدستی مشغول به کار شد. در جوانی به دموکرات های یزد پیوست و به خاطر شعری که در ستایش آزادی سروده بود، ضیغم الدوله حاکم یزد فرمان داد تا لب هایش را بدوزند. در سال ۱۳۰۰ شمسی روزنامه طوفان را انتشار داد. فرخی به دلیل افکار آزادی خواهانه اش بارها توسط حکومت وقت زندانی و تبعید شد و روزنامه او بارها توقیف گردید. او هیچگاه دست از اندیشه های پُرشور وطن پرستانه و آزادی خواهانه خود برنداشت و سرانجام در سال ۱۳۱۸ شمسی جانش را در راه آزادی فدا کرد.فرخی یزدی در سرودن غزل سیاسی - اجتماعی مهارت داشت و در شعر بیش از همه تحت تأثیر سعدی و مسعود سعد سلمان بود. او اندیشه های سیاسی و افکار آزادی خواهانه خود را با مهارت خاصی بیشتر در ظرف های غزل و رباعی می ریخت و آن را به مخاطبانش ارائه می داد. اشعار او روان و شیوا و زبان شعری او سنجیده و استوار و سرشار از مضامین والا است.شعر« دفتر زمانه» یکی از زیباترین غزل های فرخی یزدی محسوب می شود. این غزل کوتاه و پنج بیتی در وزن متناوب الارکان« مستفعلن مفاعلُ مستفعلن فَعَل» سروده شده است. بهره گیری از ردیف« نداشت» به شاعر کمک کرده است تا از یک سو مناعت طبع خود و بی نیازی از زندگی مادی و وارستگی از تعلّقات دنیوی را بیان نماید و از سوی دیگر غفلت جامعه از خردمندان، اندیشمندان و صاحبان قلم و به عبارتی دیگر بی توجهی به اندیشه، آگاهی و دانایی را به نمایش بگذارد.زاویه دید شاعر بین اوّل شخص و سوم شخص در نوسان است. منِ شخصی او گاه گسترده می شود و به منِ فراگیر یا ما تغییر می یابد. بیت آغازین غزل با تکرار بجا و مناسب واژه های کم، بیش، غم و نداشت، بیانگر عدم توجّه شاعر به کمبودها و داشته های زندگی دنیوی است و استغنا و وارستگی شاعر را به بهترین نحو جلوه گر است. در ادامه شاعرِ اهل قلم، سرمایه و اعتبار هر ملّتی را در وجود صاحبان قلم و خرد و اندیشه می داند و اعتقاد دارد، جامعه ای که از خردمندان و اندیشمندان تهی باشد، از صفحه روزگار به فراموشی سپرده می شود. کسانی که برای اندیشه و اصحاب خرد ارزشی قائل نیستند، مسلماً در نزد خردمندان احترام و ارزشی ندارند. فرخی در واقع ضمن ارزش گذاری به تعقّل و تفکّر و اهالی اندیشه و خرد، گِله خود را از جامعه خود به دلیل ارزش قائل نشدن به صاحبان قلم ابراز می دارد.در مصراع نخست بیت چهارم شاعر دوباره به منِ شخصی خود گریزی می زند و با بهره گیری مناسب و زیبا از لف و نشر مرتب، به تنگدستی خود اشاره می کند و در مصراع دوم منِ شخصی او گسترده و فراگیر می شود و به ما، یعنی خودِ شاعر و امثال او می رسد. وی با تلمیحی به ماجرای جمشید، پادشاه اساطیری و صاحب جام جم، زندگی خود را با وجود فقرِ شرافتمندانه همراه با آسایش و فراغ بالی می بیند که پادشاه قدرتمندی چون جمشید از آن بی بهره بود. در این بیت وجود آرایه هایی چون لف و نشر، تلمیح و همچنین جناس ناقص افزایشی بین واژگان جام و جم چشم نواز است.شاعر در بیت پایانی به ثابت قدم بودن خود در عدالت خواهی اشاره می کند. اینکه در این مسیر هیچگاه پا پس نکشیده است، در حالی که بسیار از افراد فقط دم از انصاف و عدالت می زنند و در این راه ثابت قدم نیستند.بهره گیری از عناصر خیال از جمله لف و نشر، تلمیح، تضاد، جناس، واژه آرایی، واج آرایی، کنایه، تشبیه و...، بیان مضامین والا، تناسب واژگان و ارتباط منطقی به ویژه در محور افقی سبب شده است تا این غزل کوتاه به عنوان یکی از زیباترین غزل های فرخی یزدی و ادب فارسی محسوب گردد.#عباسرسولیاملشی سه شنبه ۲ / ۹ / ۱۴۰۰ ـ لنگرود🌸🌸Ｃ᭄𝄞 @GaleryeTasavireAdabi♡჻ᭂ࿐✰⊰━━━━─
پستهای تلگرام — گالری تصاویر ادبی
سالگرد درگذشت عزت سینمای ایران #عزتاللهانتظامی مردم سرزمینم! من برای شما همیشه همان عزتم، همانی که از سیزده سالگی در تماشاخانههای لاله زار با تشویقهای شما بزرگ شدهام... همانی که همراه شما با دردهای ایران بسیار گریستهام و با شادیهایش لبخندها زده ام...…دانشجویی پس از استادی۲۶ مرداد ۱۳۹۷، عزتالله انتظامی در تهران درگذشت.او نخستین ایرانیای بود که از یک جشنوارهی بینالمللی (شیکاگو) جایزهی بهترین نقشآفرینی را برای فیلم «گاو» گرفت.عزتالله انتظامی در سال ۱۳۰۳ در تهران زاده شد. او میگوید: «پدرم، نظامی بود. صدام که میکرد، میفهمیدم باید در برم. میدونستم کتککاریه. پدرم هیچی از من ندید. مادرم روضهخون زنونه بود. تنها زن سنگلج که سواد داشت. مکتبخونه داشت».دبستان را که به پایان رساند، به هنرستان صنعتی رفت و برق خواند: «همهی استادهامون آلمانی بودند. کلی آلمانی یاد گرفتم».او اما شیفتهی تئاتر و ذاتاً هنرپیشه بود.۱۷ ساله بود که با پیشپردهخوانی، زیر نظر پرویز خطیبی، کارش را در «تماشاخانهی کشور»، آغاز کرد. مینویسد: «من، پسربچهی کلاس اول دبیرستان، یک کراوات گَل و گشاد بهم زدند و گفتند وایسا ارکستر بزنه، بخون. حالا تا دیشب اون پایین جارو پارو میکردم. اولینبار بود که رفتم روی سن».«من عضو دونپایهام ای آقای رئیس!فقیر و بیمایهام ای آقای رئیس!»۲۰ ساله بود که نخستین نقشش را در نمایشنامهی «اولتیماتوم»، در تئاتر پاریس لالهزار، بازی کرد و ۲۵ ساله بود که نخستینبار در فیلم «واریته بهاری»، به کارگردانی پرویز خطیبی، نقش گرفت، ولی تئاتر را رها نکرد.او مینویسد: «۲۸ مرداد ۳۲ کودتا شد. همهی تئاترها را بستند. چون تو تئاتر سعدی که مال تودهایها بود کار میکردم، گرفتندم. زندون، چهار ماه طول کشید. چهار روز بعد از آزادی، ارزروم ترکیه بودم. بعد هم یک قطار و راهی آلمان».در شهر هانوفِر، روزها در کارخانهی ذوب آهن کار میکرد و شبها درس تئاتر میخواند.چهار سال بعد، به ایران بازگشت و به کار ادامه داد.او جز بازی در چندین نمایشنامه، در ۵۶ فیلم سینمایی و ۷۰ فیلم و نمایش تلویزیونی، نقش آفرید.شاید ماندگارترین نقشش «مشحسن» در فیلم «گاو»، در سال ۱۳۴۸ باشد که در فراق حیوانش مینالد و با او همذاتپنداری میکند.۴۵ ساله بود که به دانشگاه هنرهای زیبا رفت و با اینکه کارشناسان او را «دانشآموختهی عملی» میدانستند، تحصیل کرد و سه سال بعد، رشتهی نمایش و هنرپیشگی را با پایاننامهای دربارهی پیشپردهخوانی در ایران و هنر نمایشنامهنویس آلمانی هاینریش فُن کلایست، به پایان رساند.ویژگی کارش غرق شدن در نقشی بود که میآفرید.۴۶ ساله بود که نقش یک بنگاهی را در فیلم «آقای هالو» بازی کرد:«وقتی (صحنهی بنگاه را) بازی میکردیم، صاحب بنگاه نگاه میکرد. بعد از فیلم، من را خواست و گفت: تو پیش خودم بمون و با ما کار کن؛ هرچی اونها بهت میدن، من بیشتر میدم».عزتالله انتظامی، در ۹۴ سالگی، در زادگاهش درگذشت.با استفاده از منابع🌸🌸Ｃ᭄𝄞 @GaleryeTasavireAdabi♡჻ᭂ࿐✰⊰━━━━─
سالگرد درگذشت عزت سینمای ایران #عزتاللهانتظامیمردم سرزمینم! من برای شما همیشه همان عزتم، همانی که از سیزده سالگی در تماشاخانههای لاله زار با تشویقهای شما بزرگ شدهام... همانی که همراه شما با دردهای ایران بسیار گریستهام و با شادیهایش لبخندها زده ام... برای شما من همیشه همان عزتم... بچهای از سنگلج..."🌸🌸Ｃ᭄𝄞 @GaleryeTasavireAdabi♡჻ᭂ࿐✰⊰━━━━─
درود و ارادت برای آشنایی بیشتر با وزن شعر نیمایی مطالعهٔ مقالهٔ «نوعی وزن در شعر امروز فارسی» از مهدی اخوانثالث که از فروردین ۱۳۴۲ در چند شمارهٔ نشریهٔ پیام نوین چاپ شده و در «پرتال جامع علوم انسانی» در دسترس است و چاپ یکجای آن در کتاب ارزشمند بدعتها و بدایع نیمایوشیج، از اخوانثالث؛و برای آشنایی با عروض فرخزادی، مطالعهٔ مقالهٔ «نوعی دیگر از وزن در شعر امروز فارسی» نوشتهٔ سعید رضوانی، چاپشده در نامهٔ فرهنگستان، پاییز ۱۳۸۹؛بسیار مفید میتواندباشد.با ارادت فراوان علیرضا باغبانＣ᭄𝄞 @GaleryeTasavireAdabi♡჻ᭂ࿐✰⊰━━━━─
راههایی که نوشتن هایکو میتواند شعرهای بلندتر شما را غنیتر کندعادله کنی (Adele Kenny)نوشتن هایکو میتواند:۱. حس و توانایی شما در تصویرسازی را تقویت کند.۲. دقت و توجه شما را به جزئیات افزایش دهد.۳. فشردگی، ایجاز و شفافیت را به شما بیاموزد.۴. اهمیت حذف واژههای زائد را به شما یادآوری کند.۵. توانایی شما را در سرودن شعرهایی روشن و سنجیده افزایش دهد؛ حتی زمانی که معنا و مضمون شعر پیچیده است.۶. به شما بیاموزد چگونه سطرها را بهگونهای بشکنید که هم منطق روشنی داشته باشند و هم این منطق خودنمایی نکند.۷. به شما نشان دهد چگونه میتوان با کمترین واژهها، تصویری روشن آفرید؛ بیآنکه همهچیز را توضیح دهید و در عین حال، اندکی ابهام و امکان دریافتهای متفاوت را باقی بگذارید.۷. زمینهای برای شکلگیری شعرهای بلندتر فراهم کند. یک هایکو میتواند گسترش یابد و به شعری بلندتر تبدیل شود؛ یا آغاز شعر باشد، یا پایان آن، یا در جایی از میانهی شعر قرار گیرد.۸. به درک این اصل کمک کند که شعرهای خوب، به جای توضیح دادن، نشان میدهند.۹. توانایی شما را در ایجاد پیوند، آشکار کردن و غافلگیر کردن افزایش دهد.• عادله کنی، شاعر و نویسنده آمریکایی، زادهی رَهوِی در نیوجرسی، بیش از ۲۶ کتاب منتشر کرده و سالها در عرصهی شعر و هایکو، آموزش نویسندگی و فعالیتهای ادبی و هنری فعال بوده است. او جوایز گوناگونی دریافت کرده است.#هایکو #شعربا سپاس از#استادیوسفصدیقگرامی🌸🌸Ｃ᭄𝄞 @GaleryeTasavireAdabi♡჻ᭂ࿐✰⊰━━━━─
این، تنها صدای به جا مونده از سهراب سپهری استＣ᭄𝄞 @GaleryeTasavireAdabi♡჻ᭂ࿐✰⊰━━━━─
نگارش دهم تا دوازدهم(نگارش و نویسندگی)t.me/negareshe10@negareshe10