«وگر غولانِ اندیشه همه یک گوشه رفتندیبیابان‌هایِ بی‌مایه پر از نوش و نوایستی»دیوان شمس ،غزل ۲۵۲۱،بر…

«وگر غولانِ اندیشه همه یک گوشه رفتندیبیابان‌هایِ بی‌مایه پر از نوش و نوایستی»دیوان شمس ،غزل ۲۵۲۱،برنامه ۱۰۶۱در نگاه اول شاید فکر کنیم غولِ اندیشه، باید انسان عجیب و غریبی باشد؛ اما آقای شهبازی فرمودن هر کدام از ما، اگر من‌ذهنی داشته باشیم، می‌توانیم غولِ اندیشه باشیم.هر انسانی که با من‌ذهنی هم‌هویت است، فکرهای خودش را حقیقت می‌داند و می‌خواهد دیگران را هم با همان فکرها و باورها هدایت کند، یک غولِ اندیشه است.بنابراین ما در نقش پدر و مادر می‌توانیم غولِ اندیشه باشیم؛ وقتی به جای اینکه اجازه دهیم فرزندمان خودش فکر کند، تجربه کند و مسیر زندگی‌اش را پیدا کند، فکرها و باورهای خودمان را به او تحمیل می‌کنیم و می‌خواهیم راه و رسم زندگی او را طبق معیارهای خودمان تعیین کنیم.یک معلم، یا استاد دانشگاهی می‌تواند غولِ اندیشه باشد؛ وقتی خودش به زندگی وصل نیست ، صنع و آفریدگاری ندارد و به جای اینکه انسان‌ها را به صنع و خلاقیت درونی‌شان برگرداند، آنها را به باورهای خودش وابسته می‌کند.غولِ اندیشه حتی می‌تواند در لباس معنویت وارد شود و رهروان را به گمراهی بکشاند.مولانا می‌گوید:«هر طرف غولی همی‌خوانَد تو راکِای برادر، راه خواهی؟ هین بیاره نمایم، همرهت باشم رفیقمن قَلاووزم در این راهِ دقیقنی قَلاووز است و، نی رَه دانَد اویوسفا، کم رُو سویِ آن گرگ‌خو»(مولوی مثنوی دفترسوم ،بیت ۳۱۶) مولانا به ما هشدار می‌دهد که هر کسی که ادعای راهنمایی دارد، واقعاً راه را نمی‌داند. اگر کسی خودش هنوز در من‌ذهنی است، چگونه می‌تواند راهنمای دیگران باشد؟چنین انسانی نه‌تنها درد انسان‌ها را کم نمی‌کند، بلکه ممکن است دردهای تازه‌ای هم به آنها اضافه کند؛ چون نسخه‌های او بر اساس فضای ذهن و همانیدگی‌های خودش است، نه بر اساس فضای گشوده و اتصال به زندگی.مولانا می‌گوید:«خادعِ دردند درمان‌هایِ ژاژرهزن اند و زَرستانان رسم باز»پا و پرّت را به تزویری برید که مراد تو منم گیر ای مرید گفت دردت چینم او خود دُرد بود مات بود ارچه به ظاهر برد بود مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۴۳۰۵یعنی غولان اندیشه که با ژاژ درمانی می خواهند انسان‌ها را درمان کرده و هدایت کنند ، وقت انسان‌ها را گرفته و پر و بال حضور آنها را می برّند ، در حالی که خودشان هنوز درد را نشناخته و گرفتار همان درد ها هستند .یکی از خطرناک‌ترین ویژگی‌های من‌ذهنی این است که :راه را نمی‌داند، اما ادعای رهبری دارد.مولانا می‌گوید:«ره نمی‌داند، قَلاووزی کندجانِ زشتِ او جهان‌سوزی کند»( مولوی،مثنوی، دفتر چهارم، بیت۱۴۴۸)یعنی من‌ذهنی هنوز راه را نمی‌داند، اما می‌خواهد قلاووز و راهنمای دیگران باشد؛ در حالی که جانِ زشت او، که پر از درد و همانیدگی است، می‌تواند زندگی خودش و دیگران را خراب کند. مولانا رابطه میان غول و کسانی را که فریب او را می‌خورند، این‌گونه بیان می‌کند:«فاعل و مفعول در روزِ شمارروسیاه‌اند و حریفِ سنگساررَه‌زَده و رَه‌زن یقین در حکم و داددر چَهِ بُعدند و در بِئْسَ الْمِهاد»(مولوی ، مثنوی، دفتر ششم،بیت ۳۶۱۹)رَه‌زن کسی است که دیگران را از راه منحرف می‌کند و رَه‌زده کسی است که فریب می خورد و گمراه می شود .یکی آدرس غلط می‌دهد و دیگری آن آدرس را می‌پذیرد.یکی می‌گوید: «من مرادم، من می‌دانم، من راه را بلدم» و عده‌ای هم بدون اینکه خودشان فکر کنند و تجربه کنند، او را می‌پذیرند و از او پیروی می‌کنند.یکی غول و راهزن می‌شود و دیگری گول و ره‌زده .«گول را و، غول را کاو را فریفتاز خِلاص و فَوز می‌باید شِکیفت»یعنی هم کسی که فریب می‌دهد و هم کسی که فریب می‌خورد، هر دو از رهایی و رستگاری دور می‌مانند.پس باید خیلی مراقب باشیم؛ چون ممکن است در این رابطه، بدون اینکه متوجه باشیم، یا غول باشیم یا گول.اگر من ذهنی داشته باشیم و بخواهیم دیگران را کنترل کنیم، به آنها آدرس بدهیم و برای زندگی‌شان تصمیم بگیریم، می‌توانیم غول اندیشه باشیم.و اگر اختیار فکر و زندگی خودمان را دربست به دیگری بدهیم و هرچه او گفت، بدون دیدن و تجربه کردن مانند کپی خویان بپذیریم، می‌توانیم گولِ غولان اندیشه شده باشیم.مولانا می‌فرماید:«چون بسی ابلیسِ آدم‌روی هستپس به هر دستی نشاید داد دست»(مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت۳۱۶)یعنی هر کسی که ظاهر خوبی دارد و حرف‌های زیبا و معنوی می‌زند، نباید اعتماد کنیم و اختیار فکر و عملمان را به او بدهیم . البته ما در راه سلوک و برگشت از ذهن به راهنما نیاز داریم ، اما راهنمای درست «پیر را بگزین، که بی‌پیر این سفرهست بس پُر آفت و خوف و خطر»مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ٢٩۴٣)برای ما، مولانا می‌تواند قلاووز و راهنمای بسیار ارزشمندی باشد؛ چون ما را به خودش وابسته نمی‌کند، بلکه کمک می‌کند فریب‌های ذهن را بشناسیم و دوباره به فضای درون خودمان و به زندگی وصل شویم.👇👇