این همان تناقض بنیادین دولت آلبویه بود: آنان شیعه بودند، اما بر خلافت سنی حکومت میکردند؛ ایرانی و…
انتشار: 2026/06/23 19:45 UTC
این همان تناقض بنیادین دولت آلبویه بود: آنان شیعه بودند، اما بر خلافت سنی حکومت میکردند؛ ایرانی و دیلمی بودند، اما در قلب خلافت عربی مستقر شدند؛ قدرت واقعی داشتند، اما مشروعیت رسمی را از نهادی میگرفتند که از نظر مذهبی با آن فاصله داشتند. همین وضعیت باعث شد که سیاست آنان ترکیبی از مصلحتگرایی، قدرت نظامی و نمایش نمادهای شیعی باشد.ماجرای برخورد آنان با خلفا نیز نشاندهنده همین منطق است. آلبویه گاهی خلیفه را حفظ میکردند، گاهی خلیفهای را عزل میکردند، و گاهی خلیفه دیگری را به جای او مینشاندند. مستکفی بالله، که در زمان ورود معزالدوله خلیفه بود، بهزودی کنار گذاشته شد و مطیع لله جای او را گرفت. این نشان میدهد که خلافت دیگر قدرت برتر نبود، بلکه به نهادی وابسته به امیران نظامی تبدیل شده بود. خلیفه هنوز نام و قداست داشت، اما قدرت سیاسی از دست او خارج شده بود.با این حال، آلبویه نمیتوانستند کاملاً آزادانه عمل کنند. بغداد شهری عمدتاً سنی بود و هر حرکت آشکار شیعی میتوانست موجب تنش شود. به همین دلیل، سیاست آنان تدریجی و نمادین بود. آنان از یک سو خلافت را نگه داشتند تا نظم سیاسی فرو نپاشد؛ از سوی دیگر، آیینهای شیعی مانند غدیر و عاشورا را وارد فضای عمومی کردند تا حضور شیعه را در مرکز جهان اسلام تثبیت کنند.در سال ۳۵۲ هجری قمری، معزالدوله فرمانی صادر کرد که از نظر تاریخ مناسک شیعی اهمیت بنیادین دارد. بازارهای بغداد تعطیل شدند، خرید و فروش متوقف شد، دکانها سیاهپوش گردیدند و مردم به عزاداری پرداختند. گزارشهای مورخان نشان میدهد که زنان با موهای پریشان و جامههای عزا در کوچهها نوحهسرایی میکردند و فضای شهر به صحنهای بزرگ از سوگ جمعی تبدیل شده بود. برای نخستین بار، عاشورا نه صرفاً در خانهها و مساجد، بلکه در خیابانها و میدانهای عمومی برگزار شد.اهمیت این اقدام را باید فراتر از یک مراسم مذهبی فهمید. بغداد مرکز خلافت عباسی و مهمترین شهر جهان اسلام بود. علنی شدن عزاداری عاشورا در چنین شهری در واقع به معنای اعلام حضور عمومی تشیع در عرصه سیاسی و اجتماعی بود. از این منظر، عاشورای آلبویه صرفاً سوگواری برای گذشته نبود؛ بلکه نوعی بازتعریف جایگاه شیعیان در نظم سیاسی زمانه محسوب میشد.جالب آنکه آلبویه همزمان با بزرگداشت عاشورا، آیین غدیر را نیز به شکل عمومی برگزار میکردند. این دو مناسک در کنار یکدیگر روایت کاملی از تاریخ شیعه را بازنمایی میکردند: غدیر نماد حقانیت و مشروعیت علی بن ابیطالب بود و عاشورا نماد مظلومیت و شهادت حسین بن علی. به بیان دیگر، آلبویه از حافظه تاریخی شیعه برای ساختن نوعی هویت عمومی استفاده میکردند.البته این روند بدون تنش نبود. بغداد شهری با اکثریت سنی بود و ظهور علنی نمادهای شیعی گاه به درگیریهای فرقهای میانجامید. منابع تاریخی از واکنشهای متقابل، منازعات خیابانی و تنشهای مذهبی سخن گفتهاند. همین امر نشان میدهد که عاشورا از همان آغاز عمومی شدن، صرفاً یک آیین مذهبی نبود، بلکه به موضوعی سیاسی و هویتی نیز تبدیل شده بود.نکته مهم دیگر آن است که مراسم دوره آلبویه شباهت چندانی به عزاداریهای امروزی نداشت. هنوز خبری از تعزیه، نخلگردانی، زنجیرزنی یا هیئتهای منظم نبود. آنچه مشاهده میشود بیشتر شامل تعطیلی عمومی شهر، نوحهخوانی، گریه و حرکتهای جمعی سوگوارانه است. بنابراین باید میان عزاداری عمومی آلبویه و اشکال پیچیدهتر آیینهای عاشورایی در دوره صفویه و قاجاریه تفاوت قائل شد.با این همه، میراث آلبویه بسیار فراتر از زمان خود بود. آنان نخستین دولت بزرگی بودند که پس از آغاز غیبت کبری توانستند فضایی عمومی برای ابراز هویت شیعی ایجاد کنند. اگر صفویان بعدها تشیع را به مذهب رسمی ایران تبدیل کردند و قاجاریه تعزیه و آیینهای عاشورایی را به اوج رساندند، نقطه آغاز این مسیر را باید در بغداد قرن چهارم هجری و در سیاستهای نمادین آلبویه جستجو کرد.محرم به یک مناسک و نهاد اجتماعی و شهری تبدیل شد؛ لحظهای که سوگ حسین نه فقط در دل مؤمنان، بلکه در خیابانهای پایتخت جهان اسلام نیز به نمایش درآمد.
پستهای تلگرام — قبل انقلاب
📝«در وصف خلافکارهای اصلی»🔷اگر جنگ ۱۲ روزه را مرحله اول جنگ، دیماه را مرحله دوم جنگ، با سازماندهی منافقین و تجزیه طلبان و عوامل موساد برای جنگ داخلی در ایران، و اسفندماه و حمله آمریکا به ایران را مرحله سوم جنگ بدانید اقتضائاتی دارد که شما به آن اقتضائات پایبند نیستید.🔷همه رسانههای رسمی، مسئولان کشور، مقامات قضائی و تریبون داران عزیز را عرض میکنم!🔷وقتی چنین تعابیری از قضایا داشته باشید آنوقت عوامل زمینهساز تجاوز خارجی به ایران، صرفا آن عنصر مسلح بازداشت شده در کف تهران، یا نهایتا آن جوان عصبانی که بی اطلاع یک جایی را آتش زده نیست.🔷باید نخ تصمیم گیران حذف ارز ترجیحی در دیماه یا نخ همین بنزین ۸۷ هزار تومانی را هم بکشید برویم عقبتر ببینیم آیا چنین تصمیماتی در چنین وضعیتی اتفاقی است؟ 🔷منظورم روشن است؟مثلا نمیشود فلان کافهچی که استوری زده و مردم را تحریک کرده را عامل دشمن دانست و حکم به مصادره اموالش داد و در برابر بزرگترین غولهای خودروسازی که وسط التهابات کشور بدون مجوز شورای رقابت دو هفته یکبار با قلدری بخشنامه افزایش قیمت میدهند سکوت کرد و از کنارشان سوتزنان عبور کرد!اینها اثرشان در تحریک مردم از آن یک استوری بیشتر نیست؟#وحید_اشتری🔴 @ghabl_enghelab
🔹رئیس جمهور در مصاحبهها نه متن نوشته شده از قبل دارد، نه برای فرازهای مهم جمله دقیق آماده کرده، نه مثل لاریجانی و روحانی و احمدی نژاد توان بداهه گویی دارد، و نه… با هر حضور در رسانهها یک دسته گل جدید آب میدهد! متاسفانه اطرافیانش اسم این افتضاح را گذاشتهاند…🔷 من کماکان در مورد مصاحبههای آقای پزشکیان نظرم همین است.#وحید_اشتری 🔴@ghabl_enghelab
🔺خیابان قرار بود نقطه ضعف جنگ باشد اما تبدیل به نقطه عطف شد/ آنچه در خیابان رخ داد دشمن را ناامید کرد🎥 وحید اشتری در جمع مردم تهرانپارس💢 نقشه کشیده بودند در امتداد اتفاقات دیماه، خیابان ایران را زمین بزند اما خیابان آن مؤلفه اصلی شد که ایران را حفظ کرد.⭕️ آنچه در خیابان رخ داد دشمن را ناامید کرد؛ ناامید از اینکه افقی در پس ترورها و صدماتی که به ایران میزند داشته باشد و بتواند ایران را تسلیم کند. رئیس جمهور کذایی آمریکا در این مدت در مصاحبهها فراوان گفت که حضور مردم در خیابان طرح آمریکا را به هم ریخت. در واقع تصویری که مردم در تک تک میدانها و محلههای شهرهای مختلف از حمایت و پشتیبانی از کشور و نظام ترسیم کردند، کشور را در مقابل حمله خارجی حفظ کرد.@Nedaye_Nabard
🔹 چندباری برای رفقا نوشتهام بعضی تجربیات را در زندگی حداقل یک بار امتحان کنید مثلا اگر بخاطر تیپ اجتماعی و تجربه ی زیستتان خیلی مذهبی به حساب نمی آیید و احتمالا از دوران بچگی تاکنون تجربه مناجات و لذت معنوی آن را نداشتید بخاطر رفاقتی که با هم در فضای مجازی داریم با تعارف ما یک بار پای این مناجات های حاج قربون بنشینید و آنرا امتحان کنید.🔹 فکر میکنم این کار دریچه ی ورود به یک دنیای جدید است.#وحید_اشتری 🔴@ghabl_enghelab
♻️ باید رویای ایران را کف خیابان بسازیم 🔷 اگر یادت باشد یک ادبیاتی در زمان جنگ وایرال شد، یک عده مرتب توییت میزدند میگفتند «نمیدانستیم، به ما نگفته بودند»میگفتند وقتی آسیب دید تازه فهمیدیم بلندترین پل خاورمیانه در ایران است. بعد بزرگ ترین پتروشیمی و بعد سایر بزرگ ترین های منطقه و بعضا جهان!🔷 خاصیت جنگ همین است که توهمات را میریزد و واقعیتها را آشکار میکند. همین جنگ بعد از چند دهه اخبار فقر و فلاکت واقعیت دستاوردهای ایران را آشکار کرد.🔷 یکی دیگر از توهمات که به مردم فروخته بودند این بود که «آمریکا با یک دکمه کل سیستم دفاعی ایران را نابود میکند» این را وزیرخارجه این کشور علنا در سخنرانی رسمی گفت و من در دانشگاه تهران پای منبرش بودم. الآن ۵ ماه است آمریکا اینقدر دکمه زده فنرش پریده ولی کماکان آقای ظریف در حال درفشانی است.🔷 خلاصه جنگ توهمات را از بین میبرد و انرژی آزاد میکند.ما باید کف خیابان دو تا کار بکنیم؛۱. سازماندهی۲. ساختن و گفتگوی عمومی دربارهی "رویای ایرانِ پس از جنگ"اگر مردم کف خیابان، رویای جمعی ایرانِ پس از جنگ را نسازند و دربارهاش گفتگو نکنند و به مطالبهی عمومی تبدیلاش نکنند دوباره مثل بعد از دفاع مقدس به بهانه محدودیت منابع، رویاهای جدیدی از جنس سیاستهای تعدیل و خصوصی سازیها و گران سازیهای افسار گسیخته جایگزیناش میشود.🔺 بخشی از گفتگوی وحید اشتری در جدال [ فیلم را اینجا ببینید ]🔴@ghabl_enghelab
🏴 حسین جان 🏴ما شبیه پیروان تو نیستیمشبیه خودت زندگی نمی کنیم که هیچ، حتی شبیه دوست داران تو هم نیستیمما خیلی از تو دوریمخودمان را به این جمعیت میرسانیم که فقط بگوییمیاغی نیستیمما سیاهی لشکر توییم...🔴@ghabl_enghelab