جامعه و امنیت ملی: بازاندیشی در بنیانهای اجتماعی امنیت در ایران/ مینا جوانی📡📡📡📡📡– در دورههای تشدی…
انتشار: 2026/07/24 16:37 UTC
جامعه و امنیت ملی: بازاندیشی در بنیانهای اجتماعی امنیت در ایران/ مینا جوانی📡📡📡📡📡– در دورههای تشدید تهدیدهای خارجی، مفهوم امنیت ملی بهطور طبیعی به محور سیاستگذاری عمومی تبدیل میشود. در چنین شرایطی، گسترش اختیارات دولت، تقویت نهادهای امنیتی و محدود شدن برخی آزادیهای مدنی اغلب با استناد به «ضرورت امنیت» توجیه میشود. این منطق بر پیشفرضی استوار است که امنیت ملی را کالایی مقدم بر سایر ارزشهای سیاسی و اجتماعی میداند؛ گویی با تامین امنیت، امکان تحقق سایر حقوق و آزادیها نیز فراهم خواهد شد. با این حال، این پیشفرض کمتر خود موضوع پرسش قرار گرفته است.ادبیات جدید مطالعات امنیت و جامعهشناسی سیاسی نشان میدهد که امنیت ملی تنها محصول انباشت قدرت سخت یا گسترش ظرفیتهای امنیتی دولت نیست، بلکه بر مجموعهای از روابط اجتماعی و سیاسی نیز استوار است. دولتها امنیت را نه در خلا، در بستر جامعه تولید میکنند. اعتماد عمومی، سرمایهی اجتماعی، مشروعیت سیاسی، مشارکت مدنی و تضمین حقوق و آزادیهای شهروندان، فقط ارزشهایی هنجاری نیستند، بلکه ظرفیتهاییاند که توان یک جامعه را برای مواجهه با بحرانها، بسیج منابع و حفظ انسجام در شرایط تهدید افزایش میدهند. از این منظر، جامعه صرفاً موضوع امنیت نیست؛ یکی از منابع بنیادین امنیت ملی است.مسئله زمانی پیچیدهتر میشود که منطق تهدید به چارچوب غالب حکمرانی تبدیل شود. در این وضعیت، مرز میان «حفاظت از جامعه» و «امنیتیکردن جامعه» بهتدریج کمرنگ میشود و این پرسش مطرح میشود که آیا گسترش منطق امنیت، همواره به تقویت امنیت ملی میانجامد یا ممکن است از طریق فرسایش اعتماد عمومی، محدود شدن عرصهی عمومی و تضعیف سرمایهی اجتماعی، بخشی از بنیانهای اجتماعی امنیت را نیز تضعیف کند. به بیان دیگر، امنیت ملی تا چه اندازه به ظرفیت دولت برای اعمال قدرت وابسته است و تا چه اندازه به ظرفیت جامعه برای تولید اعتماد، همکاری و انسجام؟این پرسش برای ایران، به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی استثنایی، تجربهی مستمر سرکوب و تهدیدهای خارجی اهمیتی مضاعف دارد. هدف این نوشتار نه انکار ضرورت امنیت ملی، بلکه بازاندیشی در بنیانهای اجتماعی آن است. استدلال اصلی این نوشتار آن است که امنیت ملی پایدار، افزون بر بازدارندگی و توان دفاعی، نیازمند جامعهای برخوردار از اعتماد، مشارکت، حقوق مدنی و احساس تعلق به نظم سیاسی است؛ زیرا امنیت، پیش از آنکه صرفاً در مرزها تولید شود، در کیفیت رابطهی دولت و جامعه شکل میگیرد.ادامه مطلبلینک به مطلب در وبسایت خط صلح#مینا_جوانی↘️ @hranews_bot تماس ✉️ - @Hranews کانال هرانا 🆑


