شادروان عنایتالله رضا (۱۲۹۹- ۱۳۸۹)عنایتالله رضا 18خرداد سال 1299 در خانوادهای روحانی در رشت به د…
انتشار: 2026/07/11 06:45 UTC
شادروان عنایتالله رضا (۱۲۹۹- ۱۳۸۹)عنایتالله رضا 18خرداد سال 1299 در خانوادهای روحانی در رشت به دنیا آمد.نام خانوادگی او منسوب به حاجی آقا رضاست که از مجتهدین عالیقدر گیلان بوده است.وی تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در شهرهای رشت و تهران گذراند و در سال 1316 دیبلم متوسطه را در رشته ادبیات از دبیرستان دارالفنون اخذ کرد و سپس در همان سال در دانشکده افسری ثبت نام کرد و در سال 1318 به جرگه افسران ارتش ایران پیوست.رضا، پس از پایان دانشکده افسری، در نیروی هوایی ارتش پذیرفته شد و در آنجا دوره خلبانی هواپیماهای جنگی را گذراند. در همین دوره بود که فعالیتهای سیاسی خود را آغاز کرد و به سبب همین فعالیتها، در سال 1325 به تبعیدی ناخواسته رفت که حدود 20 سال به طول انجامید.او در دوره تبعید، نخست در دانشکده حزبی شهر باکو موفق به اخذ مدرک لیسانس شد. و پس از آن از پایان نامه (رشته دکترای رشته فلسفه دانشگاه دولتی) خود با عنوان " اندیشه های کسروی " به راهنمایی پروفسور ماکاولسکی -از استادان بزرگ فلسفه در اتحاد جماهیر شوروی- با درجه عالی دفاع کرد.دکتر رضا سرانجام در سال 1347به ایران بازگشت و در کتابخانه پهلوی که در آن زمان یکی از مراکز ایران شناسی بود به کار مشغول شد و سپس برای تدریس در مراکز دانشگاهی به همکاری دعوت شد.پس از 1357 در کنار تدریس در دانشگاهها به عنوان مشاور عالی علمی در پژوهشگاه علوم انسانی و سپس در سال 1365 در مرکز دائرهالمعارف بزرگ اسلامی به عنوان مدیر بخش جغرافیا و عضو شورای عالی علمی به همکاری پرداخت که این همکاری تا به امروز ادامه دارد.وی دارای بیش از 120مقاله در دائرهالمعارف بزرگ اسلامی و بیش از 60 مقاله در مجلات و نشریات خارج از مرکز دائرهالمعارف و همچنین10مقاله ترجمه شده در مجلات و نشریات مختلف است.برخی از آثار عنایتالله رضا:•اورارتو •تمدن ایران ساسانی نوشته لوکونین •طبقه جدید تحلیلی از تحول جامعه کمونیست نوشته میلوان جیلاس •اسرار مرگ استالین نوشته آوتور خانوف •به زمامداران شوروی نوشته سولژنیتسین •منابع کمونیسم روسی و مفهوم آن نوشته نیکلای الکساندرویچ بردیایف •نیکتا خروشچف، سالهای حاکمیت به ضمیمه متن کامل گزارش خروشچف در جلسه •سری کنگره بیستم شوروی •گفتوگو با استالین، نوشته میلوان جیلاس •سیزده روزیکه کرملین را لرزاند (انقلاب مجارستان) نوشته تیبور مرای •خاطرات بوریس باژانف، رئیس دبیرخانه دفتر سیاسی حزب کمونیست اتحاد شوروی •تاریخ سری جنایتهای استالین، نوشته آرلف •شهرهای ایران در دوران پارتیان و ساسانیان، نوشته پیگولوسکایا •اعراب حدود مرزهای روم شرقی و ایران در سده های 4-6 میلادی، نوشته پیگولوسکایا •آذربایجان واران ( آلبانیای قفقاز) •ایران از دوران باستان تا آغاز عهد مغول •کمونیسم و دموکراسی •مارکسیسم و ماجرای بیگانگی انسان •ایران و ترکان در روزگار ساسانیان •کمونیسم اروپایی عنایتالله رضا از جمله چهرههای شاخص در حوزه تاریخ و فرهنگ ایران به شمار میرود که منبع و مرجعی مطئمن و بی جانشین برای حل برخی از معضلات و پرسشها درباره تاریخ تمدن و فرهنگ ایران به شمار میرفت.پروفسور عنایتالله رضا،چهره نامدار عرصه تاریخ و فرهنگ ایران بعد از گذشت 9 دهه از عمر پربار فرهنگیاش، در سال 1389 بر اثر ایست قلبی درگذشت.iranboom.ir/nam-avaran/49-bozorgan/2081-e…

