🔴ملاحظات حقوق بشری غایب بزرگ تفاهم نامه ایران و آمریکا؛ غلبه معادلات ژئوپلتیک بر مطالبات مردم ایران…
انتشار: 2026/06/27 14:44 UTC
🔴ملاحظات حقوق بشری غایب بزرگ تفاهم نامه ایران و آمریکا؛ غلبه معادلات ژئوپلتیک بر مطالبات مردم ایران✍محمدعلی علیان🔺با امضای یادداشت تفاهم اخیر میان ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی توسط روسای جمهور دو طرف و انتشار متن آن، نکته قابل تامل این است که محورهای اصلی این تفاهمنامه (MOU) حول پایان جنگ، عدم مداخله طرفین در امور یکدیگر، مسائل مربوط به برنامه هستهای جمهوری اسلامی، رفع یا تعلیق برخی محدودیتها، تضمین آزادی دریانوردی تجاری در تنگهی هرمز، آزادسازی بخشی از داراییهای بلوکه شده و سازوکار مذاکرات بعدی جهت دستیابی به توافق نهایی، تنظیم شده است و در متن منتشر شده اشاره مستقیمی به حقوق بشر، آزادیهای مدنی، برگزاری همهپرسی و انتخابات آزاد، حقوق زندانیان سیاسی و تضمین دادرسی عادلانه و لغو مجازات اعدام دیده نمی شود!🔺ظاهراً برخلاف ادعاهای اولیهی مقامات آمریکایی، ماهیت یادداشت تفاهم مذکور یک توافق امنیتی-سیاسی برای کاهش تنشها و مدیریت بحران است که بر اساس منافع ملی آمریکا و شرکای منطقهای آن تدوین شده بطوریکه به روشنی موضوعاتی چون ثبات منطقه، امنیت انرژی، پرونده هستهای جمهوری اسلامی و حل و فصل منازعات ژئوپولتیک در اولویت قرار گرفته و با تقلیل مقوله حقوق بشر به مساله داخلی و تصریح بر عدم دخالت در امور داخلی طرفین، این موضوع مورد اهمیت برای شهروندان ایرانی، به حاشیه رانده شده است.🔺پیشتر برخی منتقدان سیاست خارجی دولت ترامپ بارها گفتهاند که واشنگتن در عرصهی عمل، میان "حقوق بشر" و "منافع ژئوپلتیک" دومی را انتخاب می کند. با توجه به خروج دولت آمریکا از شورای حقوق بشر سازمان ملل و نداشتن اهرم کافی برای اثرگذاری بر وضعیت حقوق بشر در ایران، به نظر میرسد که دولت ترامپ در ازای تامین خواستههایش و دریافت برخی امتیازات از جمهوری اسلامی در زمینهی مسائل هستهای و منطقهای، پرونده حقوق بشر را از بسته تعاملات دیپلماتیک و حتی اعمال فشارهای تبلیغاتی کنار بگذارد. برای تغییر این پارادایم و معادله، تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد که کارآمدترین مسیرها عمدتاً از طریق سازماندهی اجتماعی، تولید و ترویج گفتمان غالب و افزایش هزینههای سیاسی نادیده گرفتن حقوق اساسی مردم شکل گرفتهاند. مطالبات سنجش پذیر مردم ایران در زمینه حقوق بشر شامل: آزادی زندانیان سیاسی و عقیدتی، آزادی رسانه ها و رفع محدودیت اینترنت، حق تشکل یابی صنفی مستقل، استقلال و پاسخگویی دستگاه قضایی، برسمیت شناختن حق همهپرسی و انتخابات آزاد بدون هیچ قید و شرطی، رفع تبعیض های قانونی بویژه از اقلیت های قومی و مذهبی و بهائیان و...بر مبنای اعلامیه جهانی حقوق بشر، حقوق بنیادینی هستند که نادیده گرفتن آنها توسط قدرت های جهانی و نهادهای بین المللی در تعامل با یک نظام حکومتی امکانپذیر نیست.🔺متاسفانه به دلیل عدم همگرایی اپوزیسیون حول محور مطالبات و حقوق اساسی مردم و عدم توافق حداقلی بر مبانی حقوق بشر، اصول دموکراتیک، انتخابات آزاد و...وزن و اثرگذاری آنها بر مذاکرات بینالمللی پیرامون وضعیت کشور بشدت ناچیز است و طرفین گفتگو از این مولفه اغماض میکنند. البته بخش اقتدارگرای اپوزیسیون که برخی سخنگویانش حتی وعده اعدام منتقدان و مخالفانش را در صورت دستیابی به قدرت میدهد و درپی احیای ساواک با سازوکارهای گذشته جهت اعمال فشار بر منتقدان دموکراسیخواه است یا نسبت به حقوق زنان و اقوام بعضاً گارد مخالف دارد، اخلاقاً خود را در موضوع پیگیری حقوق مردم ایران در موضع انفعالی قرار داده و خلع سلاح کرده است.🔺تجربه کشورهایی چون آفریقای جنوبی، شیلی و لهستان نشان میدهد که اتحادیهها و انجمنهای صنفی، تشکلهای دانشجویی و سازمانهای مدنی اغلب نقش مهمتر و عمده تری نسبت به احزاب و جریانات سیاسی در احقاق حقوق و تغییرات نهادی پایدار داشتهاند، بنابراین در حوزه روابط بینالملل معمولاً زمانی مسائل حقوق بشری وارد متن توافقها میشود و ضمانت اجرا مییابد که آن مطالبات به یک نیروی سیاسی و مدنی سازمانیافته و قدرتمند تبدیل شده باشد، بعبارتی شرایط به گونهای رقم بخورد که هزینه نادیده گرفتن آنها برای نهادهای بینالمللی و قدرتهای خارجی از هزینه توجه کردن به آنها بویژه نزد افکار عمومی دنیا بیشتر شود.#نه_به_جمهوری_اسلامی#عدالت_رفاه_دموکراسی #نه_به_اعدام #زن_زندگی_آزادی@IranianRepublic