تنگه هرمز؛ حاکمیت ملی در ترازوی حقوق بینالمللرویکردهای آشتی ناپذیر و پافشاری بر مواضع جناحی، بار…
انتشار: 2026/07/15 18:57 UTC
تنگه هرمز؛ حاکمیت ملی در ترازوی حقوق بینالمللرویکردهای آشتی ناپذیر و پافشاری بر مواضع جناحی، بار دیگر فرصت تاریخی دستیابی به یک توافق پایدار میان ایران و آمریکا را سوزاند. پرسش پایه ای این است که چرا باید منافع ملی و معیشت یک ملت نود میلیونی، قربانی شعارها و خطابههای بیحاصل شود؟ برای درک ابعاد حقوقی و فرار از تحلیلهای شعاری، ارزیابی مستند زیر تصویری روشن از واقعیتهای تنگه هرمز ارائه میدهد:نخست، جمهوری اسلامی ایران بهتر است بهجای تکیه بر استدلالهای حقوقی مورد مناقشه، به اکثریت قاطع ۱۷۲ کشور عضو کنوانسیون ۱۹۸۲ جامائیکا بپیوندد و از تکروی بپرهیزد. با اینهمه، انصاف حکم میکند یادآوری شود که آمریکا نیز عضو این کنوانسیون نیست و صرفاً بر مبنای حقوق عرفی بینالمللی ادعای حق عبور میکند؛ بنابراین این توصیه باید متوجه هر دو طرف باشد، نه فقط ایران. می توان این مطلب را در مذاکرات یادآور شد.دوم، تنگه هرمز از نظر حقوقی یک «تنگه بینالمللی» است — تنگهای طبیعی که کشتیرانی را میان دو بخش از دریاهای آزاد یا مناطق انحصاری اقتصادی برقرار میکند. طبق کنوانسیون ۱۹۸۲، رژیم «عبور ترانزیتی» بر چنین تنگههایی حاکم است: حقی غیرقابلتعلیق که به کشتیها و هواپیماهای همه کشورها اجازه عبور مستمر، سریع و بدون مانع میدهد و کشورهای ساحلی نمیتوانند آن را ممنوع یا معلق کنند. البته ایران هنگام امضای این کنوانسیون در ۱۹۸۲، اعلامیهای ثبت کرد مبنی بر اینکه فقط کشورهای عضو میتوانند از این حق بهرهمند شوند؛ استدلالی مبتنی بر اصل عمل متقابل که باید در هر تحلیل حقوقی منصفانه لحاظ شود، حتی اگر نهایتاً رد شود.سوم، استناد به کنوانسیون ژنو ۱۹۵۸ و عرض سهمایلی دریای سرزمینی، از نظر تاریخی گمراهکننده است، چون این وضعیت هرگز در عمل برقرار نبوده: ایران در ۱۹۵۹ (پیش از نهاییشدن مذاکرات ژنو) قلمرو آبی خود را به ۱۲ مایل گسترش داد، و عمان هم در ۱۹۷۲ همین کار را کرد. از آن پس، کل عرض تنگه (حدود ۲۱ مایل در باریکترین نقطه) توسط آبهای سرزمینی این دو کشور پوشش داده میشود. بنابراین باید تحلیل را بر مبنای خط منصف مصوب موافقتنامه ۱۹۷۴ ایران-عمان و رژیم عبور ترانزیتی کنوانسیون ۱۹۸۲ (یا دستکم عبور بیضررِ غیرقابلتعلیق طبق حقوق عرفی) استوار کرد، نه بر فرضیهای که هیچگاه محقق نشد.چهارم، طرح رسمی تفکیک ترافیک (TSS) مصوب سازمان بینالمللی دریانوردی در آبهای سرزمینی عمان واقع است، هرچند بخشهایی از مسیرهای تاریخی کشتیرانی از آبهای ایرانی هم عبور میکردهاند. این نکته اهمیت دارد چون در دور اخیر تنشها، ایران طرح رقیب و بازطراحیشدهای منتشر کرده که مسیرها را عامدانه به داخل آبهای تحت نظارت سپاه هدایت میکند؛ اقدامی که از نظر عملیاتی واقعیت میدانی را تغییر میدهد، فارغ از مشروعیت حقوقی آن.نتیجهصرفنظر از اینکه کدام چارچوب حقوقی (کنوانسیون ۱۹۸۲، عرف بینالمللی، یا حتی فرض نامحتملِ حاکمیت مطلق دو کشور ساحلی) مبنای تحلیل قرار گیرد، هیچیک از این چارچوبها به ایران حق محدودسازی، اخذ عوارض، یا توقیف و حمله به کشتیهای تجاری بیطرف در حال عبور مسالمتآمیز از تنگه هرمز نمیدهد. این نکته، فارغ از داوری درباره مشروعیت جنگ جاری یا محاصره آمریکا، پایهایترین معیار حقوقیای است که هر دو طرف باید در سیاست دریایی خود رعایت کنند.#یدالله_کریمی_پور #karimipour_k
پستهای تلگرام — جامعهشناسانِ ایرانی
🔻امارات متحده عربی میگوید که همه مبادلات مالی و تجاریاش با ایران را تا اطلاع ثانوی متوقف کرده. ساعاتی قبل از اعلام این تصمیم، وزارت دفاع امارات گفته بود تهران دو موشک بالستیک به طرف امارات شلیک کرده؛ ایران این اتهام را رد کرده. همزمان رئیس ستاد کل نیروهای مسلح ایران گفته هرگونه کمک کشورهای منطقه به آمریکا، به معنای همکاری با نیروهای نظامی این کشور است.گفتوگو با مهرداد فرهمند، تحلیلگر مسائل خاورمیانه@BBCPersian
📖مجله فارن افرز🗓شماره سپتامبر و اکتبر ۲۰۲۶🆔 @mohammadreza_dadgostar
🔻سفر امروز محمدباقر قالیباف به بغداد در صدر اخبار رسانههای منطقه است که از نزدیک آن را دنبال میکنند.رئیس مجلس ایران در مقطعی حساس به بغداد سفر کرده. تکلیف تفاهمنامه و ادامه آتشبس تهران و واشنگتن روشن نیست، تنها دو روز از حمله پهپادی به دفتر نخستوزیر کردستان عراق میگذرد که اربیل ایران را در پس آن میداند و تا سی سپتامبر، ضربالاجل دولت عراق برای خلع سلاح گروههای شیعه هوادار ایران هم چیزی نمانده است.این سفر همچنین پس از سفر چهار روزه اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس سپاه به بغداد صورت میگیرد که آن هم همچنان در کانون توجه رسانههاست.bbc.in/3UInnmD@BBCPersian
هیوا سیفیزاده، خواننده ایرانی که در جریان تکخوانی در «عمارت روبرو» در اسفند ۱۴۰۳ بازداشت شده بود، اعلام کرد در دادگاه بدوی برای او حکم چهار سال حبس صادر شده است. خانم سیفیزاده با انتشار یک ویدیو در حساب اینستاگرامش ضمن اعلام این خبر گفت: من به جرم تشویق به فساد و فحشا به چهار سال حبس تعزیری محکوم شدم….کدام رفتار مشخص من مصداق تشویق به فساد و فحشا بوده؟ اساسا خواندن شعر سعدی یا آواز ایرانی چطور میتواند مصداق تشویق به فساد و فحشا باشد؟»bbc.in/4hHKkAa@BBCPersian
🖋مهرنوش پورضیاییبیبیسی، واشنگتندر حالی که دونالد ترامپ روز سهشنبه در پیامی همراه با تصویری تولیدشده توسط هوش مصنوعی از عملکرد دولتش در تنگه هرمز تمجید کرد، شماری از رسانههای آمریکایی گزارشها و تحلیلهایی منتشر کردهاند که تصویری پیچیدهتر از وضعیت این آبراه ارائه میدهند. این گزارشها، علاوه بر بررسی امنیت کشتیرانی، به بحث درباره هزینههای نظامی آمریکا، آینده حضور این کشور در خلیج فارس و خطرات احتمالی تشدید دوباره بحران پرداختهاند.روزنامه والاستریت ژورنال در گزارشی از افزایش حملات ایران به کشتیها در تنگه هرمز و نبود واکنش نظامی مستقیم آمریکا خبر داده است. این روزنامه مینویسد تداوم حملات ایران بدون پاسخ نظامی واشنگتن، به افزایش خطر عبور و مرور دریایی در تنگه هرمز انجامیده و نگرانی برخی از متحدان عرب آمریکا را برانگیخته است. به نوشته والاستریت ژورنال، این کشورها از آنچه فقدان راهبردی روشن از سوی آمریکا برای پایان دادن به جنگ میدانند ناراضیاند.این روزنامه به نقل از شرکت خطرسنجی دریایی ماریسکس خبر داده که تنها در ماه اوت تا کنون ۱۴ حمله به کشتیها در تنگه هرمز یا بابالمندب انجام شده است. بر اساس گزارش این روزنامه به نظر میرسد که بخش عمدهای از حملات علیه نفت کشهای چارتر شده امارات متحده عربی بوده که برای دور زدن بحران، نفت را از داخل تنگه به کشتیهایی که بیرون از آن منتظر دریافت بار هستند منتقل میکنند تا به بازار جهانی برسند. این روزنامه نوشته امارات با این شیوه توانسته میزان فروش نفت خود را از دوران پیش از جنگ هم بیشتر کند و به ۳/۹ میلیون بشکه در روز برساند. در حالی که میزان تولید نفت کویت عراق و عربستان سعودی دست کم ۲۰ درصد زیر میزان تولید پیش از جنگ آنهاست.ادامه مطلب را از لینک زیر در وبسایت بیبیسی فارسی بخوانید.bbc.in/4qoZwEp@BBCPersian
🔻قالیباف به بغداد رفتبه گزارش رسانههای ایران، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی برای دیدار با مقامهای ارشد عراقی عازم بغداد، پایتخت این کشور شده است.هدف از این سفر «گفتوگو درباره ارتقای روابط دوجانبه، امنیت مرزها، مبارزه با تروریسم و توسعه همکاریهای اقتصادی» اعلام شده است.آقای قالیباف در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «همسایگی ایران و عراق بر پایه برادری در سختترین روزها، مقاومت در برابر دخالت بیگانگان و باور به سرنوشت مشترک دو کشور بنا شده است.»یک هیئت از مجلس ایران هم او را در این سفر همراهی خواهند کرد.آقای قالیباف در گفتوگوهای ایران و آمریکا از مذاکرهکنندگان ارشد ایران بود.bbc.in/4wx49hj@BBCPersian