قاعده مذاکره ! جعفر بخشی بی نیازهیات ایرانی پس از ۱۸ ساعت رایزنی فشرده در خاک سوئیس بدون آنکه دستاو…
انتشار: 2026/06/23 16:49 UTC
قاعده مذاکره ! جعفر بخشی بی نیازهیات ایرانی پس از ۱۸ ساعت رایزنی فشرده در خاک سوئیس بدون آنکه دستاوردی ملموس به دست آید یا یک خروجی قابل قبولی به افکار عمومی ارائه دهد ؛ راهی تهران شد. نه لبخندِ دیپلماتیک مرسومی در کار بود ؛ نه سلام و احوال پرسی گرم. نه عکس یادگاری که حکایت از اراده برای گشایش داشته باشد و نه حتی تفاهمی حداقلی که کورسوی امیدی برای آینده باز کند. این خروجِ بی سر و صدا و خالی از دستاورد بیش از آنکه نشان دهنده یک تاکتیک دیپلماتیک باشد زنگ خطری ست برای آنچه قاعده مذاکره مینامیم. واقعیت این است که مذاکره یا گفت و گو بیش از آنکه یک فرآیند فنی و حقوقی باشد ؛ یک هنرِ ارتباطی ست. وقتی طرفین پس از ساعتها گفتوگو ؛ حتی در لایه ظاهری و پروتکلهای دیپلماتیک نیز به ادبِ مذاکره پایبند نیستند این پیامِ ضمنی به افکار عمومی و طرف مقابل مخابره میشود که گویی میزِ گفتوگو تنها برای رفع تکلیف پهن شده است. نقد اساسی به این سبک رفتار نه بر سرِ محتوایِ توافق که اساساً هنوز وجود ندارد ؛ بلکه بر سرِ قواعد بازی ست. اگر قرار بر تغییر مسیر و رسیدن به توافقی ست که گرهی از کلاف سردرگمِ مشکلات بگشاید ؛ این نحوه کُنش حتماً که غلط است. در دنیای سیاست همان قدر که محتوا اهمیت دارد ؛ فرم نیز تعیین کننده است. وقتی فرمِ مذاکره ؛ به معنای نادیده گرفتن بدیهیات دیپلماتیک و حذفِ نشانههای رفاقت و تفاهم باشد ؛ رسیدن به توافق در پشت صحنه حتی اگر اتفاق بیفتد ؛ نزد جامعه بینالملل و افکار عمومی فاقد مشروعیت خواهد بود. مذاکره میدانِ بودن یا نبودن نیست. میدانِ ساختنِ فضایی برای زیستن است. وقتی هیات ایرانی بدون تفاهم و بدون حتی یک قابِ مشترک و ابهامات بسیار سوییس را ترک میکند یعنی ما هنوز قواعدِ این میدان را نپذیرفتهایم. دیپلماسی ؛ هنرِ ممکنهاست و اولین قاعده ممکن سازی ؛ حفظِ کرامتِ گفتوگوست. با این دست فرمان ؛ نه تنها دیوار بیاعتمادی فرو نمیریزد بلکه خشت روی خشتِ آن گذاشته میشود. مذاکره بدون آداب و احترامِ متقابل بیش از آنکه گفتوگو باشد یک منازعه فرسایشی ست که نه تنها برای ملت دستاوردی ندارد بلکه زمان را به عنوان تنها داراییِ استراتژیک از کف میبرد. وقت آن است که در قواعد این بازی بازنگری کنیم. پیش از آنکه این قاعده مذاکره خود به سدی نفوذ ناپذیر در برابر هر گونه توافق تبدیل شود. یقه گیری ها و شاخ و شانه کشیدن ها هیچ مذاکره و گفت و گویی را به خانه نبرده و منبعد نیز نخواهد برد #فرهیختگان راهی به رهایی