🔵 نقد افکار یا نقد افراد؟آیا نقد یک متفکر، مستلزم داوری درباره شخصیت اوست؟علی زمانیان در واکنش به س…
انتشار: 2026/08/22 13:30 UTCدریافت: 2026/08/22 20:18 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/22 20:18 UTC
🔵 نقد افکار یا نقد افراد؟آیا نقد یک متفکر، مستلزم داوری درباره شخصیت اوست؟علی زمانیان در واکنش به سخنان اخیر موسی غنینژاد درباره علی شریعتی، از همین پرسش آغاز میکند و میان دو مفهوم تمایز میگذارد: نقد اندیشه و تخریب اندیشمند.او اصل نقد پیشینیان را نهتنها مجاز، بلکه لازمه پیشرفت فکری جامعه میداند. مسئله از نظر او از جایی آغاز میشود که بهجای واکاوی یک اندیشه، شخصیت صاحب آن اندیشه موضوع داوری اخلاقی قرار میگیرد.زمانیان مینویسد:«همانگونه که باستانشناس سفال را میکاود نه سفالگر را، نقد نیز باید لایههای پنهان یک اندیشه را بکاود، نه زندگی صاحب اندیشه را.»از همین منظر، او نقد عبدالکریم سروش بر ایدئولوژی شریعتی را ــ مستقل از موافقت یا مخالفت با نتیجه آن ــ نمونهای از مواجهه با ایده میداند؛ اما کاربرد تعبیر «شیاد» درباره شریعتی از سوی غنینژاد را از این جنس نمیبیند.نویسنده یک قدم جلوتر میرود و چنین برخوردهایی را نوعی «سرمایهسوزی فرهنگی» مینامد:«شریعتی، فارغ از هر نقدی که به او داشته باشیم، تاریخ یک ملت است، روایت یک نسل است، حافظه یک جریان است.»و در پایان تفاوت میان نقد و حذف را چنین صورتبندی میکند:«شریعتمداری شدن چه آسان و منتقد شدن چه دشوار.»✍️ علی زمانیان📅 ۲۶ مرداد ۱۴۰۵منبع: خرد منتقدفرهیختگانشاید این بحث را بتوان از شخص شریعتی و غنینژاد هم فراتر برد.تاریخ اندیشه بدون نقد پیش نمیرود و هیچ متفکری نیز نباید به دلیل جایگاه تاریخیاش از نقد مصون باشد. اما از آن طرف، تبدیل شخصیت یک متفکر به موضوع اتهام اخلاقی هم الزاماً چیزی درباره درستی یا نادرستی اندیشههای او ثابت نمیکند.پس مرز کجاست؟آیا در نقد یک متفکر، شخصیت و انگیزههای او اساساً بیاهمیتاند؟ یا گاهی شناخت شخصیت، منافع و انگیزههای صاحب یک اندیشه نیز بخشی مشروع از نقد تاریخی است؟این پرسش شاید بحث را از دوگانه ساده «دفاع یا حمله به شریعتی» یک قدم جلوتر ببرد.#علی_شریعتی #موسی_غنینژاد #علی_زمانیان #نقد #روشنفکری #تاریخ_اندیشه#فرهیختگان#فرهیختگان؛ راهی به رهایی
پستهای تلگرام — فرهیختگان
🔴 اقتصاد، امنیت و نقطه تحمل جمهوری اسلامی🎙 گفتوگوی رضا علیجانی با بیبیسیرضا علیجانی در این گفتوگو وضعیت کنونی جمهوری اسلامی را از زاویه پیوند میان بحران اقتصادی، امنیت داخلی و بنبست سیاست خارجی بررسی میکند و معتقد است نشانههای تازهای در سخنان مقامهای جمهوری اسلامی دیده میشود که از افزایش نگرانی نسبت به تابآوری اقتصادی و اجتماعی کشور حکایت دارد.او به سخنان اخیر محمدباقر قالیباف، مسعود پزشکیان و عبدالناصر همتی استناد میکند و بهویژه بر این گزاره قالیباف دست میگذارد که برخورداری از قدرت نظامی، در شرایطی که مردم با گرسنگی و رکود اقتصادی مواجه باشند، برای دوام یک نظام سیاسی کافی نیست.به تحلیل علیجانی، مسئله فقط تورم و کاهش درآمدهای دولت نیست؛ بحران اقتصادی میتواند مستقیماً به مسئله امنیت داخلی تبدیل شود. اعتراض بازنشستگان، کارگران، پرستاران و دیگر گروههای مطالبهمحور یک وجه ماجراست و اختلال در امور روزمرهای چون پرداخت حقوق، تأمین سوخت و خدمات عمومی میتواند وجه دیگری از آن باشد.او همچنین معتقد است تهران و واشنگتن هر یک بر آسیبپذیری اقتصادی طرف مقابل حساب کردهاند؛ اما این پرسش را مطرح میکند که آستانه تحمل کدام طرف پایینتر است؟در بخش دیگری از گفتوگو، احتمال بازگشت به مسیر تفاهم و مذاکره و موانع سیاسی آن در تهران و واشنگتن بررسی میشود.🎧 نسخه کاملتر تحلیل رضا علیجانی در فایل صوتی:شنیدن فایل صوتی در آرشیو رضا علیجانیفرهیختگان:فارغ از ارزیابی تحلیل علیجانی، یک پرسش از دل این بحث بیرون میآید که شاید از دعواهای معمول جناحی مهمتر باشد:امنیت یک کشور تا کجا میتواند بر قدرت نظامی و توان سرکوب متکی باشد، اگر اقتصاد توان تأمین زندگی روزمره شهروندان را از دست بدهد؟و مهمتر:آیا فشار اقتصادی در نهایت حکومت را به مصالحه در سیاست خارجی سوق میدهد، یا پیش از آن به سختگیری بیشتر در داخل منجر خواهد شد؟#رضا_علیجانی #اقتصاد_ایران #امنیت_ملی #بحران_اقتصادی #سیاست_خارجی #مذاکره#صدای_فرهیختگان#فرهیختگان؛ راهی به رهایی
🍳 مرغانهمسمن؛ غذایی که «مرد را از خوردن آن سیری نیاید»در «کارنامه خورش» نادرمیرزا قاجار، بعضی غذاها نه با تشریفات بسیار، بلکه با یک ویژگی مهم معرفی میشوند: زود آماده شدن.پس از نیمرو، این بار نوبت «مرغانهمسمن» است؛ ترکیبی ساده از تخممرغ، پیازداغ و طعم ترش غوره یا اناردان که نویسنده دربارهاش تعبیر وسوسهکنندهای دارد:«مرد را از خوردن آن سیری نیاید.»📜 نوشتار اصلیمرغانهمسمنگفت «اینگونه من نیکو توانم پخت که مرد را از خوردن آن سیری نیاید و این نیز زود به دست آید، اگر به چیزی دیگر دسترس نباشد. و آن چنین باشد که غوره یا اناردان تازه یا خشک یا غورهغوره، پس از آنکه پیازداغ آماده کرده باشند، به روغن ریزند و اندکی آب ریزند و برافروزند تا پخته گردد. چون نزدیک باشد که به روغن نشیند، تخم ماکیان در آن شکنند و سر دیگ بنهند که تخم ماکیان با آب روغن پخته گردد و سخت نگردد. پلپل و نمک به اندازه افشانند، با چلو خورند، بس نیکو است. با نان نیز خورند.»📚 مأخذ: نادرمیرزا قاجار، کارنامه خورش: دستور غذاهای نادرمیرزا قاجار، بهکوشش نازیلا نظمی، تهران: نشر اطراف، ۱۳۹۹، ص ۳۲۶.✍️ سفرهنگار#مرغانه_مسمن #تاریخ_غذا #آشپزی_ایرانی #نادرمیرزا_قاجار #کارنامه_خورش#فرهیختگان#فرهیختگان؛ راهی به رهایی
🎥 مرشایمر: آمریکا به اهداف استراتژیک خود در جنگ با ایران نرسیده استجان مرشایمر، نظریهپرداز برجسته روابط بینالملل و از چهرههای مکتب رئالیسم، در تحلیلی در ۱۷ اوت ۲۰۲۶ وضعیت جنگ و تقابل ایران و آمریکا را بررسی کرده و به این نتیجه میرسد که واشنگتن نهتنها به اهداف اولیه خود نرسیده، بلکه اکنون با گزینههای بسیار محدودتری روبهروست.به روایت مرشایمر، آمریکا در آغاز جنگ چهار هدف عمده داشت:تغییر رژیم در ایران، از میان بردن توان غنیسازی هستهای، نابودی توان موشکی دوربرد و قطع حمایت ایران از حوثیها، حزبالله و حماس.او معتقد است هیچیک از این چهار هدف محقق نشده است.مرشایمر سپس به تغییر اهداف آمریکا اشاره میکند و میگوید اکنون بازگشایی تنگه هرمز و رسیدن به توافق هستهای در مرکز توجه واشنگتن قرار گرفتهاند؛ تغییری که از نظر او خود نشاندهنده فاصله بسیار زیاد میان اهداف ابتدای جنگ و وضعیت کنونی است.بخش مهم دیگری از تحلیل او به توان ادامه محاصره دریایی ایران اختصاص دارد. مرشایمر استدلال میکند طولانیشدن حضور نیروی دریایی آمریکا، فرسایش نیروها و تجهیزات و نیاز همزمان واشنگتن به حفظ قدرت دریایی در شرق آسیا، امکان ادامه این وضعیت را دشوار کرده است.او همچنین فشار ناشی از اختلال در مسیرهای انتقال انرژی، وضعیت تنگه هرمز و بابالمندب و مصرف ذخایر استراتژیک نفت را از عواملی میداند که هزینه ادامه وضعیت فعلی را برای آمریکا افزایش میدهد.نتیجهای که مرشایمر میگیرد صریح است:آمریکا از اهداف بسیار بزرگ ابتدای جنگ به مجموعهای بسیار محدودتر از اهداف رسیده، در حالی که ابزارهایش برای وادار کردن ایران به پذیرش خواستههای واشنگتن نیز کاهش یافته است.از همینجا او این پرسش را مطرح میکند که آیا ایالات متحده در نهایت ناچار خواهد شد برای بازگشایی تنگه هرمز بخش قابل توجهی از خواستههای ایران را بپذیرد؟🎥 ویدئو: تحلیل جان مرشایمر ــ ۱۷ اوت ۲۰۲۶فرهیختگانفارغ از اینکه با نتیجهگیری مرشایمر موافق باشیم یا نه، یک بخش تحلیل او ارزش تأمل بیشتری دارد:معیار پیروزی در یک جنگ چیست؟اگر کشوری وارد جنگی با مجموعهای از اهداف مشخص شود، اما در ادامه ناچار شود اهداف خود را یکییکی محدود کند، آیا هنوز میتوان درباره پیروزی یا شکست صرفاً با شمارش حملات، خسارتها و توان نظامی طرفین داوری کرد؟و از سوی دیگر، آیا نرسیدن آمریکا به اهداف اولیه الزاماً به معنای دستیابی ایران به اهداف استراتژیک خود است؟این دو گزاره لزوماً یکی نیستند.#جان_مرشایمر #ایران #آمریکا #تنگه_هرمز #جنگ #سیاست_خارجی#فرهیختگان#فرهیختگان؛ راهی به رهایی
🔴 ۷۵ درصد مردم مخالف فیلترشکناند؛ یا مجبور به استفاده از آن؟یک مقام دولتی میگوید گزارشهای امنیتی نشان میدهد فیلترشکنها راه نفوذ و جاسوسی را آسانتر کردهاند و حدود ۷۵ درصد مردم مخالف استفاده از فیلترشکن هستند.محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی رئیسجمهور، نکته دیگری هم گفته که شاید از خود این آمار مهمتر باشد:💰 فروش فیلترشکن سالانه ۷ تا ۱۲ هزار میلیارد تومان عایدی دارد؛ اما نمیدانیم این پول به جیب چه کسانی میرود.اینجاست که ماجرا کمی عجیب میشود.اگر فیلترشکن تهدید امنیتی است،اگر ۷۵ درصد مردم آن را نمیخواهند،و اگر تجارتش هزاران میلیارد تومان پول تولید میکند...یک سؤال ساده باقی میماند:پس چرا مردم اصلاً فیلترشکن میخرند؟مردم یک روز صبح بیدار شدند و دستهجمعی تصمیم گرفتند برای دسترسی معمولی به اینترنت، پول بدهند، سرعتشان را پایین بیاورند، تبلیغات عجیب ببینند، اطلاعاتشان را از سرورهای ناشناس عبور دهند و احتمال آلودگی گوشی و کامپیوترشان را بالا ببرند؟یا سیاست فیلترینگ، خودش تقاضا برای همان ابزاری را ساخته که حالا تهدید امنیتی معرفی میشود؟تناقض جالبتر همینجاست:حکومت سایت و پلتفرم را فیلتر میکند → مردم فیلترشکن نصب میکنند → بازار چند هزار میلیاردی فیلترشکن شکل میگیرد → نهادهای امنیتی میگویند فیلترشکن راه نفوذ دشمن را باز میکند → دولت هم میگوید نمیدانیم پول این بازار به جیب چه کسانی میرود.یعنی برای مقابله با یک «تهدید»، سازوکاری ساختهایم که ممکن است خودش تهدید امنیتی دیگری تولید کرده باشد.و البته یک سؤال چند هزار میلیارد تومانی هم باقی میماند:اگر فروش فیلترشکن ۷ تا ۱۲ هزار میلیارد تومان گردش مالی دارد، واقعاً هیچکس نمیداند فروشندگان اصلی چه کسانیاند؟یا بهتر است سؤال را جور دیگری بپرسیم:چه کسی از ادامه فیلترینگ سود میبرد؟💬 و یک سؤال عملیتر:اگر فردا صبح فیلترینگ شبکههای اجتماعی و سرویسهای پرکاربرد برداشته شود، با فیلترشکنتان چه میکنید؟👇 در نظرسنجی پست بعدی رأی بدهید.و اگر فکر میکنید سؤال مهمتر این است که بازار ۷ تا ۱۲ هزار میلیارد تومانی فیلترشکن در اختیار چه کسانی است، نظرتان را در کامنتها بنویسید.🔄 این پست را برای کسی بفرستید که فکر میکنید باید پاسخ این سؤال را بداند.📌 منبع اظهارات: گفتوگوی محمدجعفر قائمپناه با ایسنا ــ ۲۵ مرداد ۱۴۰۵#فیلترینگ #فیلترشکن #اینترنت #امنیت_سایبری #قائم_پناه#فرهیختگان#فرهیختگان؛ راهی به رهایی
🎞 «خَزپوش»؛ ایرانِ عصر ناصری در یک فیلم صامت صدسالهتصویری از ایران، ساختهشده نه در ایران، بلکه در ارمنستان شوروی در سال ۱۹۲۷؛ فیلمی که امروز خود به سندی از نگاه سینمای آن دوران به تاریخ ایران تبدیل شده است.«خَزپوش» ساخته هامو بیک نازاریان، از چهرههای مهم سینمای آغازین ارمنستان، بر اساس داستانی از رافی ساخته شده است؛ نویسندهای که از پیشگامان رمان تاریخی ارمنی بهشمار میرود.فیلم، ایرانِ دوران ناصرالدینشاه قاجار را روایت میکند و خیزش دهقانان و پیشهوران، نفوذ بریتانیا و ماجرای تحریم تنباکو را در مرکز داستان خود قرار میدهد.تماشای «خزپوش» نزدیک به یک قرن پس از ساختهشدنش فقط تماشای یک فیلم تاریخی نیست؛ فرصتی است برای دیدن اینکه ایران و یکی از مهمترین جنبشهای اجتماعی عصر قاجار چگونه در سینمای شوروی و ارمنستانِ دهه ۱۹۲۰ بازنمایی میشد.🎬 خَزپوشکارگردان: هامو بیک نازاریانارمنستان، اتحاد جماهیر شوروی | ۱۹۲۷سیاهوسفید | صامت⏱️ نسخه کامل: حدود ۷۴ دقیقه📎 نسخه کامل فیلم همراه این پست منتشر شده است.#سینما #تاریخ_ایران #قاجار #تحریم_تنباکو #سینمای_صامت#منتخب_فرهیختگان#فرهیختگان؛ راهی به رهایی
🔵 انحلال دانشگاه پیام نور منتفی شدحسین سیماییصراف، وزیر علوم:🔹 من و رئیسجمهور از حامیان حفظ و بقای دانشگاه پیام نور هستیم و علاقهمندیم نام این دانشگاه همواره در میان دانشگاههای مهم کشور با جایگاه شایسته و عملکردی درخشان مطرح باشد.🔹 بنابراین فعالیت دانشگاه پیام نور ادامه خواهد داشت و موضوع انحلال این دانشگاه منتفی است.🏷 #خبر_فرهیختگان#فرهیختگان؛ راهی به رهایی