⭕️ تفاوت اقتصاد ایران با مدل اقتصاد اتحاد جماهیر شوروی منسوخ شده چیست؟ چرا شوروی و ایران هر دو شکست…
انتشار: 2026/07/17 20:15 UTC
⭕️ تفاوت اقتصاد ایران با مدل اقتصاد اتحاد جماهیر شوروی منسوخ شده چیست؟ چرا شوروی و ایران هر دو شکست خورده اند؟ این پویش بر اساس تجارب نگارنده در اتحاد جماهیر شوروی جمع آوری شده است!✍️ویکتوریا آزاد۲۶ تیر ۱۴۰۵🍀بسیاری تصور میکنند اقتصاد جمهوری اسلامی شبیه اقتصاد سوسیالیستی شوروی سابق است، در حالی که از نظر ساختار تفاوتهای اساسی دارند. اتفاقاً یکی از دلایل بحرانهای عمیق ایران همین است که بدترین ویژگیهای اقتصاد دولتی و اقتصاد رانتی را با هم ترکیب کرده است.اقتصاد شوروی؛ اقتصاد برنامهریزیشده وکاملا دولتی بود . در اتحاد شوروی تقریباً همه چیز در اختیار دولت بود:کارخانهها، معادن، بانکها و تجارت خارجی دولتی بودند.قیمتها را دولت تعیین میکرد.تولید طبق برنامههای پنجساله حزب کمونیست انجام میشد.بخش خصوصی تقریباً وجود نداشت.اشتغال تقریباً تضمین شده بود.مزیت این مدل:❣️توانایی اجرای پروژههای عظیم صنعتی❣️رشد سریع صنایع سنگین❣️آموزش و بهداشت تقریباً همگانی بوداما مشکلاتش:❣️نبود انگیزه برای نوآوری❣️کیفیت پایین کالاها❣️کمبود دائمی بسیاری از کالاهای مصرفی❣️بهرهوری پایین❣️فساد اداری❣️استبداد دولتی در واقع شوروی دچار بحران ناکارآمدی شد، نه الزاماً بحران غارت یافته .اقتصاد جمهوری اسلامی اما؛ نه بازار آزاد است و نه سوسیالیستیاقتصاد جمهوری اسلامی را بسیاری از اقتصاددانان با اصطلاحاتی مانند سرمایهداری رفاقتی (Crony Capitalism)، اقتصاد رانتی یا دولت پاتریمونیال توصیف میکنند.ویژگیهای اصلی اقتصاد رفاقتی ایران :۱. درآمد نفت جایگزین مالیات شددولت بخش بزرگی از درآمد خود را از نفت به دست آورد، نه از تولید مردم.نتیجه:❣️کاهش پاسخگویی دولت❣️توزیع رانت اهمیت بیشتری از تولید پیدا کرد.۲. شکلگیری اختاپوس هفت سر اقتصادیبعد از انقلاب، بخش بزرگی از اقتصاد ایران به نهادهای چندگانه وابسته به حکومت واگذار شد:❣️بنیادها❣️نهادهای مذهبی❣️شرکتهای وابسته به نیروهای نظامی❣️شرکتهای شبهدولتیاین مجموعهها در بسیاری موارد از معافیتهای مالیاتی، دسترسی ویژه به منابع و حمایتهای حکومتی برخوردار بودند.۳. خصوصیسازی بدون رقابتدر شوروی اصلاً خصوصیسازی وجود نداشت.اما در ایران:بسیاری از شرکتهای دولتی به بخش خصوصی رقابتی واگذار نشدند،بلکه به نهادهای وابسته یا افراد نزدیک به مراکز قدرت منتقل شدند.بنابراین مالکیت تغییر کرد، اما رقابت واقعی ایجاد نشد.۴. چند نرخی بودن ارزیکی از تفاوتهای مهم ایران با شوروی، وجود چند نرخ ارز است.این موضوع فرصتهای بزرگی برای رانت ایجاد میکند؛ کسانی که به ارز ارزان دسترسی دارند، میتوانند از اختلاف قیمت سودهای کلان ببرند.۵. اقتصاد غیرشفافبخشهایی از اقتصاد ایران خارج از نظارت کامل عمومی و رقابت آزاد فعالیت میکنند. این وضعیت، همراه با تحریمها و محدودیتهای مالی، میتواند زمینهساز فساد و تخصیص ناکارآمد منابع شود.🔴نقش تحریمهاتحریمها عامل مهمی در تشدید مشکلات اقتصادی ایران بودهاند، اما بهتنهایی توضیحدهنده همه بحرانها نیستند. بسیاری از اقتصاددانان معتقدند که ضعفهای ساختاری، وابستگی به نفت، سیاستهای پولی و مالی، و نبود رقابت نیز سهم مهمی در وضعیت کنونی داشتهاند.شوروی عمدتاً به دلیل بهرهوری پایین و ناکارآمدی برنامهریزی مرکزی دچار رکود شد.🍀اما در ایران چند عامل همزمان عمل کردهاند:❣️وابستگی طولانی به درآمد نفت،❣️تورم مزمن،❣️بیثباتی سیاستهای اقتصادی،❣️تحریمهای گسترده،❣️ضعف رقابت و بهرهوری در بخشهایی از اقتصاد،❣️و وجود سازوکارهای رانتی در برخی حوزهها.به همین دلیل، برخی اقتصاددانان اقتصاد ایران را نه یک اقتصاد سوسیالیستی و نه یک اقتصاد بازار آزاد، بلکه نوعی اقتصاد رانتیِ دولتی-شبهدولتی میدانند؛ مدلی که در آن مالکیت، رقابت، قیمتگذاری و دسترسی به منابع در بخشهای مختلف از قواعد متفاوتی پیروی میکنند و همین امر اصلاحات را دشوارتر کرده است.ماهیت و سازوکار آن با جمهوری اسلامی متفاوت بود.اگر بخواهیم مقایسه دقیقی انجام دهیم:💥در اتحاد شوروی؛رانت بیشتر سیاسی و اداری بود، نه ثروتاندوزی خصوصی.اعضای حزب کمونیست و مدیران ارشد از امتیازاتی مانند:خانههای بهتر،فروشگاههای ویژه،خودرو و راننده،مراکز درمانی اختصاصی،امکان سفر خارجی،و دسترسی به کالاهای کمیاببرخوردار بودند.اما معمولاً نمیتوانستند کارخانه یا شرکت را به نام خود ثبت کنند یا ثروتهای بسیار بزرگ خصوصی انباشته کنند، زیرا مالکیت خصوصی بر ابزار تولید بسیار محدود بود. در نتیجه، فساد بیشتر به شکل امتیازات ویژه (privileges) و سوءاستفاده از موقعیت اداری دیده میشد.💥در جمهوری اسلامی؛رانت اغلب به انتقال مستقیم منابع اقتصادی منجر میشود.بقیه مقاله در پست بعدی 👇👇
پستهای تلگرام — iranyarannetwork1398
🟡 This community is now protected by Collab.LandToken-gate your community and verify members automatically.Click below to verify your wallet and gain access.
Channel created
⭕️💢 عراق قصد دارد روز پنجشنبه هیاتی عالیرتبه از مقامات امنیتی خود را برای گفتگو درباره پروندههای امنیتی و موضوعات مشترک به عربستان سعودی اعزام کند.به گزارش خبرگزاری رسمی عراق، این هیات شامل رئیس دفتر فرمانده کل نیروهای مسلح، رئیس سازمان اطلاعات، فرمانده پدافند هوایی و رئیس سازمان ضدتروریسم عراق خواهد بود. هدف اصلی این دیدار، بررسی حملات اخیر به عربستان سعودی و گسترش همکاریهای امنیتی میان دو کشور عنوان شده است.این سفر تنها چند روز پس از دیدار علی الزیدی، نخستوزیر عراق، با خالد الحمیدان، رئیس اطلاعات سعودی انجام میشود؛ دیداری که در آن الزیدی تاکید کرد عراق اجازه نخواهد داد از خاکش برای حمله به سایر کشورها استفاده شود.ماه گذشته، مقامهای سعودی اعلام کردند حملهای که علیه زیرساختهای انرژی این کشور انجام شده، توسط گروههای وابسته به جمهوری اسلامی ایران و از داخل خاک عراق هدایت شده است؛ گفتهای که در پی آن، آمریکا و عربستان سعودی حملات حملات مشترکی را علیه اهدافی در خاک عراق انجام دادند.
⭕️💢 استوری یاسمین پهلوی واقعا خجالت آور است ؛دریای خزعبل گویی یاسمین پهلوی ساحل ندارد.توهین آشکار یاسی عرزشی به بانو گوهر عشقی و نرگس محمدی….وقتی سیاست از «برنامه و نهاد» تبدیل میشود به: فحش، تحقیر، افسانهسازی، و بتسازی این همان لمپنیسمِ سیاسی است: ضدتحلیل، ضدنهاد، شخصیتمحور، کیش شخصیت، نماد خشونتاگر آیندهای متفاوت میخواهیم، باید با سلطهی سیاهی مرزبندی کنیم!
⭕️💢پاکسازی لکه نفتی یا بازی رسانهای؟!پهن کردن چند تیپد جاذب روی سطح آب و انتشار تصاویر آن، بیشتر از اینکه نشانه یک عملیات جدی و گسترده برای مهار آلودگی نفتی باشد، شبیه یک نمایش رسانهای برای آرام کردن افکار عمومی است.وقتی صحبت از آلودگی گسترده سواحل و دریاست، این چند ورقه جاذب قرار است چند صد کیلومتر آلودگی را جمع کند؟!اگر قرار است با چند ورقه جاذب و نیروی محدود، آلودگی گسترده نفتی در دریا و سواحل قشم جمعآوری شود، چند روز، چند ماه یا چند سال زمان لازم است؟🔻 مردم نمایش نمیخواهند؛ پاکسازی واقعی میخواهند.محیطزیست را نمیشود با چند عکس و چند تیپد پاک کرد؛ آلودگی نفتی با بازی رسانهای از بین نمیرود.پاکسازی لکه نفتی یا بازی رسانهای؟!محیطزیست را نمیشود با چند عکس و چند تیپد پاک کرد؛ آلودگی نفتی با بازی رسانهای از بین نمیرود.