عذرخواهی کنم؟!چرا بعضی آدمها هیچوقت عذرخواهی نمیکنند؟عذرخواهی نکردن معمولا ناشی از یک علت واحد ن…
انتشار: 2026/07/12 06:37 UTC
عذرخواهی کنم؟!چرا بعضی آدمها هیچوقت عذرخواهی نمیکنند؟عذرخواهی نکردن معمولا ناشی از یک علت واحد نیست. در بیشتر موارد، این رفتار حاصل برهمکنش چند عامل است: - تهدید شدن تصویر فرد از خودش- سازوکارهای دفاعی- سوگیریهای شناختی- کاهش همدلی- احساس اندک گناه- برخی ویژگیهای شخصیتی (بهویژه خودشیفتگی خصمانه)- هنجارهای فرهنگی یا خانوادگیبیشتر انسانها خود را "آدم خوبی" میدانند. اعتراف به خطا این تصویر را تهدید میکند و نوعی ناهماهنگی شناختی ایجاد میشود. در نتیجه، ذهن بهجای پذیرش اشتباه، شروع به توجیه، کوچکنمایی یا مقصر دانستن دیگران میکند.البته گاهی عذرخواهی نکردن، برای خودِ فرد پاداش روانشناختی دارد. در برخی آزمایشها، افرادی که از عذرخواهی خودداری کردند، بلافاصله احساس قدرت، کنترل و عزتنفس بیشتری گزارش کردند. این پاداش کوتاهمدت میتواند رفتار را تقویت کند، هرچند معمولا در بلندمدت به روابط آسیب میزند.فرهنگ نیز بیتأثیر نیست. در بعضی خانوادهها یا محیطهای کاری، عذرخواهی با ضعف، تحقیر یا از دست دادن اقتدار برابر دانسته میشود. افرادی که در چنین محیطهایی رشد کردهاند ممکن است بدون آنکه اختلال شخصیتی داشته باشند، یاد نگرفته باشند چگونه مسئولیت خطا را بپذیرند.کسانی که هرگز عذرخواهی نمیکنند، معمولا نه به این دلیل که "اشتباه را نمیفهمند"، بلکه چون پذیرش اشتباه برای هویت و تصویر ذهنیشان بسیار پرهزینه است. ذهن برای محافظت از این تصویر، از انکار، توجیه، مقصر دانستن دیگران یا کوچک جلوه دادن خطا استفاده میکند. هرچه فرد همدلی بیشتر، احساس گناه سالمتر و عزتنفس باثباتتری داشته باشد، احتمال عذرخواهی صادقانه نیز بیشتر خواهد بود؛ و برعکس، هرچه دفاع از "منِ بینقص" مهمتر شود، عذرخواهی دشوارتر خواهد شد.منابع:Leunissen, J. M., et al. (2019). How, when, and why transgressors' narcissism affects motivation to apologize.Schumann, K., et al. (2011). The disposition to apologize.Okimoto, T. G. et al. (2013). Refusing to apologize can have psychological benefits.|جامعهای بهتر بسازیم|@JameahiBehtarBesazim