🕌 اسلام و مسلمانان اروپایی در بالکان🕋نقشهٔ حاضر، نه انعکاسی از الگوهای مهاجرتی معاصر یا بحرانهای پ…
انتشار: 2026/07/13 17:56 UTCدریافت: 2026/07/31 23:55 UTCآخرین مشاهده: 2026/07/31 23:55 UTC
🕌 اسلام و مسلمانان اروپایی در بالکان🕋نقشهٔ حاضر، نه انعکاسی از الگوهای مهاجرتی معاصر یا بحرانهای پناهندگی اخیر، بلکه روایتی معتبر از هفت قرن تاریخ مسلمانان بومی اروپا در شبهجزیرۀ بالکان از دوران امپراتوری عثمانی تا امروز محسوب میشود.☪️ تودهٔ پیوستهٔ جمعیتی در ترکیه و قبرس شمالی، هستهٔ کانونی این پهنهٔ فرهنگی را تشکیل میدهد. در شمال غرب این کانون، اکثریتهای بومی مسلمان در آلبانی و کوزوو، همراه با جامعهٔ اصیل بوسنیایی بوسنی و هرزگوین، محورهای ثانویهٔ این ساختار را میسازند. کانونهای جمعیتی پراکنده اما متمایز در مقدونیهٔ شمالی، سنجاک، مونتهنگرو، نواحی جنوبی و شمال شرقی بلغارستان و تراکیهٔ غربی در یونان، حاکی از استمرار تاریخی اجتماعات کهن مسلمان است؛ جوامعی که طی بیش از هفت قرن هویت دینی و تعلق سرزمینی خود را حفظ کردهاند.🕌در سطح تحلیلی، این چینش جغرافیایی مؤید این درک تاریخی است که اسلام نه یک عنصر بیرونی یا متأخر در تجربهٔ تمدنی اروپا، بلکه یکی از لایههای بنیادین میراث چندفرهنگی این قاره است. پایداری این جوامع در برابر تحولات متعاقب فروپاشی امپراتوری عثمانی، بر انسجام فرهنگی ریشهدار و تاریخی آنها گواهی میدهد. از این منظر، نقشهٔ حاضر نه یک دادهٔ جمعیتی صرف، بلکه سندی تاریخی بر پیوند گسستناپذیر اسلام با جغرافیا و فرهنگ بالکان محسوب میشود.☪️ تبار و نژاد مسلمانان بالکانمسلمانان بومی اروپا جماعاتی ریشهدار با تبارهای قومی متمایز و چندگانهاند که قدمت و تداوم هویت دینی ایشان به هفت قرن میرسد. هستهٔ اصلی این جمعیت را سه شاخهٔ بزرگ قومی-زبانی تشکیل میدهد:🇦🇱🇽🇰 نخست، آلبانیاییها که از تبار ایلیریهای باستان به شمار میروند و اکثریت قاطع مسلمانان آلبانی، کوزوو و بخشهای غربی مقدونیهٔ شمالی را شامل میشوند.🇧🇦 دوم، اسلاوهای جنوبی مسلمان که بوسنیاکها (در بوسنی و هرزگوین و منطقۀ سنجاک بین صربستان و مونتهنگرو)، پوماکها (بلغاریزبانان مسلمان در بلغارستان و یونان) و توربِشها (مقدونیهای مسلمان) را در بر میگیرند؛ اینان اسلاوهاییاند که در دورهٔ عثمانی اسلام آوردند و هویت متمایز خود را حفظ کردند.🇹🇷 گروه سوم، ترکهای بالکان که از اعقاب ترکان آناتولی و عثمانی در منطقه هستند و بهویژه در بلغارستان، تراکیهٔ غربی در یونان، مقدونیهٔ شمالی و قبرس شمالی متمرکزند. افزون بر این سه شاخه، گروههای کوچکتری مانند تاتارهای دوبروجا (در رومانی) و برخی جوامع مسلمان رومانیایی نیز در این چارچوب میگنجند.☪️ جمعیت مسلمانان بالکانبر پایهٔ آخرین آمارهای رسمی و برآوردهای جمعیتی (عمدتاً مربوط به سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴)، مجموع مسلمانان بومی بالکان (شامل ترکیهٔ اروپایی) حداقل ۲۰ میلیون نفر برآورد میشود:🇹🇷 ترکیهٔ اروپایی (تراکیهٔ شرقی) با بیش از ۱۲ میلیون نفر جمعیت تقریباً یکدست مسلمان، بزرگترین بخش را تشکیل میدهد؛🇦🇱🇽🇰آلبانی با حدود ۲.۸ میلیون (حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد مسلمان) و کوزوو با حدود ۲ میلیون (نزدیک به ۹۵ درصد مسلمان) در رتبههای بعدی قرار دارند.🇧🇦بوسنی و هرزگوین حدود ۱.۸ میلیون بوسنیاک (۵۰ درصد کل جمعیت) را در خود جای داده است؛🇧🇬در بلغارستان، مسلمانان (ترکها و پوماکها) حدود ۹۰۰ هزار تا ۱ میلیون نفر (۱۰ تا ۱۲ درصد جمعیت) برآورد میشوند؛🇲🇰 در مقدونیهٔ شمالی، جمعیت مسلمان (آلبانیاییها، ترکها و توربشها) به ۶۰۰ تا ۷۰۰ هزار نفر (حدود ۳۰ درصد) میرسد.🇬🇷🇲🇪 اقلیت مسلمان تراکیهٔ غربی در یونان حدود ۱۲۰ هزار نفر، مسلمانان مونتهنگرو (بوسنیاک و آلبانیایی) نزدیک به ۱۲۰ هزار نفر و مسلمانان بوسنیاک منطقهٔ سنجاک نیز حدود ۲۰۰ هزار نفر جمعیت دارند.🏳️ علی عزتبیگویچ در واکنش به اقدام خاچپرستان صرب و کروات که با نصب صلیبهای بزرگ بر فراز تپهها، در پی تحمیل سلطهٔ نمادین و پاکسازی قومی-مذهبی مناطق مسلماننشین در خلال جنگ بوسنی بودند، گفته بود: «شما میتوانید بر فراز تمام تپهها صلیب برافرازید، اما ماه همچنان بر بلندای آسمان خواهد ماند.»🕋 تاریخ و جغرافیای جهان اسلام📍🕋@Jaynegareh ⬅️ جاینگاره


