فرمانداری ویژه؛ امتیاز توسعه یا عنوانی برای توجیه توسعهنیافتگی؟✍ ناصر نوریبا کمک هوش مصنوعیگاهی در…
انتشار: 2026/08/21 19:08 UTCدریافت: 2026/08/22 02:21 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/22 02:21 UTC
فرمانداری ویژه؛ امتیاز توسعه یا عنوانی برای توجیه توسعهنیافتگی؟✍ ناصر نوریبا کمک هوش مصنوعیگاهی در ادبیات مدیریتی ما، بعضی واژهها چنان پرطمطراق میشوند که گویی خود واژه قرار است کاری انجام دهد؛ «ویژه» یکی از همین واژههاست.فرمانداری ویژه اگر قرار است ضرورتی برای یک اقدام خاص، اختیاری برای تسریع توسعه یا پیششرطی برای حل یک مسئله باشد، باید دقیقاً معلوم شود آن اقدام چیست و آن ضرورت کجاست. و اگر هم فرمانداری ویژه نشدیم، سؤال سادهتر است: مگر شهر و منطقه را از توسعه معاف کردهاند؟ظاهراً یک تصور آرامآرام در حال شکلگیری در شهرستان است که چون «فرمانداری ویژه» نشدهایم، پس نمیتوانیم شهر نمونه باشیم، نمیتوانیم خدمات ویژه بگیریم، نمیتوانیم زیرساخت مناسب داشته باشیم و لابد باید تا اطلاع ثانوی با توسعه خداحافظی کنیم!اما واقعیت این است که ویژه نبودن، بهانهای برای معمولی ماندن نیست.شهر نمونه شدن، بیش از آنکه به یک عنوان اداری وابسته باشد، به مدیریت نمونه، مطالبهگری نمونه، برنامهریزی نمونه و البته عملکرد نمونه نیاز دارد.اگر فرمانداری ویژه ابزار است، باید بگوییم برای چه کاری.اگر امتیاز است، باید بگوییم چه مشکلی را حل میکند. اگر ضرورت است، باید بگوییم چرا.و اگر هیچکدام نیست، شاید لازم باشد به جای جنگیدن بر سر «ویژه» بودن، کمی درباره «ویژه عمل کردن» فکر کنیم!چه بسا بتوان فرمانداری غیرویژهای داشت که ویژه عمل کند و در مقابل، فرمانداری ویژهای داشت که بسیاری از مشکلات مردم همچنان غیرویژه باقی بماند!اصلاً شاید روزی برسد که برای شهر نمونه شدن، دیگر نیازی نباشد ابتدا در شناسنامه اداری شهر بنویسند ویژه!نمونه بودن را میتوان در کیفیت آسفالت، راه، آب، محیط زیست، سرمایهگذاری، اشتغال، گردشگری، خدمات شهری، فرهنگ، هنر، هویت و رضایت مردم دید؛ نه فقط در عنوانی که بالای نامههای اداری میآید.بنابراین، اگر مطالبه فرمانداری ویژه مطرح است، بسیار خوب؛ مطالبهای قابل بحث و قابل پیگیری است. اما نباید آن را به چوبی تبدیل کرد که با آن هر کمبود و عقبماندگی را توجیه کنیم.نمیشود گفت: «چون ویژه نشدیم، نشد!»این دقیقاً همان جایی است که باید پرسید:اگر ویژه نشدن مانع توسعه است، پس شهرهایی که فرمانداری ویژه نیستند چگونه توسعه پیدا میکنند؟و اگر ویژه نشدن مانع توسعه نیست، پس چرا توسعه را معطل یک عنوان اداری کردهایم؟شاید وقت آن رسیده باشد که از رویابافی درباره ویژه شدن کمی فاصله بگیریم و به «عمل ویژه برای توسعه» نزدیک شویم.فرمانداری ویژه اگر آمد، خوش آمد؛اما تا آن روز، جادهها، روستاها، آسفالت، سرمایهگذاری، محیط زیست، گردشگری و زندگی مردم که منتظر عنوان «ویژه» نمیمانند. مردم نتیجه میخواهند، نه صفت.شهر نمونه را با عملکرد نمونه میسازند، نه با اضافه کردن یک واژه به عنوان اداری.@jkhozouei
پستهای تلگرام — جعفر خضوعی
قهرمان شهر ما بیمارستان ندارددکتر حسن اهری(۱۴۴۹ - ۱۳۰۱) پایهگذار طب نوین اطفال، بنیانگذار مرکز طبی و بیمارستان تخصصی کودکان ایران است.احداث این مرکز در سال ۱۳۳۷ توسط این پزشک اهری پیشنهاد و به همت و مسئولیت او عملیات ساخت آن در سال ۱۳۴۲ آغاز و در سال ۱۳۴۷ به اتمام رسید. دکتر حسن اهری اولین رئیس این مرکز بود. این چهره ملی طب ایران، ۲ سال پس از افتتاح بیمارستان درگذشت. به پاس زحمات او این بیمارستان به نام دکتر حسن اهری نامگذاری شد اما بعد فراموش شد.چند سال پیش با پیگیری رقم خورده از اهر؛ حداقل در سایت مرکز طبی کودکان ایران و زیر این عنوان؛ "بیمارستان دکتر حسن اهری" قید شد اما اکنون دیگر به چشم نمیخورد.روزنامه همشهری اسفند سال ۱۴۰۱ در گزارشی با عنوان "بنیانگذار قطب علمی درمانی کودکان ایران را بشناسید"، به معرفی دکتر حسن اهری و چگونگی ساخت مرکز طبی کودکان ایران توسط او پرداخت.بند پایانی گزارش با میانتیتر "قهرمان شهر ما بیمارستان ندارد"، گویای تمام سخن است؛ "دکتر حسن اهری ۲ سال بعد از افتتاح مرکز طبی کودکان از دنیا رفت و امروز اگرچه بیمارستانش به نام او خوانده نمیشود، ولی جامعه پزشکی و خانوادههایی که کودکان بیمارشان را از سراسر ایران برای درمانهای تخصصی به این مرکز میآورند تا سالها مدیون این مرد بزرگ هستند".@jkhozouei
اهر؛ سرزمین ظرفیتهای خاموش و توسعهای که هنوز نرسیده است✍ احمد بایبوردیشهرستان اهر، قلب تاریخی منطقه ارسباران، یکی از کهنترین مناطق آذربایجان شرقی است؛ سرزمینی که نام آن با تاریخ، فرهنگ، عرفان و مقاومت مردمش گره خورده است. اهر نه یک شهرستان معمولی، بلکه بخشی از هویت تاریخی آذربایجان است؛ شهری که سالها مرکز رفتوآمدهای اقتصادی و فرهنگی منطقه بوده و به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، نقش مهمی در ارتباط میان شهرهای شمالشرق آذربایجان ایفا کرده است.اهر با داشتن آثار تاریخی ارزشمند، از جمله بقعه شیخ شهابالدین اهری، طبیعت کمنظیر ارسباران، کوهستانهای غنی، دشتهای حاصلخیز و مردمانی سختکوش، همواره شایسته جایگاهی بالاتر از وضعیت فعلی بوده است. این شهرستان از نظر منابع طبیعی نیز کمبود ندارد؛ باغات، زمینهای کشاورزی، دامداری، ظرفیتهای گردشگری و ذخایر معدنی، سرمایههایی هستند که اگر درست مدیریت شوند میتوانند اقتصاد منطقه را متحول کنند.اما پرسش اساسی مردم اهر این است: چرا شهرستانی با این همه ظرفیت، هنوز نتوانسته جایگاه واقعی خود را پیدا کند؟اهر در حوزه معدن یکی از مناطق مهم آذربایجان شرقی محسوب میشود. وجود معادنی مانند مس انجرد و ظرفیتهای معدنی دیگر، فرصت بزرگی برای ایجاد اشتغال و توسعه صنعتی فراهم کرده است. با این حال، سالهاست مردم منطقه میپرسند سهم واقعی اهر از این ثروتهای زیرزمینی چیست؟ چرا استخراج منابع معدنی همیشه به معنای ایجاد کارخانه، اشتغال پایدار و رونق اقتصادی برای مردم بومی نبوده است؟در بخش کشاورزی نیز اهر ظرفیتهای قابل توجهی دارد. باغات و محصولات کشاورزی منطقه میتوانند پایه شکلگیری صنایع تبدیلی، بستهبندی، صادرات و اشتغال جوانان باشند؛ اما نبود سرمایهگذاری کافی، ضعف زیرساختها، کمبود صنایع فرآوری و مشکلات بازار باعث شده بسیاری از این ظرفیتها به شکل سنتی باقی بمانند.از نظر سیاسی و اداری نیز اهر سابقه طولانی دارد. این شهرستان بیش از هشت دهه سابقه فرمانداری دارد و از شهرستانهای قدیمی آذربایجان شرقی به شمار میرود؛ با این حال هنوز یکی از مطالبات جدی مردم، ارتقای جایگاه اداری و تقویت اختیارات مدیریتی منطقه است.اما چرا اهر توسعه پیدا نکرد؟بخشی از پاسخ را باید در ضعف زیرساختها جستوجو کرد. راههای ارتباطی، حملونقل، سرمایهگذاری صنعتی، حمایت از بخش خصوصی و برنامهریزی بلندمدت، سالها با مشکلاتی روبهرو بودهاند. شهرستانی که میتواند قطب معدنی، گردشگری و کشاورزی باشد، هنوز با مشکل اشتغال جوانان تحصیلکرده دستوپنجه نرم میکند.عامل دیگر، نبود یک نگاه توسعهمحور و مستمر به اهر است. توسعه یک شهرستان با چند پروژه مقطعی یا وعدههای انتخاباتی اتفاق نمیافتد؛ نیازمند نقشه راه، پیگیری مستمر و پاسخگویی مسئولان است. مردم اهر سالهاست شنیدهاند که «ظرفیت داریم»، اما انتظار دارند این ظرفیتها به «نتیجه ملموس» تبدیل شود.در خصوص نمایندگان مجلس نیز باید گفت که در دورههای مختلف، موضوعاتی مانند توسعه معادن، تکمیل راههای ارتباطی، ایجاد صنایع، بهبود وضعیت درمان، پیگیری فرمانداری ویژه و جذب سرمایهگذاری از مطالبات اصلی مطرح بوده است. نمایندگان مختلف اقداماتی مانند پیگیری پروژههای راه، حمایت از طرحهای معدنی و صنعتی و مطرح کردن مشکلات منطقه در سطح ملی را دنبال کردهاند؛ اما قضاوت نهایی مردم بر اساس میزان تغییر در زندگی روزمره، اشتغال جوانان و رونق اقتصادی منطقه خواهد بود.واقعیت این است که مشکل اهر کمبود استعداد و ثروت نیست؛ مشکل اصلی تبدیل نکردن این ثروتها به رفاه عمومی است. شهرستانی که معدن دارد، اما جوان بیکار دارد؛ باغ دارد، اما کشاورزش با مشکلات فروش محصول روبهروست؛ تاریخ و طبیعت دارد، اما گردشگریاش هنوز شکوفا نشده، نیازمند بازنگری جدی در شیوه مدیریت و توسعه است.اهر نباید فقط به عنوان یک منطقه دارای ظرفیت شناخته شود؛ باید به منطقهای تبدیل شود که مردم آن نتیجه این ظرفیتها را در سفره، اشتغال، رفاه و آینده فرزندانشان ببینند.اهر شایسته بیشتر از این است؛ نه به دلیل شعار، بلکه به دلیل تاریخی که پشت سر گذاشته، منابعی که در اختیار دارد و مردمی که سالها پای این سرزمین ایستادهاند.@jkhozouei
کتابخانه آستارا در آستانه ثبت بهعنوان نخستین کتابخانه عمومی ایران آزاده نظربلند؛ دبیرکل نهاد کتابخانههای عمومی کشور با بیان اینکه سال تأسیس کتابخانه آستارا در تابلوی این مجموعه ۱۳۰۲ درج شدهاست، اما اسناد و مدارکی در دست است که از وجود یک کتابخانه عمومی در آستارا در سال ۱۲۸۰ حکایت دارد و اگر اسناد مربوط به فعالیت کتابخانه آستارا در سال ۱۲۸۰ پس از بررسیهای لازم تأیید شود، این مجموعه بهعنوان نخستین کتابخانه عمومی شناختهشده ایران مطرح خواهد شد و در این صورت، قدمت آن از کتابخانه شیخ شهابالدین اهری، کتابخانه تربیت تبریز و کتابخانه شریعتی مشهد نیز بیشتر خواهد.نظربلند با اشاره به اهمیت این موضوع از انتشار کتابی درباره کتابخانههای ۱۰۰ ساله کشور خبر داد و بیان داشت، کتابی در دست انتشار است که سوابق و پیشینه کتابخانههای یکصدساله کشور را بررسی میکند و پیشینه کتابخانه عمومی آستارا نیز در این اثر مورد توجه قرار خواهد گرفت.شایان ذکر است؛ برابر فهرست رسمی کتابخانههای عمومی کشور کتابخانه تربیت تبریز در سال ۱۳۰۰ و کتابخانههای عمومی اهر، مشهد و آستارا در سال ۱۳۰۳ تأسیس شدهاست.@jkhozouei
نوستالژی یک مسئول در آیندهجلسهبیزده قدیم چوخ جلسه قوراردیقدانیشماقدان اَنگیمیزی یوراردیق یئیب دویوب عکس سالیب دوراردیقهئچ بیلمهدیک جلساتا نه گلدیخوش گونلره خوش ساعاتا نه گلدیبؤیوکرئیس هامیدان تِئز گَلردیدانیشاندا دُرّ و گوهر اَلَردی دَرینسؤزی بِئینیمیزی دَلردیدیقّتینن زوم ایلردیک گؤزلریسررسیده دولدوراردیق سؤزلریجلسهده چوخ نقشهلَر چَکردیکطرحلَری بیربیر سؤکؤب تؤکردیکچوخ ایشلرین بؤنؤیرهسین تؤکردیکهردندهبیر هوشلاناردیق دوراردیقبیرده گئنه دانیشیقی قوراردیقجلسهمیز بَتَر آزاد اولاردیمیکروفوندا یانی هرزاد اولاردیسؤزلریمیز هردَن مازاد اولاردیانتقادا یاخجی قولاق آساردیق منتقدی باغریمیزا باساردیقجلسهدن یامان یورقون چئخاردیقتَریمیزی دستمالینان سئخاردیقاؤلوموزی گؤجون ائوه یئخاردیققدریمیزی آنجاق بیلَن اولمادیخورجونوموز پاداشینان دولمادی@jkhozouei
روز خبرنگار گرامی باددرکل نهاد خبر میبایدواقع نگارِ وقایع باشدمانند آینه بنمایاندیعنی بیانگر واقع باشدابعاد واقعه را بشناسددر قید و بند منابع باشداُسلوب و قاعده دارد اخبارباید به قاعده تابع باشدحتماً به دانش لازم تجهیزدارای بینش جامع باشداخبار زرد نباید سازد بر پخش شایعه مانع باشدایجاد تفرقه هرگز هرگزدر فکر وصل جوامع باشدهمواره رافع تاریکیهاچونان چراغ که لامع باشدبر کار خادم مردم ناظردر نقش ناقدِ قاطع باشدسازنده نقد کند سازندههم منصفانه که نافع باشداحوال جامعه را دریابدحق را همیشه مدافع باشد@jkhozouei
یادکردی از رحیم غفاری پایهگذار مطبوعات اهر رحیم غفاری متولد سال ۱۳۰۷ مدیر شهاب اهر(۱۳۳۲ - ۱۳۳۱) بود. زندهیاد غفاری دهم آبان سال ۱۳۳۸ بدرود حیات گفت. غفاری تحصیل کرده حقوق و صاحب دفترخانه ثبت اسناد رسمی بود. @jkhozouei