📝📝آیا روایت فقر از اندازهگیری فقر اثرگذارتر است؟✍️ محمد طاهری/ سردبیر⚛ @jomhuriyat♈️دکتر فرهاد نیل…
انتشار: 2026/06/25 19:39 UTC
📝📝آیا روایت فقر از اندازهگیری فقر اثرگذارتر است؟✍️ محمد طاهری/ سردبیر⚛ @jomhuriyat♈️دکتر فرهاد نیلی از جمله اقتصاددانانی است که سلوک فکری خود را به مرزهای علم اقتصاد محدود نکرده است. او سالهاست در حوزههایی فراتر از اقتصاد به مطالعه و تامل میپردازد. ♈️هفته گذشته در سومین قسمت از برنامه «اکو سینما» میزبان دکتر فرهاد نیلی بودیم و درباره ادبیات و سینمای فقر گفتوگو کردیم. یکی از جملات ایشان، مسیر این گزارش را تغییر داد. دکتر نیلی گفت: «هیچ پدیده اجتماعی به اندازه فقر، قابلیت دراماتیزه شدن را ندارد.»این جمله، تفاوت مهمی را میان نگاه اقتصاددان و نگاه هنرمند به فقر آشکار میکند. در گزارشها و پژوهشهای اقتصادی، فقر معمولاً با شاخصهایی مانند درآمد، خط فقر، نرخ بیکاری، قدرت خرید و نابرابری سنجیده میشود. اما در ادبیات و سینما، فقر بیش از آنکه قابلاندازهگیری باشد، یک تجربه دردناک انسانی است. ♈️شرمندگی، گرسنگی، اضطراب آینده، از دست رفتن کرامت، فروپاشی روابط خانوادگی، کودکی ازدسترفته و تلاش بیوقفه برای بقا، واقعیتهایی هستند که در جدولها و نمودارها بهسختی دیده میشوند یا ممکن است هرگز دیده نشوند، اما در داستانها و فیلمها جان میگیرند. ♈️داستانها و فیلمها این امکان را فراهم میکنند که مخاطب، فقر را نه بهعنوان یک عدد یا شاخص، بلکه بهمثابه تجربهای انسانی، لمس و مشاهده کند. شاید به همین دلیل است که بسیاری از ماندگارترین روایتهای ادبی و سینمایی جهان، روایتهایی درباره فقر و گرسنگی و نابرابری هستند. ♈️به طور مشخص میتوان از رمان «خوشههای خشم» اثر جان اشتاینبک یاد کرد که یکی از مهمترین آثار ادبی قرن بیستم در بازنمایی فقر، بیعدالتی اقتصادی و پیامدهای اجتماعی بحرانهای سرمایهداری است. اقتصاددانان معمولاً بر این باورند که ریشه بسیاری از ناپاکیها و پدیدههای نامطلوب اقتصادی را باید در سیاستهای نادرست جستوجو کرد. جان اشتاینبک نیز وقتی داشت رمان خوشههای خشم را نوشت بهصراحت درباره سیاستمدارانی سخن گفت که وضع موجود را خلق کردند. او گفت: «میخواستم حرامزادههای حریص را که مسئول این وضع هستند، شرمنده کنم.»♈️داستان در دوران رکود بزرگ اقتصادی آمریکا و همزمان با چند فاجعه زیستمحیطی رخ میدهد. دورهای که هزاران کشاورز خردهمالک، زمینهای خود را از دست دادند و ناچار به مهاجرت شدند. اشتاینبک با مرور سرگذشت خانواده جود، تصویری تکاندهنده از فقر و بیخانمانی مردمان را ارائه میکند و نشان میدهد که چگونه بحران اقتصادی میتواند زندگی میلیونها انسان را دگرگون کند. ♈️فقر در این رمان بهمنزله از دست رفتن امنیت، هویت و کرامت انسانی روایت میشود. خانواده جود که سالها روی زمین خود کار کردهاند، بهدلیل بدهی و سلطه بانکها بر زمینهای کشاورزی مجبور به ترک خانه و مهاجرت به کالیفرنیا میشوند. از همین جا رمان نشان میدهد که فقر پدیدهای فردی نیست، بلکه محصول سازوکارهای اقتصادی و ساختارهای قدرت است. اشتاینبک بانکها و شرکتهای بزرگ را نیروهایی بیچهره و غیرانسانی معرفی میکند که سرنوشت انسانها را تعیین میکنند. ♈️یکی از مهمترین مضامین رمان، مهاجرت اجباری ناشی از فقر است. خانواده جود در مسیر طولانی خود به سوی کالیفرنیا با انبوهی مهاجر دیگر روبهرو میشوند که همگی رویای یافتن کار و زندگی بهتر را در سر دارند. اما این رویا بهتدریج رنگ میبازد. در مقصد نیز فرصتهای شغلی محدود است و صاحبان سرمایه از وفور نیروی کار برای کاهش دستمزدها استفاده میکنند. اشتاینبک نشان میدهد که چگونه فقر میتواند به ابزاری برای استثمار بیشتر انسانها تبدیل شود. ♈️در «خوشههای خشم» فقر علاوهبر پیامدهای اقتصادی، آثار عمیقی بر روابط خانوادگی و اجتماعی دارد. اعضای خانواده جود، بهتدریج عزیزان خود را از دست میدهند و با مرگ، بیماری و ناامیدی روبهرو میشوند.♈️ با اینحال، نویسنده در کنار این تصویر تلخ، بر ارزش همبستگی انسانی نیز تاکید میکند. این رمان نشان میدهد که فقر نهفقط سفره انسانها، بلکه امید، امنیت و کرامت آنان را نیز تهدید میکند و درعینحال ظرفیت همبستگی و مقاومت جمعی را در میان فرودستان برمیانگیزد. ازاینرو، اثر اشتاینبک یکی از ماندگارترین و تاثیرگذارترین روایتهای ادبی درباره فقر در ادبیات جهان بهشمار میرود.🔰منبع:تجارت_فردا #جمهوریت⚛ @jomhuriyat
پستهای تلگرام — جمهوریت
🔰افزایش نرخ ۸۲ قلم دارو و رشد ۱۲۰ درصدی میانگین قیمت آنتیبیوتیکها!♈️در میان اقلام مشمول افزایش قیمت، قرص دنپزیل با افزایش نرخ حدود ۵۴۳ درصدی در صدر قرار دارد. همچنین نرخ کلاریترومایسین حدود ۳۰۸ درصد افزایش یافته است.♈️شرکت دارویی لقمان در اطلاعیهای در سامانه کدال از افزایش نرخ ۸۲ قلم از محصولات خود خبر داده است؛ بهطوری که میانگین قیمت این اقلام از حدود ۱۸۰ هزار تومان به ۳۹۰ هزار تومان رسیده و ۱۲۰ درصد افزایش یافته است.♈️براساس این گزارش، قیمت دنپزیل حدود ۵۴۳ درصد و کلاریترومایسین ۳۰۸ درصد افزایش داشته است. قیمت آموکسیکلاو نیز ۱۱۵ درصد، کولیک اسید ۱۸۴ درصد و شربت استامینوفن و دیفنهیدرامین حدود ۱۳۵ درصد افزایش یافته است.#جمهوریت⚛ @jomhuriyat
🔰خبرنگار الجزیره:♈️مهلت ۶۰ روزه تفاهمنامه آمریکا و ایران به پایان رسیده است. نه مذاکره واقعی، نه از سرگیری جنگ تمامعیار. کمی پیام و کمی موشک. مقامات ایرانی میگویند: در تفاهمنامه آتشبس وجود ندارد، پایان جنگ در تمام جبههها، از جمله لبنان. این ۶۰ روز فقط مربوط به مذاکرات توافق نهایی بود، نه چیز دیگری.♈️ترامپ میگوید که آن را تمدید نمیکند، از ایران میخواهد «پرچم سفید را بالا ببرد»، تهدید میکند که عمان را بر فراز هرمز بمباران خواهد کرد. اگر هر دو طرف نتوانند در مورد موضوع تفاهمنامه به توافق برسند، چگونه میتوانیم انتظار داشته باشیم که آنها در مورد چیز دیگری توافق کنند.…#جمهوریت⚛ @jomhuriyat
🔰امارات: تمام مبادلات تجاری و تراکنشهای مالی با ایران تا اطلاع ثانوی متوقف شد♈️مدیر اداره ارتباطات راهبردی وزارت امور خارجه: افرا الحاملی، مدیر اداره ارتباطات راهبردی وزارت امور خارجه، همه ادعاها درباره وضعیت روابط اقتصادی میان امارات متحده عربی و جمهوری اسلامی ایران را رد کرد. ♈️الحاملی بار دیگر بر تعهد راسخ امارات به گفتوگو، همکاری و همگرایی منطقهای بهعنوان ابزارهای اساسی برای پیشبرد صلح، ثبات و رفاه در منطقه تأکید کرد.♈️الحاملی تصریح کرد که با توجه به تشدید تنشهای منطقهای که صلح و امنیت منطقهای و بینالمللی را تضعیف میکند، تمام تجارت، مبادلات تجاری و تراکنشهای مالی با ایران تا اطلاع ثانوی متوقف شده است.♈️الحاملی تأکید کرد که امارات همچنان قویاً به حفظ سلامت نظام مالی بینالمللی، مطابق با حقوق بینالملل و بالاترین استانداردهای جهانی، متعهد است.#جمهوریت⚛ @jomhuriyat
🔰کاهش۲.۷ میلیون تراکنش در هرمزگان ♈️کارتخوانها لو دادند که خرید مردم در کدام استانها آب رفته؛ بررسی در آمارهای شاپرک نشان میدهد هرمزگان رکورددار بیشترین آفت تراکنش در تیرماه امسال نسبت به تیر ۱۴۰۴ است. ♈️تراکنشها در این استان استراتژیک که درگیریهای نظامی اخیر را هم تجربه کرده، حدود ۲.۷ میلیون خرید کمتر از تیر پارسال را ثبت کرد. ♈️بعد از آن چهارمحالوبختیاری با ۲.۱ درصد و کهگیلویهوبویراحمد با ۱.۲ درصد قرار دارند. تراکنشها در بوشهر هم ۰.۷درصد کم شد./زومان#جمهوریت⚛ @jomhuriyat
🔰 خودروهای بالای ۲۰ سال امکان تردد، تعویض پلاک و نقلوانتقال نخواهند داشت♈️ ️اجرای مقررات خودروهای فرسوده وارد مرحله جدیتری شده است. خودروهایی که به سن فرسودگی رسیدهاند، در کلانشهرها با ممنوعیت تردد و حذف سهمیه بنزین مواجه میشوند. نقلوانتقال و تعویض پلاک آنها نیز ممنوع است. برای خودروهای شخصی بنزینی، سن فرسودگی ۲۰ سال تعیین شده است.♈️ ️دولت برای اسقاط و جایگزینی مشوقهایی در نظر گرفته است. نرخ گواهی اسقاط خودروی سواری در سال ۱۴۰۵ به ۶۰ میلیون تومان رسیده و مالکان خودروهای فرسوده میتوانند از طرحهای جایگزینی و فروش خودرو خارج از فرآیند عمومی قرعهکشی استفاده کنند.♈️ ️همینجاست که اجرای طرح نوسازی خودروهای فرسوده در ایران، از یک مسئله زیستمحیطی ساده به یک مسئله جدی اقتصادی برای مالکان تبدیل میشود.#جمهوریت⚛ @jomhuriyat
📝📝 شوک به جیبِ گرسنه، سهم از جیبِ قاچاقچی؛ پارادوکسِ مالیِ حاکمیت✍حمید آصفی⚛ @jomhuriyat♈️ عدد را دقیق کنار هم بگذاریم: سالانه ۷ میلیارد و ۲۰۰ میلیون لیتر سوخت قاچاق میرود و کسری کشور ۵ میلیارد لیتر است. یک ثانیه معطلی نکنیم: کسری رسمی ما، بهتنهایی، زیر پای قاچاق غیررسمی گم میشود. وقتی خروج غیرقانونی از نیاز قانونی فراتر میرود، دیگر با یک پدیده حاشیهای روبهرو نیستیم؛ با هسته مرکزی فروپاشی توزیع مواجهیم.🔰 ۱. «شبکه دولتی-نظامی قاچاق»؛ بُردار نوین سودبریاینجا واژهای باید ساخت که وضعیت را دقیق رو کند: «قاچاقسالاری»؛ یعنی وضعیتی که در آن قاچاق، نه یک فعالیت حاشیهای، بلکه به ستون پنهان توزیع قدرت و ثروت تبدیل میشود. این «قاچاقسالاری» اگر با شبکههای برخوردار از قدرت و مصونیت همراه شود، دیگر کامیونها فقط در تاریکی شب حرکت نمیکنند؛ بلکه در روشنایی روز و زیر سایه ساختار امنیتی عبور میکنند. وقتی حاملان امنیت، خود به حاملان قاچاق تبدیل شوند، مرز قانون و نقض قانون در بدنه قدرت محو میشود.🔰 ۲.«سرمایهگذاری در نهاد نظارت؛ پارادوکس ماینر و مگاواتمثل برق را دقیق نگاه کنیم؛ این معادله، طلای ناب تحلیل است. برق کسری، بخشی از آن در اختیار ماینرها قرار میگیرد و ماینرها نیز میتوانند چرخ ارز دیجیتال را بچرخانند. یعنی دولت با قیمت یارانهای، زیرساخت مالی ساختار غیررسمی را تأمین میکند. این همان «یارانه معکوس امنیتی» است؛ یارانهای که از جیب مردم برداشته میشود و در مسیرهای غیرشفاف اقتصادی قرار میگیرد.🔰 ۳. اعدام منطق «شوک» در سایه قاچاق سازمانیافتهحالا بزرگترین تناقض را باز کنیم: شوک قیمتی برای جبران کسری بودجه بر مردمی تحمیل میشود که قدرت خریدشان کاهش یافته، در حالی که ریشههای قاچاق سازمانیافته همچنان پابرجاست.افزایش قیمت سوخت، بهخودیخود، الزاماً سود قاچاقچی را بیشتر نمیکند؛ اگر قیمت خرید در داخل بالا برود و قیمت فروش در مقصد متناسب افزایش نیابد، حتی میتواند حاشیه سود قاچاق را کاهش دهد. بنابراین مسئله اصلی این نیست که قاچاقچی از هر گرانی سود میبرد؛ مسئله این است که دولت چرا پیش از هر شوک قیمتی، ساختارهای مولد قاچاق و رانت را از میان نمیبرد؟از سوی دیگر، اگر قیمت داخلی به سطحی نزدیک شود که اختلاف آن با بازار مقصد به حداقل برسد، انگیزه اقتصادی قاچاق نیز بهشدت کاهش خواهد یافت. بنابراین افزایش قیمتِ منطقی میتواند بخشی از راهحل باشد؛ اما بهتنهایی کافی نیست.این همان «سیاست خودکشی مالی» است: انتقال هزینه ناکارآمدی از ساختار قدرت به جیب جامعه، بدون آنکه اصلاح ساختاری همزمان انجام شود.🔰 ۴. ابعاد امنیتزدایی وارونهو حالا جدیترین نتیجه: قاچاق سوخت، پیش از آنکه صرفاً یک بحران خارجی یا مرزی باشد، یک بحران حکمرانی داخلی است؛ بحرانی که در آن رانت، ضعف نظارت و شبکههای غیرشفاف میتوانند منابع عمومی را به مسیرهای غیرمولد منتقل کنند.وقتی قاچاق نهادینه شود، دیگر «مبارزه با قاچاق» صرفاً برخورد با چند قاچاقچی نیست؛ باید سراغ ساختار تولیدکننده قاچاق رفت. و اینجاست که مسئله قاچاق، به مسئله قدرت و پاسخگویی تبدیل میشود.🔰 ۵. نتیجهگیری: راه راست، ریشهسوزی است نه شوکتراپیراه «اصلاح قیمت» بهتنهایی، راه کسانی است که یا مسئله را کامل ندیدهاند، یا هزینه آن را از جیب جامعه میپردازند. اما راه جلوگیری از قاچاق نیز صرفاً برخورد انتظامی نیست؛ باید هم سیاست قیمتی اصلاح شود و هم ساختار قاچاقسالار خنثی گردد.تا زمانی که «یارانه معکوس امنیتی» وجود داشته باشد، هر سیاست قیمتی که بدون اصلاح ساختار اجرا شود، میتواند فشار بیشتری بر مردم وارد کند، بدون آنکه لزوماً مسئله قاچاق را حل کند.♈️ عدد را دوباره کنار هم بگذاریم: ۷٫۲ میلیارد لیتر قاچاق، در برابر ۵ میلیارد لیتر کسری. پاسخ این معادله فقط در افزایش قیمت نیست؛ اما افزایش قیمت منطقی میتواند انگیزه اقتصادی قاچاق را کاهش دهد. راهحل واقعی، ترکیب سیاست قیمتی با خنثیسازی ساختار قاچاقسالار است.♈️ تا آن روز، هر شوکی که بدون اصلاح ساختار بر پیکر جامعه وارد شود، میتواند سهم مردم را کوچکتر و سهم رانت را بزرگتر کند.راه راست، ریشهسوزی است؛ نه شوکتراپی.#جمهوریت ⚛ @jomhuriyat