✍️ چگونه ایران به متغیر راهبردی تصمیم‌سازی ناتو تبدیل شد؟/ اجلاس آنکارا ایران را به مهم‌ترین آزمون…

✍️ چگونه ایران به متغیر راهبردی تصمیم‌سازی ناتو تبدیل شد؟/ اجلاس آنکارا ایران را به مهم‌ترین آزمون عملی انسجام فراآتلانتیکی تبدیل کردحمید ابوطالبی، دیپلمات پیشین و استراتژیست در #خبرآنلاین نوشت:▫️اجلاس هفته جاری سران ناتو در آنکارا (۷ و ۸ ژوئیه ۲۰۲۶) را نباید صرفاً یک نشست سالانه امنیتی تلقی کرد. این اجلاس، نخستین آزمون واقعی غرب پس از بحران اخیر خلیج فارس، فروپاشی تفاهم آتش‌بس میان ایران و آمریکا و بازگشت مسئله ایران به مرکز محاسبات امنیتی غرب بود▫️مسئله اصلی اجلاس آنکارا این نبود که آیا ناتو با همه مواضع ایران موافق است یا خیر؛ مسئله اصلی این بود که آیا آمریکا می‌تواند ایران را به یک تهدید مشترک تبدیل کند و متحدان خود را حول یک اقدام عملیاتی نظامی علیه تهران بسیج نماید؟ پاسخ عملی اجلاس نشان داد که واشنگتن در این مرحله، با محدودیتی راهبردی مواجه است.از لاهه تا آنکارا؛ از تحمیل دستورکار آمریکا تا مهار آن▫️برای فهم اهمیت اجلاس آنکارا، باید آن را در مقایسه با اجلاس لاهه در سال ۲۰۲۵ تحلیل کرد.1️⃣در لاهه، ترامپ توانست بخش مهمی از دستورکار خود را بر ناتو تحمیل کند و اعضا را به افزایش بی‌سابقه هزینه‌های دفاعی متعهد سازد؛  متحدان متعهد می‌شدند  تا سال ۲۰۲۵ معادل ۵ درصد از تولیدناخالص داخلی سالانه خود را در نیازمندی‌های کانونی دفاعی از جمله دفاع و هزینه‌های مرتبط با امنیت سرمایه‌گذاری کنند.2️⃣ اما در آنکارا ائتلاف آتلانتیک که خود را برای رفتارهای غیرقابل‌پیش‌بینی ترامپ آماده کرده بود، با طراحی یک بیانیه اصطلاحاً «ضد ترامپ»، تلاش کرد دستورکار خود را در چارچوبی  قابل‌کنترل‌تر نگه دارد. تمرکز اصلی همچنان بر مهار روسیه، افزایش ظرفیت دفاعی اروپا، تقویت زنجیره‌های لجستیکی و حفظ انسجام درونی ناتو باقی ماند. ایران؛ آزمون واقعی انسجام فراآتلانتیکی▫️قابل توجه ترین نکته در اجلاس آنکارا، هم‌زمانی اجلاس ناتو با بحران جاری تنگه هرمز بود که ایران را به مهم‌ترین آزمون عملی انسجام فراآتلانتیکی تبدیل می‌کرد.▫️لحن کم‌سابقه و تند دونالد ترامپ در آنکارا، متهم کردن رهبران ایران و اعلام پایان یک‌جانبه تفاهم‌نامه و آتش‌بس، همگی در چارچوب تلاش واشنگتن برای ایجاد یک شوک سیاسی و انتقال بحران ایران از سطح دوجانبه به سطح ائتلاف ناتو قابل تحلیل بود.▫️هدف راهبردی آمریکا روشن بود: تبدیل ایران از یک مسئله امنیتی منطقه‌ای به یک تهدید مشترک برای کل ناتو. اما پاسخ ناتو، تفاوتی بنیادین با انتظار واشنگتن داشت. بیانیه پایانی ناتو، در حالی که بار دیگر بر مواضع سنتی خود درباره ایران تأکید کرد، از تبدیل بحران تنگه هرمز به یک مأموریت نظامی جمعی خودداری نمود.شکاف میان موضع سیاسی و تصمیم عملیاتی؛ محدودیت‌های ائتلاف علیه ایران▫️فراتر از متن بیانیه، شکاف میان واشنگتن و برخی متحدان اروپایی در سطح عملیاتی نیز خود را نشان داد.‌زیرا در حالی که دولت آمریکا تلاش داشت بحران هرمز را به بستری برای عملیات مشترک تبدیل کند، برخی کشورهای اروپایی نسبت به ورود مستقیم به یک رویارویی نظامی با ایران احتیاط نشان دادند.▫️ورود به جنگ با ایران، برخلاف بسیاری از بحران‌های پیشین، می‌توانست پیامدهایی فراتر از میدان نظامی داشته باشد؛ از اختلال در مسیرهای انرژی و تجارت جهانی گرفته تا بی‌ثباتی اقتصادی و حتی امنیتی در داخل اروپا.بحران تولید تعهد معتبر؛ حلقه مفقوده رهبری آمریکا▫️اما بحران فقط به همین‌جا ختم نمی‌شد. در خلال همین اجلاس، دونالد ترامپ به‌صورت یک‌جانبه تفاهم آتش‌بسی را که خود پیش‌تر امضا و اعلام کرده بود، فاقد اعتبار دانست. اهمیت این اقدام صرفاً در پایان یک تفاهم سیاسی نبود؛ بلکه مسئله عمیق‌تری را آشکار کرد: آیا می‌توان بر تعهدات دولتی تکیه کرد که عالی‌ترین مقام اجرایی آن، خود نخستین بی‌اعتبارکننده توافقات اعلامی و امضای خویش است؟▫️تحولات اجلاس آنکارا نشان داد که این مسئله فقط میان ایران و آمریکا مطرح نیست؛ بلکه به رابطه آمریکا با متحدانش نیز سرایت کرده است. متحدان واشنگتن اکنون ناگزیرند پیش از همراهی با هر ابتکار جدید امنیتی آمریکا، یک پرسش بنیادین را در محاسبات خود وارد کنند.بازتعریف مفهوم بازدارندگی ایران و تغییر محاسبات رقیب▫️ایران توانسته است هزینه شکل‌گیری یک اجماع نظامی علیه خود را به سطحی برساند که حتی نزدیک‌ترین متحدان آمریکا نیز حاضر به پذیرش آن نباشند.▫️اگر اجلاس لاهه نماد توانایی آمریکا در شکل‌دهی به اجماع ناتو بود، اجلاس آنکارا نشان داد که در موضوع ایران، واشنگتن دیگر قادر نیست اراده خود را به متحدانش تحمیل کند.▫️در این میان، مسئله اصلی آینده روابط ایران و غرب نیز تنها به قدرت نظامی یا فشار اقتصادی محدود نخواهد شد؛ بلکه به مسئله‌ای بنیادین‌تر بازمی‌گردد: چه کسی قادر است اعتماد ایجاد کند، تعهد معتبر بسازد و هزینه تصمیم‌های خود را مدیریت نماید؟📌متن کامل این یادداشت را در لینک زیر بخوانید:khabaronline.ir/xq5Jd@KhabarOnline_ir | Khabaronline.ir