✍️ از نهاد تولید تعهد تا نهاد تولید اهرم؛ دکترین «امضا برای خروج» و دگرگونی کارکرد قرارداد در سیاست…
انتشار: 2026/07/26 09:00 UTC
✍️ از نهاد تولید تعهد تا نهاد تولید اهرم؛ دکترین «امضا برای خروج» و دگرگونی کارکرد قرارداد در سیاست خارجی ترامپحمیدابوطالبی، دیپلمات پیشین در #خبرآنلاین نوشت:▫️یکی از بنیادیترین خطاها در تحلیل رفتار دونالد ترامپ، تقلیل این مسئله به «بیاعتباری امضای آمریکا» یا «پیمانشکنی در توافقهای بینالمللی» است. ▫️این نگاه، هرچند بخشی از واقعیت را نشان میدهد، اما از درک منطق عمیقتری که در پسِ این رفتار نهفته است، بازمیماند. ▫️مسئله فقط پایبند نماندن آمریکا به تعهداتش نیست؛ بلکه دگرگونی بنیادین در کارکرد قرارداد در سیاست خارجی ترامپ است.منطق بازارهای مالی و بستر حقوقی توافقات▫️دقیقاً در همین نقطه است که سیاست خارجی ترامپ از دیپلماسی کلاسیک فاصله میگیرد و به منطق بازارهای مالی نزدیک میشود. ▫️همانگونه که در بازارهای مالی، ارزش بسیاری از داراییها در «اختیار خرید» یا «اختیار فروش» نهفته است، ترامپ نیز قرارداد را نوعی Strategic Option (اختیار معامله راهبردی) میبیند؛ قراردادی که برجستهترین ارزش آن، در «اختیار خروج» نهفته است.▫️در اینجا، امضا پایان معامله نیست؛ بلکه سرمایهای برای معاملههای بعدی است.الگوی بازی و مکانیسم «خروج برای بازگشت» (Game Mechanics)▫️برای فهم این منطق، باید از تحلیلهای اخلاقی یا روانشناختی فراتر رفت. مسئله صرفاً «بدعهدی» یا «پیشبینیناپذیری» نیست؛ بلکه با یک طراحی راهبردی روبهرو هستیم که از تلفیق نظریه بازیها، منطق چانهزنی و نسخهای توسعهیافته از «استراتژی مرد دیوانه» شکل گرفته است.مکانیسم این بازی، تقریباً در همه پروندهها یکسان است و از چهار مرحله تشکیل میشود:1️⃣ مرحله نخست؛ امتیازدهی برای دستیابی به توافق2️⃣ مرحله دوم؛ ایجاد وابستگی3️⃣ مرحله سوم؛ اهرمسازی از خروج4️⃣ مرحله چهارم؛ خروج برای بازگشت (Exit to Re-enter)دکترین پاد-اهرم؛ هزینهمند کردن خروج▫️از این منظر، بزرگترین خطای راهبردی آن است که طرف مقابل، «بقای توافق» را به هدفی مطلق و حیاتی تبدیل کند. ▫️هنگامی که یک کشور نشان دهد فروپاشی توافق برای او غیرقابلتحمل است، در واقع مهمترین اهرم را در اختیار ترامپ قرار داده است. ترامپ دقیقاً از همین نقطه تغذیه میکند؛ از ترس طرف مقابل نسبت به پایان قرارداد.در برابر چنین دکترین پرمخاطرهای، پاسخ نیز باید متقابل و راهبردی باشد.1️⃣نخست؛ تغییر سناریوی پایه (Baseline Shift)2️⃣ دوم؛ بیارزشسازی بقای پیمان3️⃣ سوم؛ هزینهمند کردن خروج و طراحی مکانیسمهای ماشه معکوسخطر فروپاشی فلسفه معاهدات و قراردادها در جهان▫️چالش اصلی در مذاکرات با ایالات متحده در عصر ترامپیسم، صرفاً اخذ تضمینهای حقوقی روی کاغذ یا حتی تنظیم دقیق متن توافق نیست. مسئله اساسی، درک این تحول مفهومی است؛ تحولی که در آن، «قرارداد از نهاد تولید تعهد، به نهاد تولید اهرم تبدیل شده است.»▫️تا زمانی که قراردادها ابزار تولید تعهد بودند، نظم بینالملل بر قابلیت پیشبینی استوار بود؛ اما اگر قراردادها به ابزار تولید اهرم تبدیل شوند، آنچه فرو میریزد صرفاً یک توافق یا یک معاهده نیست، بلکه فلسفه وجودی قرارداد در روابط بینالملل است.📌 متن کامل یادداشت را اینجا بخوانید:khabaronline.ir/xq8MS@KhabarOnline_ir | Khabaronline.ir



