آلیاسین؛ خانهای که قربانی دو فرار رو به جلو شد✍️ محمد حامد محسنی🔻بخش نخست: شهرداریای که برای امر…
انتشار: 2026/07/18 20:48 UTCدریافت: 2026/08/15 02:12 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/15 02:12 UTC
آلیاسین؛ خانهای که قربانی دو فرار رو به جلو شد✍️ محمد حامد محسنی🔻بخش نخست: شهرداریای که برای امروز، فردای شهر را میفروشدبعضی ساختمانها فقط مجموعهای از خشت و گچ و چوب نیستند که بتوان آنها را قیمتگذاری کرد و در ردیف اموال قابل فروش نشاند. بخشی از حافظه شهرند؛ نشانهای از تداوم تاریخی و سرمایهای که از نسلهای پیش به دست ما رسیده تا سالمتر به نسلهای بعد سپرده شود. خانه آلیاسین برای کاشان چنین جایگاهی دارد؛ خانهای ثبتشده در فهرست آثار ملی که دبیرخانه شهر خلاق معماری یونسکو، مرکز ارتباطات بینالملل شهرداری و محل برگزاری رویدادهای فرهنگی بوده است. چنین بنایی را نمیتوان با چند واژه اداری به «ملک مازاد» تقلیل داد.اما برای فهم چرایی فروش آلیاسین، باید از خود خانه چند قدم عقبتر رفت. مسئله اصلی در یک مدل معیوب اداره شهر نهفته است؛ مدلی که هر سال هزینههایش سنگینتر میشود، نیروی انسانیاش متورمتر، درآمدهای پایدارش ضعیفتر و فاصله میان بودجه مصوب و توان واقعیاش بیشتر میشود. وقتی این مدل به بنبست میرسد، بهجای اصلاح ساختار، سادهترین راه را انتخاب میکند: فروش زمین و ساختمان.بودجه پیشنهادی شهرداری کاشان در سال ۱۴۰۴ حدود ۳۱۵۰ میلیارد تومان بود و ۴۹ درصد آن به هزینههای جاری اختصاص داشت. رئیس شورا پیشتر رقم هزینه ماهانه شهرداری را ۱۱۰ میلیارد تومان اعلام کرده بود و در گزارش تازه ایرنا این رقم حدود ۲۰۰ میلیارد تومان عنوان شده است. در برابر چنین ساختار پرهزینهای، ۵۲٫۵ میلیارد تومان حاصل از فروش آلیاسین چه مسئلهای را حل میکند؟ این مبلغ حتی هزینه یک ماه اداره شهرداری را نیز پوشش نمیدهد؛ نه ناترازی مالی را درمان میکند، نه ساختمان جدید را به سرانجام میرساند و نه درآمدی پایدار برای شهر ایجاد میکند. تنها یک سرمایه ماندگار را به پولی تبدیل میکند که در گرداب هزینههای روزمره بهسرعت ناپدید خواهد شد.این اقدام را نمیتوان «مولدسازی» نامید. مولدسازی یعنی از دارایی، بدون نابودکردن اصل آن، ارزش و درآمد مستمر ایجاد شود. فروش یک خانه تاریخی برای تکمیل ساختمان اداری، مولدسازی نیست؛ مصرف سرمایه برای پوشاندن ضعف مدیریت است. اگر شهرداری نتوانسته از آلیاسین بهعنوان یک مرکز معماری، فرهنگی، گردشگری و بینالمللی بهرهبرداری کند، راهحل منطقی اصلاح شیوه مدیریت آن است، نه پاککردن صورتمسئله با انتقال مالکیت.مسئولیت شورای شهر در این میان حتی سنگینتر از شهرداری است. شهرداری ممکن است زیر فشار نقدینگی پیشنهاد فروش بدهد، اما شورا دقیقاً برای آن انتخاب شده که میان نیازهای فوری دستگاه اجرایی و منافع بلندمدت شهر تمایز بگذارد. شورایی که بهجای پرسش درباره تعداد نیروها، هزینههای زائد، بهرهوری سازمانها، قراردادها و درآمدهای پایدار، به فروش دارایی رأی میدهد، دیگر ناظر مدیریت شهری نیست؛ به بخشی از سازوکار مصرف دارایی تبدیل شده است.بااینحال، رئیس شورا معامله را «برد ـ برد» خوانده و ناایمنی ساختمان فعلی شهرداری، تکمیل ساختمان جدید و حفظ خشتهای آلیاسین را دلیل فروش دانسته است. این استدلالها به اصل مسئله پاسخ نمیدهد و نوعی فرافکنی ناشیانه است. ناایمنی یک ساختمان اداری چه ارتباط ضروری با انتقال مالکیت یک بنای تاریخی دارد؟ حفظ کالبد نیز به معنای حفظ مالکیت عمومی و کارکرد فرهنگی نیست. از همه عجیبتر، استدلال یکی از اعضای شورا بود که شهرداری را «نگهدارنده خوبی برای بناهای تاریخی» ندانست. این سخن دفاع از فروش نیست؛ اعتراف صریح به ناکارآمدی مدیریت شهری است. اگر شهرداری وظیفه خود را درست انجام نمیدهد، شورا باید مدیران را وادار به اصلاح، طراحی مدل بهرهبرداری و پاسخگویی کند. نمیتوان هر بار که یک نهاد در انجام وظیفهاش شکست خورد، با واگذاری دارایی به آن پاداش داد. با چنین منطقی، فردا هر بازار، فرهنگسرا، باغ، زمین ورزشی یا بنای تاریخی دیگری نیز میتواند به دلیل «ناتوانی در نگهداری» فروخته شود.روند تصویب معامله نیز بر تردیدها افزوده است. مطابق اخبار منتشر شده شورای شهر در آبان ۱۴۰۴ یکبار فروش را با پنج رأی مخالف کنار گذاشته، اما پس از اصرار شهردار، موضوع دوباره به صحن بازگشته و سرانجام با شش رأی موافق تصویب شده. حتی یکی از موافقان پذیرفته که قیمت ملک میتوانست با نظر هیئتی گستردهتر از کارشناسان بررسی شود. معاملهای که امروز «برد ـ برد» خوانده میشود، از همان ابتدا نه اجماع کارشناسی داشت و نه اطمینان کافی درباره قیمت.واقعیت این است که شورای شهر بهجای ایستادن در برابر یک تصمیم کوتاهمدت، آن را قانونی کرده است. خانه آلیاسین قربانی کمبود پول نیست؛ قربانی شورایی است که وظیفه نظارت را با همراهی اشتباه گرفته و آینده شهر را در برابر فشارهای امروز بیدفاع گذاشته است.


