استقلال نهاد دین از حکومت؛ نقطه اشتراک سیستانی و عبدالحمیدآیتالله علی سیستانی و مولوی عبدالحمید، ب…
انتشار: 2026/08/19 10:28 UTCدریافت: 2026/08/20 06:15 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/20 06:15 UTC
استقلال نهاد دین از حکومت؛ نقطه اشتراک سیستانی و عبدالحمیدآیتالله علی سیستانی و مولوی عبدالحمید، با وجود تفاوتهای مذهبی و سیاسی، درباره ضرورت استقلال مالی روحانیان و مراکز دینی از حکومت دیدگاهی نزدیک دارند: دریافت حقوق و بودجه دولتی میتواند آزادی موضعگیری عالمان دینی را محدود کند.دفتر آیتالله سیستانی در استفتایی که ۲۹ نوامبر ۲۰۲۵ بازتاب یافت، درباره امامان جماعت حقوقبگیر دولت نوشت: «به مؤمنان توصیه میکنیم پشت سر کسی که حقوق دولتی دریافت میکند نماز نخوانند.» در پاسخ تأکید شده بود که این توصیه بهمعنای خدشه در عدالت امام جماعت نیست، بلکه هدف آن است که «این جایگاهها و مواضع صاحبانشان از هرگونه دخالت احتمالی دولت، حتی در آینده، کاملاً دور بماند.»این موضع با رویکرد پیشین سیستانی نیز سازگار است. او در سال ۲۰۱۰ با پرداخت حقوق دولتی به طلاب حوزههای عراق مخالفت کرد تا استقلال حوزه و مرجعیت حفظ شود.مولوی عبدالحمید نیز در خطبه ۱۲ خرداد ۱۴۰۲ گفت: «حوزههای علمیه و مساجد و علما نباید از دولت حقوق و بودجه بگیرند» و «مساجد و حوزههای علمیه و بخش دینی و مذهبی را باید مردم اداره کنند.»وی همچنین این موضع را در ۱۱ آبان ۱۴۰۳ / ۱ نوامبر ۲۰۲۴ دوباره تکرار کرد:«حتی یک ریال از پول بیتالمال را برای مذهب خرج نکنید. علما هم چنین پولهایی را تحویل نگیرند.»او پیامد این وابستگی را صریحتر توضیح داد: «وقتی علما حقوق بگیرند وابسته میشوند و نمیتوانند به وظیفه خودشان عمل کنند.»سیستانی بیشتر بر جلوگیری از دخالت احتمالی حکومت تأکید دارد؛ عبدالحمید بر سکوت و کاهش قدرت نقد علما. نقطه مشترک هر دو روشن است: عالم دینی برای دفاع از مردم و نقد قدرت، نباید معاش و بقای نهاد خود را به دولت گره بزند.@mahdinakhlahmadi
