برهان خلف در دادگاه یک معلم ریاضیجلسه دوم از هشت جلسه؛ قاچاق استدلال در لایههای تاریک مسائل دریچه…
انتشار: 2026/06/29 06:00 UTC
برهان خلف در دادگاه یک معلم ریاضیجلسه دوم از هشت جلسه؛ قاچاق استدلال در لایههای تاریک مسائل دریچهای[نور صحنه نسبت به جلسه قبل کمی متمرکزتر شده و جایگاه متهم را نشانه رفته است. برگههای روی میز مدعیالعموم انباشتهتر به نظر میرسند. صدای چکش قاضی سکوت را میشکند.]قاضی: «دومین جلسه دادگاه کلاسه ۱۴۰۵/الف را رسمیت میدهم. متهم: دکاد؛ معلم ریاضی. شاکی: کارشناس کتابهای کمکآموزشی و فرمولهای محاسبه سریع چرتکهای. بند دوم کیفرخواست: قاچاق ساختار تفکر استدلالی و ترویج ابهامپذیری عامدانه در کلاس درس. مدعیالعموم، اتهام را تبیین کنید.»مدعیالعموم [با لحنی شاکی و در حال ورق زدن پرونده]: «با کسب اجازه. آقای قاضی! اگر در جلسه قبل، از شورش ساختاری متهم گفتیم، امروز از یک خرابکاری محتوایی پرده برمیداریم. نظام آموزشی استاندارد، جادهای صاف، مستقیم و آسفالتشده است. ما به دانشآموز الگو، فرمول مستقیم و تکنیک تستزنی را یاد میدهیم تا در کمترین زمان به جواب نهایی برسد. اما این متهم چه میکند؟ او عامدانه جادههای مستقیم را مسدود میکند!او متهم است که فرمولهای آماده را از دسترس بچهها خارج کرده و آنها را به تاریکخانه مسائل دریچهای و آن هم در جهت سخت دریچه، پرتاب میکند؛ جایی که تفکر مستقیم و ماشینحسابها رنگ میبازند. او به جای ضرب، آنها را با بحران تجزیه روبهرو میکند و به جای مشتق، در دریچه معکوس انتگرال، رهایشان میسازد. این کار چیزی جز شکنجه ذهنی، اتلاف وقت و سرگردان کردن نسل جوان در لایههای ابهام نیست!»شاکی [با عصبانیت پشت تریبون میآید]: «آقای قاضی! بازار ما بر اساس راحتی و سرعت بنا شده است. ما کپسولهای تقویتی و چاشنیهای آماده یادگیری را در قالب تکنیکهای طلایی به دانشآموز میفروشیم تا بیدردسر تست بزند. اما متدولوژی این متهم، بازار ما را کساد کرده است. ایشان کلاس درس را به یک آشپزخانه خام تبدیل کرده که در آن خبری از غذای آماده نیست. او دانشآموز را مجبور میکند با مواد اولیه خام کلنجار برود، بوی سوختگی را تحمل کند، طعمهای ناپخته را بچشد و خودش دستورپخت یا همان فرمول را از اول کشف کند! این کار، ابهت بستهبندیشده آموزش تستی را کاملاً نابود میکند!»قاضی [پرسشگرانه رو به متهم میکند]: «متهم دکاد، طبق بند دوم کیفرخواست، شما متهمید که به جای تسهیل فرآیند آموزش و ارائه راهحلهای سرراست، با سوق دادن دانشآموزان به سمت مسائل دریچهای معکوس و حذف فرمولهای آماده، در فرآیند یادگیری استاندارد اخلال ایجاد کردهاید. تریبون برای تنویر افکار عمومی در اختیار شماست.»معلم [رو به حضار میایستد، به تریبون تکیه میدهد و با لحنی عمیق و شمرده میگوید]: «آقای قاضی، حضار گرامی و کاسبان جادههای صاف و بیانتهایی که به هیچ مقصدی نمیرسند!من این اتهام را هم با افتخار میپذیرم. بله، من قاچاقچی استدلال در دنیای فرمولهای حفظی شما هستم. شما از جادههای صاف و آسفالتشده میگویید، اما فراموش کردهاید که رانندگی در اتوبان مستقیم، هیچکس را راننده نمیکند؛ فقط احتمال خوابرفتگی پشت فرمان را بالا میبرد. تکنیکهای طلایی شما، مغز بچهها را به یک انبار متروکه از فرمولهای مصرفشده تبدیل کرده است.در عوض، من کتابهایی را تألیف و منتشر کردهام که هیچ فرمولی در آنها نیست ولی ریاضی را یاد میدهد.حرکت در مسیر مستقیم مسائل، مثل خوردن یک غذای کپسولی بیطعم است؛ سریع شما را سیر میکند اما هیچ لذت، شهود و شناختی از آشپزی به شما نمیدهد. هنر تفکر، در حرکت معکوس است. مشتق گرفتن یک کار مکانیکی است که یک ربات هم آن را انجام میدهد، اما انتگرال، یعنی بازسازی یک کل متلاشیشده.آقای قاضی! تفکر خلاقانه و استدلال، زمانی متولد میشود که شاگرد ما در مرز ابهام بایستد، با چالشِ حرکت در جهت عکسِ دریچهها روبهرو شود و نترسد.جناب قاضی! صورت مسئله به طور مشخص این است: آیا ما میخواهیم شاگردانی را تربیت کنیم که فرمولهای مستقیم را طوطیوار تکرار کنند، یا انسانهایی صبور که میدانند در تاریکی مسائل دریچهای زندگی، چطور رگههای نور و راه خروج را با استدلال خودشان کشف کنند؟من برگه تفهیم اتهام دوم را هم با درک کامل مسئله امضا میکنم. اما، باز هم میگویم، گیریم من متهم این پرونده باشم؛ با ذهنهای تشنهای که طعم واقعی کشف کردن را چشیدهاند و دیگر با کپسولهای تستی شما سیر نمیشوند، چه خواهید کرد؟»[معلم سکوت میکند و مینشیند. پچپچی در میان حضار در تاریکی میافتد. قاضی با چهرهای متفکر، چکش را آرام روی میز میزند.]مجید میرزاوزیریتابستان ۰۵@mirzavaziribooks
پستهای تلگرام — آثار مجید میرزاوزیری
🏫 احتمالا این سوال که «ریاضی چه ربطی به هوش مصنوعی داره؟» تا بحال ذهن شما رو هم درگیر کرده!🔹 میتونین جواب سوالتون رو از زبان مجید میرزاوزیری بشنوین ... 😎🌐 اطلاعات بیشتر و ثبتنام #هدکد_چهار🫥🏫 website 💬telegram🆔 instagram 🆔linkedin💬 bale
دوستان عزیزممدتیست به راهاندازی یک پادکست که میخواهم نام آن را «پایکست | πCast» بگذارم فکر میکنم.احتمالاً در این پادکست دربارهٔ موضوعاتی مانند ریاضیات، فلسفه، ادبیات و گاهی هم تجربههای شخصی و آموزشی صحبت خواهم کرد. همچنین قصد دارم به پرسشهای پرتکرار که معمولاً از من پرسیده میشود، در قالب فایلهای صوتی پاسخ دهم.اگر درباره شیوهٔ اجرا، موضوعات یا هر بخش دیگر پیشنهادی دارید، بسیار خوشحال میشوم آن را از طریق نشانی @arithlandبه من اطلاع دهید.فعلاً یک تاپیک را در کتابخانه برای همین منظور ایجاد کردهام. البته ممکن است راهاندازی «پایکست» کمی زمان ببرد، چون هنوز در حال فکر کردن، مشورت گرفتن و طراحی قالب مناسب آن هستم.پیشاپیش از همراهی و همفکری همیشگی شما سپاسگزارم.ارادتمندمجید میرزاوزیریشنبه ۳ مرداد ۰۵
دوستان عزیزم یادآوری میکنم که هدف من از راهاندازی کتابخانه، ایجاد فضایی صمیمیتر از یک کانال عمومی است؛ جایی برای به اشتراک گذاشتن نوشتهها، ایدهها و طرحهای تازه تا پیش از انتشار نهایی، از نگاهها و پیشنهادهای ارزشمند شما بهرهمند شوم. به همین دلیل،…با توجه به این که گروه کتابخانه به حالت اختصاصی تغییر پیدا کرده است، در صورت تمایل به عضویت در کتابخانه میتوانید به ادمین کانال به نشانی @arithlandپیام دهید تا لینک اختصاصی عضویت در گروه را دریافت کنید.
دوستان عزیزمیادآوری میکنم که هدف من از راهاندازی کتابخانه، ایجاد فضایی صمیمیتر از یک کانال عمومی است؛ جایی برای به اشتراک گذاشتن نوشتهها، ایدهها و طرحهای تازه تا پیش از انتشار نهایی، از نگاهها و پیشنهادهای ارزشمند شما بهرهمند شوم.به همین دلیل، بهزودی کتابخانه به فضایی خصوصی و اختصاصی برای اعضا تبدیل خواهد شد.در این محفل صمیمی، آثار و نوشتههای جدید پیش از انتشار رسمی در اختیار شما قرار میگیرد تا با استفاده از بازخوردتان، آنها را به نسخه نهایی نزدیکتر کنم. اگر دوست دارید در شکلگیری آثار آینده سهیم باشید، نسخههای اولیه را زودتر بخوانید و در این مسیر همراه من باشید، خوشحال میشوم پیش از خصوصی شدن کتابخانه به جمع ما بپیوندید:@mirzavazirilibبا احتراممجید میرزاوزیریپنجشنبه ۱ مرداد ۰۵@mirzavaziribooks
ز انتگرال و مشتق هر دو فریاد که هرچه ای بگیره او کنه پادنمایی تابعی سازُم ز فولادکه از دست حسابون گردد آزاد- بابا نپر عریان -مجید میرزاوزیریدوشنبه ۲۹ تیر ۰۵@mirzavaziribooks
دشمن درونیپیشوند دُش به معنای بد و زشت، که آن را در کلمات دشمن و دشنام بیشتر دیدهایم، ظاهراً شبیه علامت نقیض در منطق است؛ مثلاً دشمن کسی است که بدِ من را میخواهد و دشنام عبارتی است که نام را زشت میگرداند. از اینرو شاید بتوان دشمن درونی را نوعی پارادکس دانست: من ممکن است کاری کنم که خود، دشمن خود گردم. اخیراً وابستگی به ابزارهای هوش مصنوعی چنان شیوع یافته که حتی در گزارشهای رسمی مراکز دولتی و علمی نیز رد پای آن را میتوان به وضوح مشاهده کرد. حتی میتوان حدس زد که برای تولید فلان بیانیه علمی یک کنفرانس یا گزارش یک مرکز دولتی، از کدام ابزار هوش مصنوعی استفاده شده است. همین چند روز قبل، در کلاس درس المپیاد، یکی از دانشآموزان از من پرسید: آیا میتوانم با کمک هوش مصنوعی سؤالات المپیاد را حل کنم تا برای مسابقه آماده شوم و آیا استفاده از هوش مصنوعی در خود مسابقه مجاز است؟پاسخ من این بود: مثل این است که بپرسی آیا در مسابقه دو میتوانم کفش مجلسی پاشنهدار بپوشم؟ منعی ندارد ولی خودت این کار را نخواهی کرد چون میدانی موجب شکست تو خواهد شد. این مشکل صرفاً درباره یک دانشآموز یا یک آزمون نیست؛ هر مجموعهای ممکن است هنگامی که ابزار تشخیص و خرد خود را کنار بگذارد، دشمن خود شود.چندی پیش در سؤالات یک آزمون رسمی دیدم گزینههای الف، ب، ج، د و F وجود دارد! (دقت کنید گزینه پنجم F بود نه یک حرف الفبا)وقتی پیگیر جریان شدم گفتند ما امسال از افراد غیرمتخصص خواستهایم که سؤالات را طرح کنند و چون اطمینان نداشتیم که ابزارهای استفاده شده درست عمل کردهاند یا نه و این نگرانی وجود داشت که ممکن است در بین ۴ گزینه، پاسخ درست وجود نداشته باشد یا ۲ پاسخ درست داشته باشیم، بنابراین تصمیم گرفتیم یک گزینه F (به نشانه غلط) هم اضافه کنیم. این موارد نشان میدهد که گویی ما دچار انهدام درونی شدهایم و وضعیت چنان مهمل شده که حتی به عنوان نمونهای از پارادکس در یک درس منطق نیز نمیتوان از چنین مثالهایی بهره گرفت. دلیل این امر بسیار ساده است: وقتی اهل خرد کنار گذاشته میشوند، دیگر نیازی به دشمن بیرونی نیست؛ دشمن درونی پیشتر کار خود را کرده است. مجید میرزاوزیری یکشنبه ۲۸ تیر ۰۵@mirzavaziribooks