✳️ پادکست بودجه بندی سازمانیT.me/modamnet

✳️ پارادایم RAUP (Resource Alternating Utilization Paradigm)(پارادایم بهره‌برداری متناوب از منابع)#مدیریت_عمومی#نظریه_پرداز#دکتر_علی_قربانیدر تجربه‌های روزمره مشاهده می‌شود که استفاده مداوم از یک ابزار یا پوشاک، مانند یک جفت کفش یا یک دست لباس، موجب فرسودگی سریع‌تر آن نسبت به حالتی می‌شود که چند نمونه مشابه به‌صورت متناوب مورد استفاده قرار گیرند. برای مثال، فردی که تنها از یک جفت کفش استفاده می‌کند، معمولاً با سرعت بیشتری با کاهش کیفیت، تغییر شکل و خرابی آن مواجه می‌شود. در مقابل، زمانی که دو یا چند جفت کفش به‌صورت چرخشی استفاده می‌شوند، مجموع عمر آن‌ها به‌طور قابل توجهی افزایش می‌یابد.توضیح رایج برای این پدیده، معمولاً به استراحت فیزیکی و فرصت بازیابی ماده محدود می‌شود. با این حال، تحلیل دقیق‌تر نشان می‌دهد که عامل انسانی نقش تعیین‌کننده‌تری دارد. استفاده‌کننده در مواجهه با یک منبع تکراری، به‌تدریج نسبت به آن دچار عادت‌پذیری می‌شود و حساسیت، دقت و توجه او در استفاده کاهش می‌یابد. در مقابل، وجود منابع جایگزین باعث ایجاد تنوع در تجربه استفاده شده و این تنوع، سطح توجه و مسئولیت‌پذیری را افزایش می‌دهد. در نتیجه، هم رفتار استفاده‌کننده و هم شرایط فیزیکی منبع، به‌صورت هم‌زمان در افزایش یا کاهش عمر مفید آن نقش دارند.پارادایم بهره‌برداری متناوب از منابع بیان می‌کند که عملکرد و دوام منابع سازمانی تابع تعامل دو نظام به‌هم‌پیوسته است: نظام فیزیکی منابع و نظام رفتاری کاربران. در این چارچوب، استفاده انحصاری و پیوسته از یک منبع موجب تمرکز استهلاک، کاهش کیفیت بهره‌برداری و افزایش خطاهای انسانی می‌شود. در مقابل، استفاده متناوب از منابع جایگزین، هم فشار فیزیکی را توزیع می‌کند و هم الگوی رفتاری کاربران را به سمت دقت و مسئولیت‌پذیری بیشتر سوق می‌دهد.این پارادایم بر این اصل استوار است که «منابع جایگزین صرفاً ابزار پشتیبان نیستند، بلکه بخشی از طراحی سیستم بهره‌برداری سازمانی محسوب می‌شوند.»بعد اول: سازوکارهای فیزیکی منابعدر سطح فیزیکی، هر منبع در هنگام استفاده تحت مجموعه‌ای از تنش‌ها قرار می‌گیرد که شامل تنش‌های مکانیکی، حرارتی، الکتریکی یا محیطی است. استفاده مداوم و بدون وقفه از یک منبع، موجب تجمع این تنش‌ها و افزایش احتمال بروز پدیده‌هایی مانند افزایش دما، خستگی قطعات، کاهش راندمان، تغییر شکل تدریجی (دفرمه شدن)، و افزایش احتمال خرابی می‌شود.همچنین در استفاده پیوسته، فرآیندهای نگهداری پیشگیرانه (PdM) ممکن است به‌صورت ناخواسته به تأخیر افتاده یا نادیده گرفته شوند، زیرا تمرکز عملیاتی بر استمرار کارکرد سیستم قرار می‌گیرد. این وضعیت موجب انباشت تدریجی آسیب‌های کوچک و در نهایت کاهش عمر مفید منبع می‌شود.در مقابل، استفاده متناوب از منابع جایگزین، فشار کاری را میان منابع مشابه توزیع کرده و فرصت‌های طبیعی برای کاهش دما، بازیابی ساختاری، انجام تعمیرات دوره‌ای و کاهش تنش‌های تجمعی فراهم می‌سازد. بنابراین، از منظر فیزیکی، جایگزینی منابع یک سازوکار مؤثر در کاهش نرخ استهلاک محسوب می‌شود.بعد دوم: سازوکارهای رفتاری کاربراندر سطح رفتاری، انسان‌ها نسبت به محرک‌های تکراری دچار عادت‌پذیری می‌شوند. زمانی که یک منبع به‌طور مستمر مورد استفاده قرار می‌گیرد، به تدریج از حالت «توجه‌برانگیز» به یک جزء عادی و پیش‌فرض در محیط کاری تبدیل می‌شود. این فرایند باعث کاهش دقت، کاهش حساسیت نسبت به خطاها و کاهش کیفیت استفاده می‌گردد.در مقابل، وجود منابع جایگزین و استفاده چرخشی از آن‌ها، عنصر تنوع را وارد تجربه کاربر می‌کند. انسان ذاتاً به تنوع گرایش دارد و تنوع موجب حفظ سطح توجه، افزایش انگیزه و جلوگیری از یکنواختی ذهنی می‌شود. این ویژگی باعث می‌شود هر بار استفاده از یک منبع، با دقت و تمرکز بیشتری همراه باشد.از سوی دیگر، وجود جایگزین‌ها موجب افزایش احساس مسئولیت در استفاده‌کننده می‌شود. فرد زمانی که بداند یک منبع تنها گزینه موجود نیست، نسبت به نحوه استفاده از آن حساس‌تر شده و تلاش می‌کند از بروز آسیب یا استهلاک غیرضروری جلوگیری کند. این تغییر رفتاری، نقش مهمی در کاهش نرخ خرابی منابع دارد.نهایتا بر اساس این پارادایم منابع جایگزین نباید صرفاً به‌عنوان ابزارهای پشتیبان در نظر گرفته شوند، بلکه باید به‌عنوان بخشی از طراحی سیستم بهره‌برداری سازمانی تلقی شوند. به عبارتی،منابع بایستی به صورت آگاهانه، برنامه‌ریزی شده و متناوب جایگزین همدیگر شوند و صرفا به عنوان جایگزین یدکی منبع مصرفی جاری لحاظ نشوند!به شبکه دانش افزایی مدام بپیوندید:T.me/modamnet

✳️ پارادایم RAUP (Resource Alternating Utilization Paradigm)(پارادایم بهره‌برداری متناوب از منابع)#مدیریت_عمومی#نظریه_پرداز#دکتر_علی_قربانیبه شبکه دانش افزایی مدام بپیوندید:T.me/modamnet

✅️تعریف نهاییپارادایم بودجه‌بندی یک چارچوب مدیریتی فراگیر است که بر اساس آن تمامی منابع سازمانی، اعم از زمان، سرمایه، نیروی انسانی، مواد، تجهیزات و انرژی، در قالب سقف‌های مشخص، تخصیص‌های مرحله‌ای و سازوکارهای پاسخگویی مدیریت می‌شوند تا اتلاف منابع کاهش یافته و حداکثر بهره‌وری و اثربخشی سازمان حاصل شود.به شبکه دانش افزایی مدام بپیوندید:T.me/modamnet

✳️ پارادایم بودجه بندی (Budjeting Paradigm)#مدیریت_عمومی#نظریه_پرداز#دکتر_علی_قربانیچکیدهنظریه پارادایم بودجه‌بندی بیان می‌کند که بهره‌وری سازمانی تابعی از نحوه تخصیص و محدودسازی منابع است. این نظریه بر این اصل استوار است که دسترسی نامحدود به منابع، زمینه‌ساز اتلاف، کاهش حساسیت نسبت به مصرف و افت بهره‌وری می‌شود؛ در حالی که تخصیص کنترل‌شده، تدریجی و هدفمند منابع، سازمان را به سوی کارایی، نوآوری و تمرکز بیشتر سوق می‌دهد. در این چارچوب، بودجه‌بندی صرفاً یک ابزار مالی نیست، بلکه یک پارادایم مدیریتی فراگیر است که باید بر تمامی تصمیمات و فرآیندهای سازمان حاکم باشد.✅️ مقدمهیکی از شناخته‌شده‌ترین قوانین مدیریت، قانون پارکینسون است که بیان می‌کند: «کار به اندازه زمانی که برای انجام آن در نظر گرفته می‌شود گسترش می‌یابد.» این قانون نشان می‌دهد که فراوانی یک منبع، خود به عاملی برای افزایش مصرف آن تبدیل می‌شود. نظریه پارادایم بودجه‌بندی با تعمیم این اصل به تمامی منابع سازمانی استدلال می‌کند که هر منبعی که بدون محدودیت در اختیار افراد و واحدهای سازمان قرار گیرد، به سمت مصرف بیش از حد و استفاده غیربهینه حرکت خواهد کرد.✅️مبانی نظریپارادایم بودجه‌بندی بر پنج بنیان نظری استوار است:• قانون پارکینسون؛ گسترش مصرف متناسب با میزان منابع در دسترس.• نظریه کمیابی اقتصادی؛ محدودیت منابع موجب بهینه‌سازی تصمیمات می‌شود.• مدیریت ناب؛ حذف اتلاف و تمرکز بر ارزش‌آفرینی.• نظریه محدودیت‌ها؛ محدودیت‌ها عامل تمرکز و بهبود عملکرد هستند.• نظریه نمایندگی؛ دسترسی نامحدود به منابع احتمال رفتارهای غیربهینه را افزایش می‌دهد.✅️مفروضات بنیادین پارادایممفروضه اول: فراوانی، اتلاف تولید می‌کندهرگاه منابع بدون محدودیت در اختیار سازمان قرار گیرند، حساسیت نسبت به مصرف کاهش یافته و احتمال اتلاف افزایش می‌یابد.مفروضه دوم: محدودیت، بهره‌وری می‌آفریندوجود سقف‌های مشخص برای مصرف منابع، افراد را به سمت اولویت‌بندی، خلاقیت و بهره‌وری بیشتر هدایت می‌کند.مفروضه سوم: کنترل مؤثر در نقطه تخصیص اتفاق می‌افتدبهترین زمان برای مدیریت منابع، پیش از مصرف و در مرحله تخصیص است.مفروضه چهارم: تمامی منابع قابلیت بودجه‌بندی دارندبودجه‌بندی محدود به منابع مالی نیست و می‌تواند بر همه منابع سازمان اعمال شود.✅️اصل بنیادین پارادایم«هیچ منبعی نباید بدون سقف، بدون زمان‌بندی و بدون سازوکار پاسخگویی در اختیار سازمان قرار گیرد.»✅️ اصول پارادایم بودجه‌بندی1️⃣اصل محدودیت هدفمندبرای هر منبع باید سقف مصرف مشخصی تعریف شود.2️⃣اصل تخصیص تدریجیمنابع باید مرحله‌ای و متناسب با پیشرفت واقعی فعالیت‌ها تخصیص یابند.3️⃣اصل پاسخگوییمصرف‌کنندگان منابع باید در برابر میزان و کیفیت مصرف پاسخگو باشند.4️⃣اصل کمیابی مدیریتیمدیران باید از طریق ایجاد محدودیت‌های منطقی و کنترل‌شده، انگیزه بهره‌وری را افزایش دهند.5️⃣اصل بازنگری مستمربودجه‌ها و سقف‌های تخصیص باید به صورت پویا مورد ارزیابی و اصلاح قرار گیرند.✅️حوزه‌های کاربرد پارادایم بودجه‌بندیاین پارادایم در تمامی منابع سازمان قابل اجراست:• بودجه‌بندی زمان• بودجه‌بندی منابع مالی• بودجه‌بندی منابع انسانی• بودجه‌بندی اضافه‌کار• بودجه‌بندی مواد اولیه• بودجه‌بندی قطعات و تجهیزات• بودجه‌بندی انرژی• بودجه‌بندی ظرفیت تولیدبر اساس این پارادایم، برای هر پروژه یا فعالیت باید سقف مشخصی از منابع تعریف شود. به عنوان مثال:• تعداد کارکنان مجاز برای اجرای پروژه از پیش تعیین شود.• سقف ساعات اضافه‌کاری هر واحد مشخص گردد.• اعتبارات مالی به صورت مرحله‌ای تخصیص یابد.• مصرف مواد اولیه در بازه‌های زمانی معین محدود شود.• سهمیه مشخصی از قطعات و تجهیزات در اختیار واحدها قرار گیرد.✅️گزاره‌های نظریگزاره اول: بین سطح دسترسی آزاد به منابع و میزان اتلاف منابع رابطه مستقیم وجود دارد.گزاره دوم: بین محدودیت هوشمندانه منابع و بهره‌وری سازمانی رابطه مثبت وجود دارد.گزاره سوم: تخصیص مرحله‌ای منابع نسبت به تخصیص یکجای منابع، اثربخشی بیشتری ایجاد می‌کند.گزاره چهارم: سازمان‌هایی که پارادایم بودجه‌بندی را در تمامی منابع خود پیاده می‌کنند، عملکرد بهتری نسبت به سازمان‌های مبتنی بر دسترسی آزاد به منابع دارند.✅️مدل مفهومی پارادایمفراوانی منابع ⬅️ افزایش مصرف ⬅️ کاهش حساسیت نسبت به اتلاف ⬅️ کاهش بهره‌وری ⬅️ افت عملکرد سازماندر مقابل:محدودیت هدفمند منابع ⬅️ اولویت‌بندی فعالیت‌ها ⬅️ تمرکز و خلاقیت ⬅️ کاهش اتلاف ⬅️ افزایش بهره‌وری ⬅️ بهبود عملکرد سازمان

✳️ پارادایم بودجه بندی#مدیریت_عمومی#نظریه_پرداز#دکتر_علی_قربانیبه شبکه دانش افزایی مدام بپیوندید:T.me/modamnet